Księga trzecia Księga trzecia omawia zagadnienie bólu moralnego, czyli takiego, który dotyka nie ciało, a duszę człowieka. Stan chorobowy duszy nazywa Cyceron zmartwieniem (aegritudo). Zadaniem człowieka mądrego jest nigdy nie poddać się tej chorobie. Jednakże zwalczyć chorobliwy stan duszy można nie poprzez wspominanie przyjemności, ale jedynie przez odpowiednie rozumowanie.
Według Cycerona zmartwienie wywodzi się z fałszywego mniemania. Ból moralny zwalcza się obalając rozumowanie, oparte na błędnych przesłankach. Wszelkie zmartwienie powinno być z dala od mędrca, ponieważ jest nadaremne, na nic się nie zda, źródłem jego jest nie natura, lecz mniemanie. Jeżeli pozbędziemy się tego dobrowolnego błędu, pozbędziemy się tego, pełnego smutku, zmartwienia, lecz pozostanie jakaś lekka rana i małe przygnębienie. Niech to nazwą nawet rzeczą naturalną, byle tylko nie nadawali temu nazwy zmartwienia, które jest tak ciężkie, przykre i odrażające, że nie da się pogodzić z mądrością i, że się tak wyrażę, z nią współmieszkać.