Talayuela ye un conceyu español de la provincia de Cáceres, Estremadura. Asitiáu nel nordeste de la provincia ente Navalmoral de la Mata y l'este de La Vera, ye'l séptimu conceyu más pobláu de la provincia.
El conceyu de Talayuela entiende la llocalidá del mesmu nome y un estensu términu municipal de regadíos nel cual allugar nel sieglu XX dellos poblaos de colonización que los sos procesos d'emancipación provocaron l'amenorgamientu del tamañu del conceyu. Rosalejo foi, en 1994, el primer conceyu creáu n'Estremadura na era democrática al dixebrase de Talayuela. Tiétar independizóse como conceyu en 2011 (anque nun se fixo efectiva hasta 2013), tamién en 2013 segregóse'l conceyu de Pueblonuevo de Miramontes. Anguaño, pertenecen a Talayuela los poblaos de colonización de Santa María de les Llombes, La Barquilla y Barquilla de Pinares y les alquerías d'El Centenillo y Palancoso.
A los pobladores d'esti conceyu denominar talayuelanos. El nome de Talayuela vien de atalayuela, diminutivu de la pallabra castellana d'orixe árabe talaya, que significa "torre de vixilancia". Pa remembrar el nome antiguu del pueblu decidióse va unos años llamar Talaya al equipu de fútbol llocal. Curiosamente, a esti conceyu con nome d'orixe árabe llegaron nes últimes décades gran cantidá d'inmigrantes marroquines.
La llocalidá de Talayuela surdió nel sieglu XVI a partir de Plasencia. Los poblaos de colonización fundar nel sieglu XX. Na actualidá, tol conceyu tien una destacable economía agrícola.
Símbolos left|120px|Escudu de Talayuela L'escudu heráldicu de Talayuela foi aprobáu por aciu el Decretu 2028/1960, de 13 d'ochobre, pol que s'autoriza al Conceyu de Talayuela, de la provincia de Cáceres, p'adoptar el so Escudu heráldicu municipal, publicáu nel Boletín Oficial del Estáu el 24 d'ochobre de 1960 y robláu pol ministru de la Gobernación Camilo Alonso Vega. El blasón nun se publicar nel BOE, unviándose'l decretu al dictame de la Real Academia de la Historia.BOE de 24 d'ochobre de 1960
L'escudu puede definise asina:
Xeografía física Allugamientu Les llendes del actual términu municipal de Talayuela fueron modificaos per última vegada en 2013, al dixebrase Tiétar y Pueblonuevo de Miramontes, por aciu la Correición d'errores del Decretu 103/2011, de 1 de xunetu, pol que s'aprueba la segregación de la entidá llocal menor de Tiétar pa la so constitución en conceyu independiente de Talayuela y por aciu el Decretu 225/2013, de 3 d'avientu, pol que s'aprueba la segregación de la entidá llocal menor de Pueblonuevo de Miramontes pa la so constitución en conceyu independiente de Talayuela (Cáceres). Estos documentos fueron publicaos nel Diariu Oficial d'Estremadura, respeutivamente, el 12 de xunu y el 5 d'avientu de 2013, y de los mesmos dedúcense los siguientes llendes:http://doe.juntaex.es/pdfs/doe/2013/1120o/13040108.pdfhttp://doe.juntaex.es/pdfs/doe/2013/2350o/13040253.pdf
Casatejada al oeste; Collada de la Vera, Cuacos de Yuste, Jarandilla de la Vera, Losar de la Vera, Talaveruela de la Vera y Villanueva de la Vera al norte; Pueblonuevo de Miramontes al nordeste; Navalmoral de la Mata, Tiétar, Rosalejo y Peraleda de la Mata al sur; Oropesa y La Calzada de Oropesa al este.
Orografía ya hidrografía Talayuela ta asitiada nel nordeste de la comunidá autónoma d'Estremadura, nel valle del ríu Tiétar, afluente importante del ríu Tajo, y pertenez a la contorna del Campu Arañuelo, xunto a la comarca de la Vera. La orografía de la zona ye práuticamente llana, mesma d'un valle, tando la so altitú nunos 364 metros percima del nivel del mar. Tien Talayuela un gran y fértil pinar, amás de numberosos encinares convertíos en deveses d'aprovechamientu pol home. Tamién tien numberoses llamargues d'importancia, que son abellugu y avituallamiento elemental pa numberoses especies de la zona y p'aves migratories, qu'atopen nestes tierres un abellugu ideal y bien provistu d'alimentos.
Historia
thumb|right|Ilesia L'actual llocalidá de Talayuela foi fundada nel sieglu XVI como aldega perteneciente al Sexmo de Plasencia. Nesi sieglu construyó la ilesia de San Martín, que dende un puntu de vista arquiteutónicu ye'l monumentu más importante del pueblu.Hestoria Conceyu de Talayuela
Dende la so fundación, la enfermedá del paludismo, bien estendida pela zona, torgó'l correutu desenvolvimientu del pueblu, qu'hasta mediaos de sieglu XIX nun consiguió llegar a tener quinientos habitantes. La importancia del paludismu como torga pal desenvolvimientu de la contorna puede trate en qu'en 1925 instalar nel vecín pueblu de Navalmoral de la Mata la sede del Institutu Nacional Antipalúdico, pol cual pasaron importantes doctores y científicos hasta la erradicación de la enfermedá en 1963.Patrimoniu Históricu, Artísticu y Cultural de Navalmoral de la Mata Conceyu de Navalmoral de la Mata
El términu de Talayuela foi llugar d'esperimentos pal científicu Sadí de Bon Lozano. Con ayuda del so hermanu Fernando, naturalista especializáu na vida acuática, Sadí de Bon introdució n'Europa la especie americana Gambusia affinis o Gambusia holbrooki, un pexe carnívoru propiu de los ríos que desaguan nel golfu de Méxicu. Gambusia ye un carnívoru que s'alimenta cerca de la superficiese, taramiando ávidamente los bárabos de mosquitu. De Bon supo identificar les quebraes (regueros de réxime irregular) del términu municipal de Talayuela como un llugar fayadizu pa la so aclimatación, qu'hasta entós había resultáu imposible. Dende Talayuela poner de marcha una rede de criadorios en toles provincies palúdiques, y dellí salieron les gambusias que con que d'equí p'arriba se combatió'l paludismu n'Italia primero, y depués nel restu d'Europa y nel Norte d'África.De Bon, Y. “Estudiu esperimental de delles sustancies larvicidas antianofélica”. Tesis doctoral. Medicina de los Países Templaos. 1929. Tomu II. en Fernández Astasio, B. (2002)
La erradicación del paludismu dexó que mientres la dictadura franquista creárense numberosos pueblos nel Campu Arañuelo, en llugares qu'hasta'l momentu tuvieren práuticamente despoblaos. Na segunda metá de sieglu XX, el conceyu de Talayuela componer de nueve pueblos: Talayuela, Rosalejo, Tiétar del Caudiellu, Pueblonuevo de Miramontes, Santa María de les Llombes, La Barquilla, Barquilla de Pinares, El Centenillo y Palancoso. Esto, xuníu a la fuerte inmigración marroquina que se produció nos años 1990, fizo que la población del conceyu pasara d'unos mil habitantes a mediaos de sieglu XX a más d'ocho mil nel censu de 2001.
Na actualidá, el conceyu sufre un procesu de desintegración, pos Rosalejo, Tiétar y Pueblonuevo de Miramontes constituyéronse en conceyos separaos.
Demografía Evolución demográfica La población ye de 7377 habitantes (INE 2016), incluyendo a aquellos que moren nes sos finques y terrenos próximos. D'estos más de 1000 pertenecen a distintes pedaníes del conceyu. Esta cifra foi aumentando considerablemente nos últimos años por cuenta de la llegada de nuevos pobladores en busca de trabayu, de tal manera qu'en Talayuela moren persones de 22 nacionalidaes; según l'últimu Padrón del INE, los estranxeros suponen el 28.94 % de la población municipal.
El siguiente gráficu, qu'amuesa la evolución de la población de Talayuela dende 1842 a 2016, evidencia claramente la impresionante crecedera del númberu d'habitantes de la llocalidá dende mediaos del sieglu XX:
Fonte: INEINEbase. Variaciones intercensales. Alteraciones de los conceyos nos censos de población dende 1842. En llinia: http://www.ine.es/intercensal/ Consultáu 17-06-2011. Cuando se dispón del datu de población de fechu y de derechu tomóse la cifra más alta.
Nucleos de población Antes de la separación de Tiétar a mediaos de 2011 (fecha efectiva en 2013, por un defectu de forma) y de Pueblonuevo de Miramontes a finales de 2013, el conceyu de Talayuela componer d'ocho nucleos de población reconocíos pol Nomenclátor: Talayuela, La Barquilla, Barquilla de Pinares, El Centenillo, Palancoso, Santa María de les Llombes y los güei independientes Pueblonuevo de Miramontes y Tiétar. En 2012 y 2013, l'INE entá siguía reconociendo a Tiétar como parte de Talayuela por problemes téunicos, faciendo referencia los datos de población totales de 2012 y 2013 a la suma de dambos conceyos. Pueblonuevo de Miramontes nun apaez nos censos como separáu de Talayuela hasta los datos de población de 2016. Los datos de población fueron los siguientes nos últimos años:
Nome oficial 2003 2006 2009 2012 2013 2016 Talayuela (nucleu) 6276 6265 5880 6123 6134 6131 Talayuela (tremáu) 229 356 164 156 157 164 La Barquilla 542 633 336 364 364 325 Barquilla de Pinares 477 407 358 329 319 328 El Centenillo 74 63 32 27 24 5 Palancoso 49 13 113 62 52 50 Santa María de les Llombes 576 798 513 397 397 374 TOTAL CONCEYU ACTUAL 8223 8535 7396 7458 7447 7377 Pueblonuevo de Miramontes 916 890 861 845 846 830 Tiétar 987 1007 965 966 948 931 TOTAL CONCEYU ANTERIOR 10 126 10 432 9222 9269 9241 9138
Alministración y política
thumb|right|Conceyu <p align="center">Partíos políticos nel Conceyu de Talayuela (2011-2015)http://elecciones.mir.es/resultados2011/99MU/DMU1010918099_L1.htm?d=3617&y=368 Partíu políticu Conceyales Partíu Popular-Estremadura Xunida (PP-EU) 5 Partíu Socialista Obreru Español (PSOE) 4 Unión del Pueblu Estremeñu (UPEX) 2 Coalición Estremeña (PREX-CREX) 2
Economía thumb|Talayuela foi'l conceyu estremeñu onde más creció la población inmigrante marrroquí ente 1991 y 2003. Carauterízase pola so dependencia del cultivu del tabacu, anque nos últimos años ésti sufrió un importante cayente, al sumir les ayudes (primes) de la Comunidá Económica Europea. En Talayuela hai otros cultivos d'importancia, ente los que destaca en primer llugar el cultivu del espárragu, del cual ardíciense numberoses families, yá que esisten na zona dos conserveres d'importancia. Tamién se cultiven el pimientu, el tomate y el maíz, anque en menor midida y con menor importancia. Cola decadencia del cultivu del tabacu, tán buscándose otres alternatives, como'l cultivu del azafrán, l'algodón o'l café. Ello ye que estos dos últimos cultivos dar na zona antes de la llegada del tabacu. Les families de Talayuela, munches d'elles inmigrantes, viven en redol al cultivu de los sos campos, basándose tola so economía nel cultivu del tabacu y l'espárragu, y yá que dambos cultivos atopar en campañes de recoyida distintes, un mesmu trabayador pueden aprovechar dambes, colo que son pocos los meses en qu'un trabayador ta paráu, ensin trabayu, anque munchos inmigrantes combinar cola recoyida de la uva o la naranxa n'otres comunidaes. Ye tal la importancia del cultivu del tabacu en Talayuela que, yá que la so campaña de recoyida tien llugar en dómina braniza, ayudó a munchos mozos a costearse los sos estudios, trabayando en dómina de vacaciones y cursando los sos estudios pel hibiernu.
Bienestar social Educación El conceyu cunta col so propiu IES, el IES San Martín.Rellación de IES y IESO d'Estremadura fp.educarex.es Nel conceyu hai diversos colexos: CP Gonzalo Encabo y CEIP Juan Güell na capital municipal, CP San Miguel en Barquilla de Pinares y CP Virxe del Pilar en Santa María de les Llombes. Amás, hai una escuela de capacitación agraria y un centru d'adultos.Pueblos de la redolada CPR Navalmoral de la Mata
Sanidá En sanidá pública, el conceyu cunta según el catálogu oficial de 2009 col so propiu centru de salú na capital municipal, amás de consultorios d'atención primaria en Barquilla de Pinares y Santa María de les Llombes. En sanidá privada, Talayuela tenía en 2009 un centru de consultes médiques, una clínica de fisioterapia, una consulta de podoloxía, dos clíniques dentales, un centru de reconocencia, un centru serviciu de prevención, trés óptiques y dos llaboratorios.
Tresporte Carreteres