La gramática rusa entiende: Una morfoloxía altamente sintética Una sintaxis pal llinguaxe lliterariu que ye la fusión de tres elemento: L'heriedu del eslavu eclesiásticu L'estilu européu occidental Una base vernácula

La llingua rusa caltuvo la estructura sintética-inflexional del indoeuropéu, con grandes cambeos. La llingua escrita influyó na falada, pero esta caltién formes carauterístiques. Los dialeutos amuesen distintes traces gramaticales que nun son estándares, dalgunos d'ellos arcaísmos de formes antigües refugaes pola norma lliteraria.

Morfoloxía Nominal Sustantivos La declinación nominal ta suxeta a seis caso (nominativu, xenitivu, dativu, acusativu, presea y llocativu o preposicional), en dos númberos (singular y plural), qu'obedecen siempres a un xéneru gramatical: (masculín, femenín y neutru). Caltiénse una forma vocativa pa pallabres y nomes de procedencia relixosa, como Бо́же /boʒə/ "Dios". Los axetivos, pronomes y los dos primeros númberos cardinales varien de xéneru. El rusu antiguu tenía un tercer númberu, el dual, pero perdióse sacante pal so usu nos casos nominativu y acusativu pa los númberos dos, trés y cuatro (два сту́ла /dva stula/, "dos silla", recategorizado güei como xenitivu singular).

Nel rusu hai tres tipos de declinación. La primer declinación usar pa los sustantivos masculinos y neutros. La segunda declinación utilizar pa la mayor parte de los sustantivos femeninos. La tercer declinación utilizar colos sustantivos femeninos terminaos en ь y los neutros terminaos en мя.

Primer declinación - Sustantivos masculinos

Los sustantivos qu'acaben en consonante señalar na siguiente tabla con -0- . SingularPlural Nominativu -0- -ь -й -ий -ы1 -и -и -ииXenitivu -а -я -я -ия -ов2 -ей -ев³ -иевDativu -у -ю -ю -ию -ам -ям -ям -иямAcusativu N o G N o G Presea -ом -ем³ -ем³ -ием -ами -ями -ями -иямиPreposicional -е -е -е -ии -ах -ях -ях -иях

Notes: El casu acusativu pa sustantivos animaos ye idénticu al xenitivu; pa los sustantivos inanimaos, ye idénticu al nominativu. (1) Tres una consonante sibilante (ж, ч, ш, or щ) o velar (<г, к, o х>) , escríbese <и>. (2) Tres una sibilante, escríbese <ей>. (3) Tres una consonante blanda, escríbese <ё> si ye tónica; <е> si ye átona.

Primer declinación - Sustantivos neutros

Singular PluralNominativu -о1 -е2 -а -я Xenitivu -а -я -0- -й / -ь4Dativu -у -ю -ам -ям Acusativu -о1 -е2 N o G Presea -ом1 -ем2 -ами -ями Preposicional -е -е³ -ах -ях

(1) Tres una sibilante, escríbese <о> si ye tónica; <е> si ye átona. (2) Tres una consonante blanda, escríbese <ё> si ye tónica; <е> si ye átona. (3) Para sustantivos que'l so nominativu singular termina en <ие>, escríbese <и>. (4) Dempués d'una consonante use ь, n'otru casu, use й.

Segunda declinación - (principalmente) Sustantivos femeninos

SingularPlural Nominativu -а -я -ия -ы -и -ииXenitivu -ы -и -ии -0- -ь -ийDativu -е -е -ии -ам -ям -иямAcusativu -у -ю -ию N o GPresea -ой -ей -ией -ами -ями -иямиPreposicional -е -е -ии -ах -ях -иях

(1) Tres una consonante sibilante o velar (<г, к, o х>), escríbese <и>. (2) Tres una sibilante, escríbese <о> si ye tónica; <е> si ye átona. (3) Tres una consonante blanda, escríbese <ё> si ye tónica; <е> si ye átona. Nel acusativu plural hai una diferencia ente sustantivos animaos (=xenitivu) ya inanimaos (=nominativu).

Tercer declinación

SingularPlural Femenín Neutru Femenín Neutru Nominativu -ь -мя -и -мена Xenitivu -и -мени -ей -мёнDativu -и -мени -ям -менамAcusativu -ь -мя N or G -мена Presea -ью -менем -ями -менамиPreposicional -и -мени -ях -менах

Artículos Na llingua rusa nun esisten artículos, nin definíos nin indefiníos. El sentíu d'un sustantivu determinar pol contestu nel qu'apaez.

Axetivos En rusu, los axetivos concuerden colos sustantivos que modifiquen en xéneru, númberu y casu.

Declinación

SingularPlural Masculín Femenín Neutru Nominativu -ый -ая -ое -ыеXenitivu -ого -ой -ого -ыхDativu -ому -ой -ому -ым Acusativu N or G -ую -ое N or GPresea -ым -ой -ым -ымиPreposicional -ом -ой -ом -ых

Nel casu acusativu (sacante nel femenín singular), estremar ente axetivos animaos (=xenitivu) ya inanimaos (=nominativu). Tres una consonante sibilante o velar escríbese <и>, en llugar de <ы>. Cuando los axetivos masculinos terminen en <-ой>, ésta acentúase.

El rusu estrema los axetivos de raigañu duru (como enriba) y blandia. Ye importante:

Los axetivos masculinos que'l so nominativu termina en <-ий> y los neutros en <-ее> tórnense como sigue: <-его, -ему, -ым, -им>. Los axetivos femeninos en <-яя> tórnense <-ей> y <-юю>. Los axetivos plurales en <-ие> tórnense <-их, -им, -ими, -их>.

Númberos 0 ноль/nol' 10 де́сять/diesit' 1 оди́н/adín (m), одна́/adná (f), одно́/adnó (n), раз/ras (pa cuntar, indiferente al xéneru) 11 одиннадцать 2 два/dvá (m), две/dvie (f) 12 двенадцать 20 двадцать 3 три/tri 13 тринадцать 30 тридцать 4 четы́ре/chitýrie 14 четырнадцать 40 сорок 5 пять/piat' 15 пятнадцать 50 пятьдесят 6 шесть/shest' 16 шестнадцать 60 шестьдесят 7 семь/siem(') 17 семнадцать 70 семьдесят 8 во́семь/vósiem(') 18 восемнадцать 80 восемьдесят 9 де́вять/diévit' 19 девятнадцать 90 девяносто

34: тридцать четыре (trídzat chitýrie) = 30 (тридцать) + 4 (четыре)

134: сто тридцать четыре (stó trídzat chitýrie) = 100 (сто) + 30 (тридцать) + 4 (четыре)

28134: двадцать восемь тысяч сто тридцать четыре = 28 (двадцать восемь) x 1000 (тысяч) + 100 (сто) + 30 (тридцать) + 4 (четыре)

2/3: две третьих (dve trétij)

Verbos La conxugación verbal s'estructura con trés persones en dos númberos y tres tiempos simples (presente, futuru y pasáu) con formes perifrástiques pal futuru y el suxuntivu, según formes imperatives y participios presente y pasáu distinguíos pol usu axetivu o alverbial. Esisten dos voces: l'activa y la pasiva, que se constrúi por aciu la adición d'un sufixu reflexivu -ся/сь /-sya/s'/ a la forma activa (verbos imperfeutivos) o pa utilizar forma correspondiente de быть /byt'/ 'ser' con participiu pasivu (verbos perfectivos), en dambes coses el complementu axente ye en casu instrumental ensin preposición.

Los verbos pueden ser transitivos, riquiendo un oxetu nel casu acusativu pa completalo (Она включила лампу ~ «Ella encendió la llámpara»), o intransitivos, nun riquir (Он спал ~ «Él dormía»). Esisten dos patrones de conxugación pa los verbos regulares: la primer conxugación y la segunda conxugación.

La primer conxugación inclúi: la mayoría de los verbos terminaos en -ать, -ять y -еть, tolos verbos terminaos en -авать, -евать y -овать y dellos terminaos en -ить, -ыть y -уть. Exemplu: играть (xugar)

я играю

ты играешь

он, она, оно играет

мы играем

вы играете

они играют

La segunda conxugación inclúi: casi tolos verbos terminaos en -ить, la mayoría de los verbos terminaos en -еть y dellos terminaos en -ать. Exemplu: говорить (falar)

я говорю

ты говоришь

он, она, оно говорит

мы говорим

вы говорите

они говорят

Una traza interesante ye que'l tiempu pasáu construyir pa concordar en xéneru col suxetu, yá que ye'l participiu d'un tiempu perfectu orixinalmente perifrásticu formáu col presente de быть /byt'/, "ser", que na actualidá omítese.sacante para un raru efeutu arcaicu, de normal en frases feches (откуда есть пошлá русская земля /otkúda yest' poshlá rússkaya zemlyá/, "d'ónde ye venida la tierra rusa") D'esta manera, el pasáu de los verbos queda conformáu de la siguiente manera:

быть (ser, tar) играть (xugar) работать (trabayar) я, ты, он (masculinos) был играл работал я, ты, она (femeninos) была играла работала оно (neutru) было играло работало мы, вы, они были играли работали

Considérase que la inflexón verbal ye notablemente más simple na actualidá que nel rusu antiguu. Los antiguos tiempos aorístico, imperfectu y (perifrásticu) pluscuamperfeutu perdiéronse, anque'l aorístico apaez esporádicamente na lliteratura seglar inclusive na segunda metá del sieglu XVIII y sobrevive nuna estraña forma de narración direuta (а он пойди да скажи /a on poydí da skazhý/) recategorizada como un usu del imperativu. La perda de trés de los antiguos seis tiempos atenuóse col desenvolvimientu del aspeutu verbal como n'otres llingües eslaves. La mayor parte de los verbos vienen en pareyes, una de connotación imperfecta o continua y la otra de connotación perfectiva o completa, de normal formada por un prefixu preposicional, anque dacuando por otru raigañu.

El presente del verbu быть /byt'/, "ser", utilízase anguaño namái na tercer persona del singular, de cutiu pa toles persones y númberos y bien formalmente na tercer persona del plural. Hasta'l sieglu XIX, la conxugación completa que güei namái s'usa pa un efeutu estremu yera casi natural: danse formes del mesmu na Biblia Sinodal, en Dostoyevski y nes bylines (былины /bylíny/) o rellatos épicos populares de tradición oral que fueron trescritos naquella dómina. El paradigma ye'l meyor exemplu de l'afinidá indoeuropea del rusu:

Una carauterística peculiar del rusu ye la esistencia d'un sistema de pareyes de verbos que son traducíos en llingües non eslaves como un únicu verbu. La mayoría de les pareyes componer d'un verbu perfectivu y unu imperfeutivu, asina:

| align="center" style="background:#f0f0f0;"|| align="center" style="background:#f0f0f0;"|imperfeutivu| align="center" style="background:#f0f0f0;"|perfectivu|- | escribir||писáть / pisát'||написáть / napisát' |- | mercar||покупáть / pokupát'||купить / kupít' |- | comer|| съедáть / s'edat'||съесть / s'est' |- | correr|| убегáть /ubegat'||убежать / ubezhat'

Los verbos imperfeutivos espresen l'aición indicada pol verbu nes ocasiones nes que se produció una repetición o un allargamientu de l'aición (como una aición que taba desenvolviéndose nel momentu en que otra produzse puntualmente). Pela so parte, los verbos perfectivos úsense cuando una aición asocedió una sola vegada, o de manera puntual o cuando esiste una determinación espresa nel enunciáu. Dellos autores señalen la posibilidá de que los verbos perfectivos úsense cuando l'oxetu direutu ye determináu y el verbu imperfeutivu en casu contrariu:

Я покупáл(a) книги./Yá pokupál(a) knígui/, "Yo (muyer) mercaba llibros". (matiz de rutina o costume) Я купил книгу./Yá kupíl knígu/, "Yo merqué / merqué el llibru." (faise l'aición solamente una vegada o escasamente)

Los verbos imperfectos tienen un presente, un pasáu, un futuru compuestu y un condicional, ente que los verbos perfectivos pueden conxugase nel pasáu, el futuru simple y un condicional. Comparando los futuros:

"Я бyдy покупáть книги/Yá búdu pokupát' knígui": Yo voi mercar los llibros "Kуплю книги"/Kupliú knígui": voi mercar los llibros

Los pronomes pueden omitise nel presente y nel futuru por cuenta de que los mesmos verbos determinen quien fai l'aición. Al igual que l'español, encamiéntase usar el pronome nes conxugaciones de tercer persona pa resolver dalguna ambigüedá. Ye obligatoriu poner el pronome nel pasáu y nel condicional, por cuenta de que éstos conxúguense por aciu el xéneru y númberu del pronome y non pol pronome en sí (-л pa los pronomes singulares masculinos, - лa para los femeninos, -лo pal pronome neutral y -ли pa los plurales).

Pronomes

Pronomes Personales SingularPlural1ª2ª3ª1ª2ª3ªMasc.Fem.Neut. Nominativu я ты он она́ оно́ мы вы они́ Xenitivu меня́ тебя́ его́ её его́ нас вас их Dativu мне тебе́ ему́ ей ему́ нам вам им Acusativu меня́ тебя́ Presea мной/мно́ю тобой/тобо́ю им ей/е́ю им на́ми ва́ми и́ми Preposicional обо мне о тебе́ о нём о ней о нём о нас о вас о них

Pronomes Demostrativos э́тот esti y тот esi masculín neutrufemenín plural masculín neutru femenín plural Nominativu э́тот э́то э́та э́ти тот то та те Xenitivu э́того э́того э́той э́тих того́ того́ той тех Dativu э́тому э́тому э́той э́тим тому́ тому́ той тем Acusativu N o G э́то э́ту N o G N o G то ту N o G Presea э́тим э́тим э́той/э́тою э́тими тем тем той/то́ю те́ми Preposicional об э́том об э́том об э́той об э́тих о том о том о той о тех

Pronomes Posesivos мой mio y твой to