Nowa ekonomia instytucjonalna (NEI) – element nauki ekonomicznej, który dąży do poznania i wyjaśnienia procesów gospodarczych poprzez instytucje (ang. institutions). Ukazuje ona relacje czynników pozaekonomicznych (historycznych, prawnych, społecznych, politycznych) z sytuacją rynków, dokonując jednocześnie analizy ekonomicznej powyższych zjawisk. Pojęcie instytucji w NEI należy interpretować szerzej, tzn. nie tylko pod kątem ekonomicznym, ale również ze zwróceniem uwagi na dorobek prawa, politologię, socjologię oraz teorię organizacji.

Historia Ekonomia instytucjonalna wywodzi się ze Stanów Zjednoczonych. Ponad sto lat temu ekonomiści amerykańscy, w przeciwieństwie do europejskich, skupiali się mniej na teoretycznych rozwiązaniach a więcej na praktycznych wnioskach, które miałyby wpływ na politykę gospodarczą. Za twórców tego nurtu uznaje się Thorsteina Veblena, Wesleya C. Mitchella oraz Johna R. Commonsa, którzy zajęli się badaniem wpływu instytucji i zmian instytucjonalnych na funkcjonowanie gospodarki państwa. Amerykański instytucjonalizm osiągnął apogeum na przełomie lat dwudziestych i trzydziestych XX wieku, ale po kilku latach nastąpił jego zanik. Dopiero mniej więcej ćwierćwiecze temu nastąpiło odrodzenie powyższego pod mianem Nowej Ekonomii Instytucjonalnej.