W samym Rzymie zawód ten z wolna zanikł przechodząc pod kontrolę państwaZ obawy przed tworzeniem własnych oddziałów przez osoby prywatne, które mogłyby je wykorzystać przeciw władzy (A. Baker, dz. cyt., s. 52).. Faktycznie zastąpiony został przez ponoszącego koszty utrzymania gladiatorów cesarza oraz jego odpowiednie służby rekrutujące kandydatów na gladiatorów i tworzących ich szkoły wraz z koszaramiPrzede wszystkim powstałe za Klaudiusza ludus magnus oraz zbudowane przez Domicjana ludus matutinus przy via Labicana (J. Carcopino, dz. cyt., s. 227; por. A. Baker, dz. cyt., s. 53).. W miastach prowincjonalnych oraz municypiach italskich laniści zachowali swą profesję pozostając pod kuratelą miejscowego procuratora.
Status społeczny left|thumb|230px|Ćwiczenia gladiatorów z udziałem lanisty (mozaika z rzymskiej willi w libijskim Zalitan) Dochodowa profesja lanisty przynosiła mu znaczne korzyści i wpływy (nie tylko finansowe), jednakże wśród ogółu wzbudzała podobną niechęć i pogardę, jaka dotyczyła również stręczycieli (lenones). Lanista będący w istocie rzeczy pośrednikiem w handlu śmiercią, nie zasługiwał na szacunek społeczny i otaczała go aura lekceważenia jako infamisa. Marcjalis równał ich z donosicielami i oszczercamiM. Grant: Gladiatorzy, dz. cyt., s. 41;