Sytuacja Polaków poprawiła się w pewien sposób za sprawą carskiego ukazu tolerancyjnego, który łagodził w polityce wewnętrznej Rosji ruch antypolski i antykatolicki. Możliwości wykorzystali natychmiast mieszkańcy powiatu działając, m.in. w Polskiej Macierzy Szkolnej i w Związku Katolickim. W powiecie mazowieckim (ówczesna nazwa miasta – Mazowieck) zanotowano 5 kółek Związku Katolickiego (np. w parafii Tykocin ponad 600 osób), jednak według źródeł istniały również niezarejestrowane kółka. Celem ZK była działalność religijna, społeczno-kulturalna oraz ekonomiczna.
Zakładano również Kółka Rolnicze, które były stowarzyszeniami rolniczymi działającymi w jednej lub kilku wsiach na rzecz rozwoju gospodarstwa wiejskiego, wiedzy rolniczej, spółdzielczości, samopomocy i różnych form współdziałania właścicieli gospodarstw rolnych. Zmierzały one do podniesienia kultury oraz poziomu umysłowego swoich członków.Tak samo jak ZK, były również organizowane przez członków ND, np. w Sokołach Kółko Rolnicze zakładał Mikołaj Perkowski. Włączył się w działalność Centralnego Kółka Rolniczego i pod jego patronatem założył w 1906 r. polski sklep spółkowy w Dąbrowie Wielkiej, był również współzałożycielem tamtejszego przedszkola – ochronki, lokalnej kasy pożyczkowo-oszczędnościowejM. Wiśniewski, N.