Gatunek muzyczny – klasa, typ lub kategoria muzyki utrwalona przez konwencję, odnosząca się do grupy utworów, praktyk muzycznych albo sposobów muzykowania uznawanych za pokrewne. Gatunek nie jest kategorią niezmienną: jego znaczenie wynika z konkretnych dzieł, praktyk wykonawczych i sposobów odbioru, dlatego może zmieniać się historycznie wraz z przemianami kultury muzycznej. W tym sensie gatunek bywa ujmowany raczej jako typ idealny niż jako sztywna forma, ponieważ porządkuje podobieństwa między utworami i praktykami, ale nie musi wyznaczać ich zamkniętego zestawu cech. Nazwy gatunkowe mogą odnosić się do bardzo różnych zjawisk: w muzyce artystycznej m.in. do symfonii, sonaty, kwartetu lub etiudy, w muzyce ludowej i tradycyjnej do albo work song, a w muzyce popularnej do bluesa, rocka, punk rocka lub techno.
Podstawą rozpoznawania gatunku jest powtarzalność: gatunki utrwalają wcześniejsze podobieństwa między utworami i praktykami, a zarazem tworzą oczekiwania wobec kolejnych przykładów. Tak rozumiany gatunek pełni funkcję klasyfikacyjną, ale także komunikacyjną, ponieważ nazwa gatunkowa może wpływać na sposób słuchania, interpretowania i wartościowania muzyki.