Smutna noc Po śmierci Montezumy Cortés uznał, iż należy jak najszybciej opuścić miasto. Postanowił zrobić to pod osłoną nocy, ale ponieważ przeprawy zostały zniszczone rozkazał zbudować przenośne mosty. Przed wymarszem zabrał część złota dla króla Hiszpanii, które zgromadził w pałacu, a resztę przekazał swojemu wojsku. Przestrzegł również żołnierzy, by nie brali zbyt wiele i się nie obciążali, ale jego rad posłuchali nieliczni.
thumb|Trasa odwrotu Hiszpanów z Tenochtitlán W nocy z 30 czerwca na 1 lipca 1520 roku siły Cortésa, wraz ze sprzymierzonymi z nim Indianami, opuściły mury pałacu. Ponieważ droga była prawdopodobnie nieobstawiona przez azteckie straże, kolumna pokonała większą część miasta niezauważona. Dopiero na trakcie na groblę azteccy wojownicy wszczęli alarm i zaatakowali wojska Cortésa. Mimo ostrzałów z lądu i z łódek, cała grupa przeszła pierwszą groblę, ale armaty i wozy ugrzęzły w podmokłym gruncie, co wywołało chaos i panikę. By dotrzeć na drugi brzeg wielu żołnierzy, w tym Cortés, wskoczyło do wody i popłynęło wpław. Większość dobytku, uzbrojenia i kosztowności, które mieli przy sobie, poszła na dno. Spora część Hiszpanów, obładowanych wcześniej ciężkimi łupami, potopiła się w jeziorze. Ci, którym udało się przeżyć, ruszyli w stronę północnego brzegu jeziora Texcoco do Tacuby.