Matías Corvino (en llatín, ; n'húngaru, ; en croata, ; en rumanu, ; n'eslovacu, ; en checu, ; Kolozsvár, 23 de febreru de 1443-Viena, 6 d'abril de 1490), nacíu Matías Hunyadi y tamién denomináu Matías I, foi rei d'Hungría y Croacia dende 1458 hasta la so muerte. Dempués de realizar delles campañes militares, foi escoyíu rei de Bohemia en 1469 y adoptó el títulu de duque d'Austria en 1487.
El so padre foi Juan Hunyadi, rexente d'Hungría hasta'l so fallecimientu en 1456. En 1457, el rei Ladislao V «el Póstumu» ordenó l'encarcelamientu de Matías y el so hermanu mayor, Ladislao Hunyadi; esti postreru foi degolláu esi mesmu añu, lo que provocó una rebelión qu'obligó al rei Ladislao V a fuxir del país con Matías como rehén. Dempués de la muerte repentina de Ladislao V, el tíu de Matías, Miguel Szilágyi, persuadió a los estamentus por qu'unánimemente proclamaren rei a Matías el 24 de xineru de 1458. Matías tornó a Hungría y el so gobiernu empezó baxu tutelar del so tíu, pero tomó'l control efectivu dos semana dempués.
Nel so reináu, llibró guerres contra los mercenarius checos qu'apoderaben l'Alta Hungría (güei partida ente Eslovaquia y el norte d'Hungría) y contra Federico III, emperador del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu, que reclamó'l territoriu húngaru. Nesti periodu, el Imperiu otomanu conquistó Serbia y Bosnia y acabó cola zona d'Estaos tapón a lo llargo de les fronteres meridionales del Reinu d'Hungría. Matías robló un tratáu de paz con Federico III en 1463 y reconoció el derechu del emperador a usar el títulu de rei d'Hungría. L'emperador devolvió la corona de san Esteban y Matías foi coronáu con ella'l 29 d'abril de 1464. N'anguaño, invadió los territorios que fueren ocupaos apocayá polos otomanos y apoderóse de fortaleces bosnies. Llueu se dio cuenta de que nun podía esperar ayuda de les potencies cristianes y arrenunció a la so política antiotomana.
Introdució nuevos impuestos y percibió tributos estraordinarios regularmente. Estes midíes causaron una rebelión en Transilvania en 1467, pero los insurrectos fueron sometíos. Al añu siguiente, declaró la guerra a Jorge de Podiebrad, el rei husita de Bohemia, y conquistó Moravia, Silesia y Lusacia, anque nun pudo ocupar Bohemia por completu. Los estamentos católicos proclamáron-y rei de Bohemia'l 3 de mayu de 1469, pero los señores husitas aguantáronse, inclusive dempués de la muerte de Jorge en 1471. En llugar d'ello, escoyeron a Vladislao Jagellón, fíu mayor de Casimiro IV de Polonia. Un grupu de prelaos y señores húngaros ufiertó'l tronu al hermanu menor de Vladislao, Casimiro, pero Matías suprimió la rebelión. Dempués de ganar a les tropes xuníes de Casimiro IV y Vladislao cerca de Breslavia (Wrocław, Polonia) en Silesia a finales de 1474, Matías dirixir contra los otomanos, qu'afararen les rexones orientales d'Hungría. Unvió refuerzos a Esteban III, príncipe de Moldavia, lo que-y dexó repeler una serie d'invasiones otomanes a finales de la década de 1470. En 1476, Matías asedió y tomó Šabac, un importante fuerte fronterizu otomanu. Robló un tratáu de paz con Vladislao Jagellón en 1478 y afitó la división de les Tierres de la Corona de Bohemia ente ellos. Ente 1482 y 1487, entamó una guerra contra l'emperador Federico III y ocupó la Baja Austria.
Ente los llogros del so reináu tuvieron la creación d'un exércitu profesional (el Exércitu Negru d'Hungría), reformes a l'alministración de xusticia, amenorgamientu del poder de los barones y promoción de les carreres d'individuos talentosos y escoyíos poles sos habilidá en llugar del so estatus social. Matías patrocinó l'arte y la ciencia: la so biblioteca real, la Bibliotheca Corvinniana, foi una de les colecciones más grandes de llibros n'Europa. Col so mecenalgu, Hungría convertir nel primer país n'adoptar el Renacimientu italianu. Nos cuentos populares húngaros ye consideráu un héroe conocíu nelles como Matías el Xustu, el monarca que pasiaba amarutáu ente los sos súbditos—.
Primeros años
Orixe del nome «Corvino»
La procedencia del nome «Corvino» esta íntimamente rellacionada col alderique sobre la xenealoxía del padre de Matías, Juan Hunyadi. Según la información disponible, una carta real sobre una concesión aprobada'l 18 d'ochobre de 1409 contién la primer referencia a Juan. Nel documentu, el rei Segismundo apurrió'l castiellu de Hunyad (na actual Hunedoara, Rumanía) y les tierres dientro de la so xurisdicción al padre de Juan —Voyk— y cuatro de los sos parientes, incluyíu'l mesmu Juan. D'alcuerdu al documentu, el padre de Juan sirvía na residencia real como un caballeru de la corte», lo que suxer que yera descendiente d'una familia noble. Dos cronistes del sieglu|XV||s}} —Johannes de Thurocz y Antonio Bonfini— escribieron que Voyk treslladárase de Valaquia a Hungría a instancies de Segismundo. László Makkai, Malcolm Hebron, Pál Engel y otros estudiosos sofiten l'informe de los dos cronistes sobre l'orixe valaco del padre de Juan Hunyadi. A diferencia d'ellos, Ioan-Aurel Pop asevera que Voyk yera nativu de les tierres del señoríu del castiellu de Hunyad.
miniaturadeimagen|upright=.75|Escudu d'armes personal de Juan Hunyadi. El cuervu nel blasón posiblemente dio orixe al apellativu «Corvino». Bonfini foi'l primer cronista en faer un curtiu comentariu sobre una hestoria alternativa de l'ascendencia de Juan Hunyadi, anque dempués afirmó que solo yera un cuentu porcaz» fabricáu pol so oponente Ulrico II, conde de Celje. Según esta anéudota, Juan nun yera fíu de Voyk, sinón de Segismundo. La hestoria fíxose popular mientres el reináu del so fíu Matías, quien inclusive alzó una estatua de Segismundo en Buda. El cronista del sieglu|XVI||s}} Gáspár Heltai afixo y afató el rellatu, pero les investigadores modernos —Cartledge y Kubinyi, ente otros— considerar un rumor inverosímil. La fama de Hunyadi ente los pueblos de la península balcánica dio llugar a lleendes sobre'l so parentescu real. La más popular n'Hungría diz que Segismundo dio un aniellu a la madre de Juan cuando esti nació, pero un día un cuervu robar nel monte y solo pudo recuperar cuando se cazó al páxaru. Dizse qu'esti incidente inspiró l'escudu d'armes de los Hunyadi y, más tarde, tamién apaeció nel blasón de Matías, quien adoptó'l nome llatín Corvinus (deriváu de corvus, «cuervu» en llatín).
Otres lleendes surdieron sobre'l supuestu orixe rumanu de la familia. Bonfini tamién aseguró que Juan «rastrexó a los sos ancestros hasta la familia romana de los Corvino». Esta hestoria ta rellacionada col escudu de los Hunyadi, que representa un cuervu con un aniellu d'oru nel so picu. Les monedes acuñaes en 1365 pol príncipe Vladislav I de Valaquia llucen un páxaru similar a un cuervu. Basándose nesta semeyanza, Zsuzsa Teke y dellos otros historiadores nun esclúin la posibilidá de que los Hunyadi tuvieren emparentaos colos Basarab, la dinastía gobernante de Valaquia. Sicasí, l'historiador Péter E. Kovács argumentó qu'esa teoría precisa ser corraborada.
Niñez (1443-1457)
miniaturadeimagen|left|Llugar de nacencia de Matías (en rumanu: Casa Matei, n'húngaru: Mátyás király szülőháza) en Kolozsvár (Cluj-Napoca, Rumanía). Matías nació en Kolozsvár (agora Cluj-Napoca, Rumanía) el 23 de febreru de 1443. Foi'l segundu fíu home de Juan Hunyadi y la so esposa, Isabel Szilágyi. Proveniente d'una familia noble d'ascendencia rumana, Juan yera un importante xefe militar y políticu del Reinu d'Hungría, que pasó la mayor parte de la so vida lloñe de les propiedaes familiares. Por cuenta de l'ausencia del so padre, Isabel encargar de la educación de Matías. Munchos de los eruditos más conocíos d'Europa Central —Gregorio de Sanok y Juan Vitéz, ente otros— frecuentaben la corte de Juan cuando Matías yera neñu. Gregorio de Sanok —antiguu tutor del rei Vladislao III de Polonia— foi l'únicu maestru de Matías que se conoz. So les influencies d'estos homes, Matías fixo un entusiasta partidariu del humanismu renacentista.
Na so niñez aprendió dellos idiomes y lleó lliteratura clásica, especialmente trataos militares. Según Bonfini, Matías «taba tratáu en toles llingües d'Europa», sacante'l turcu y el griegu. Anque esto yera una desaxeración, sábese que Matías falaba húngaru, llatín, italianu, polacu, checu y alemán. Krzysztof Warszewicki, historiador polacu de finales del sieglu|XVI||s}}, mentó que Matías pudo entender pallabres rumanes de los unviaos del príncipe de Moldavia, Esteban III, a quien-yos dixo que nun precisaría intérprete pa responde-yos. L'historiador rumanu Nicolae Iorga consideró qu'esta reacción de Matías pudo ser «una manera de demostrar qu'entendía'l llinguaxe de los sos antepasaos, tan similar al llatín».
Nun tratáu ente Juan Hunyadi y Đorđy Branković —déspota de Serbia— alcordóse que Matías y la nieta del déspota, Isabel de Celje quedaren comprometíos dende'l 7 d'agostu de 1451. Isabel yera fía del conde de Celje, Ulrico II, que taba emparentáu col rei Ladislao V d'Hungría, y adversariu del padre de Matías. Por cuenta de los nuevos conflictos ente Hunyadi y Ulrico de Celje, el matrimoniu de Matías ya Isabel retrasar hasta 1455. Isabel establecer nes propiedaes de los Hunyadi, pero Matías foi unviáu dempués a la corte real, lo qu'indica que'l matrimoniu yera en realidá un intercambiu ocultu de rehenes ente les families. Isabel morrió antes de rematar 1455.
Juan Hunyadi finó'l 11 d'agostu de 1456, menos de tres selmanes dempués d'el so esitosu asediu contra los otomanos en Belgráu. El fíu mayor de Juan y hermanu de Matías, Ladislao, convertir nel xefe de la familia. El conflictu ente Ladislao y Ulrico II terminó cola captura y l'asesinatu d'esti postreru'l 9 de payares. So coacción, el rei prometió que nunca se vengaría de los Hunyadi pola muerte de Ulrico II. Sicasí, l'homicidiu fizo que la mayoría de los barones —inclusive'l nádor Ladislao Garai, el xuez supremu Ladislaus Pálóci y Nicolás Újlaki, voivoda de Transilvania— alzar contra Ladislao Hunyadi. Aprovechando la rensía nobiliaria, el rei ordenó la reclusión de los hermanos Hunyadi en Buda el 14 de marzu de 1457. El conseyu real los condergó a muerte por alta traición y Ladislao Hunyadi foi degolláu'l 16 de marzu.
Matías permaneció en cautiverio nuna pequeña casa en Buda. La so madre y el so tíu Miguel Szilágyi protagonizaron una rebelión contra'l rei y ocuparon grandes territorios nes rexones al este del ríu Tisza. El rei Ladislao V fuxó a Viena a mediaos de 1457 y depués a Praga en setiembre, llevándose consigo a Matías. La guerra civil ente los rebeldes y los barones lleales al monarca siguió hasta la muerte repentina del nuevu rei'l 23 de payares de 1457. El rexente husita de Bohemia, Jorge de Podiebrad, caltuvo cautivu a Matías en Praga.
Ascensu al tronu (1457-1458)
Ladislao V finó ensin fíos en 1457, a los 17 años. La so hermana mayor Ana y el so maríu, Guillermu III, landgrave de Turinxa, reclamaron el so heriedu, pero nun recibieron sofitu de los estamentos. En xineru de 1458, convocar a la Dieta d'Hungría en Pest pa escoyer un nuevu rei. El legáu apostólicu del papa Calixto III, el cardenal Juan Carvajal —quien fuera almirador de Juan Hunyadi— fixo campaña abiertamente a favor de Matías.
La eleición d'este yera la única manera d'evitar enllargar la guerra civil. Ladislao Garai foi'l primer barón n'avenise a aceptar a Matías. Nuna xunta cola madre y el tíu del aspirante, prometió qu'él y los sos aliaos sofitaríen la eleición y Miguel Szilágyi aseguró que'l so sobrín nunca buscaría vengación pol ajusticiamiento de Ladislao Hunyadi. Tamién alcordaron que Matías se casaría cola fía del nádor, Ana, la prometida del so hermanu executáu, anque esto nunca se cumplió.
Miguel Szilágyi llegó a la Dieta al mandu de quince mil soldaos colos qu'amedranó a los barones que s'axuntaben en Buda. Intimados por Szilágyi, el 24 de xineru los nobles allegaron al conxeláu ríu Danubiu y proclamaron unánimemente rei a Matías (de 14 años). Coles mesmes, la Dieta nomó rexente al so tíu.
Reináu
Primeros años de gobiernu y afitamientu (1458-1464)