Kiedy benedyktyni opuścili szpital, zarząd nad nim ponownie przejęli duchowni z Włocławka.
Opactwo Biskup kujawsko-pomorski Michał sprowadził do Szpetala zakon cystersów. Fundacja opactwa nastąpiła w 1236 roku, kiedy wojewoda Bogusz Mieczysławic h. Doliwa zapisał cystersom pochodzącym z Georgental 12 okolicznych wsi. Osadzenie cystersów w Szpetalu mogło wiązać się z toczącą się misją chrystianizacyjną w Prusach. Szpetal leżał wtedy blisko ówczesnej granicy polsko-pruskiej.
W latach 1242–1243 opactwo zostało najechane przez Prusów. Niektórzy zakonnicy ponieśli śmierć.
W 1252 roku cystersi z Georgental przekazali opactwo bratniemu zakonowi z Sulejowa. Wkrótce przejęli nad nim opiekę cystersi z Byszewa-Koronowa.
W 1358 roku cystersi dokonali wymiany wsi z Hektorem z Łącka. Przekazując wieś w prywatne ręce, położyli kres istnienia opactwa. Podobnie jak w przypadku kościoła nie zachowały się żadne ślady po dawnym opactwie ani informacje dotyczące jego wyglądu i uposażenia.
Do średniowiecznego opactwa nawiązuje nazwa jednej z ulicy na Zawiślu – cysterska.
Przypisy
Kościół św. Gotarda we Włocławku Kategoria:Zniszczone kościoły w województwie kujawsko-pomorskim Kategoria:Klasztory cysterskie w Polsce