Лагеры НКУС для нямецкіх ваеннапалонных у Беларусі - гэта лагеры НКУС/МУС на тэрыторыі БССР, дзе трымалі ваеннапалонных Вермахта, армій саюзніц гітлераўскай Германіі, цывільных нямецкіх грамадзян і цывільных венграў.
Паводле інфармацыі А.Шаркова, доктара гістарычных навук, дацэнта, палкоўніка міліцыі, які займаўся даследаваннем гэтага пытання: "згодна ўлікам аддзела па справах ваеннапалонных і інтэрніраваных НКУС БССР на тэрыторыі Беларусі ў 1945 г. дыслакаваліся 9 лагероў і 7 спецшпіталёў, в у якіх трымалі 83159 чалавек, сярод ніх было 3734 афіцэра. У нацыянальных адносінах большасць складалі — 70020 чалавек. Акрамя таго, было 6482 аўстрыйцаў, 5384 венграў, а также 1273 прадстаўніка іншых нацыянальнасцяў, сярод якіх — румыны, італьянцы, французы, палякі, чэхаславакі, яўрэі, югаславы, бельгійцы і нават люксембуржцыцыт. па: В. Черкасова ЗАЛОЖНИКИ ВОЙНЫ. После окончания боев ими остаются военнопленные // Белгазета 17.09.2001, № 36 (302)". Лагеры дзейнічалі пад Мінскам у Масюкоўшчыне (№ 168), пад Барысавам (№ 183), у Баранавічах (№ 410), у Бабруйску (№ 56), у Валкавыску (№ 281), у Брэсце (№ 284), у Магілёве (№ 311), Віцебску (№ 271) і Оршы (№ 189).
Колькасць ваеннапалонных у лагерах Беларусі на 30 красавіка 1946 гПаводле работы: А. В. Шарков Содержание и трудовое использование немецких военнопленных на территории Беларуси (1944-51 гг)//Советские и немецкие военнопленные в годы Второй мировой войны, с. 375
Лагер Фактычная наяўнасць ваеннапалонных Лазарэтныя хворыя Аздараўляльныя каманды, групы 3 і 4 Бабруйскі, № 56 7431 995 2599 Мінскі, № 168 22594 1850 4538 Барысаўскі, № 183 7217 404 2821 Гомель, № 189Памылка табліцы, фактычна лагер знаходзіўся ў Оршы 7170 234 1059 Віцебск, № 271 7900 389 3461 Валкавыск, № 281 5618 259 904 Брэст, № 284 4270 378 778 Магілёў, № 311 3096 111 525 Усяго 65296 4620 16685
Нямецкія ваеннапалонныя і іншыя зняволеныя лагераў актыўна ўдзельнічалі ў пабудове такіх буйных аб'ектаў беларускай эканомікі як Мінскі трактарны і Мінскі аўтамабільны заводы. Іх праца аплачвалася, але была цяжкай і ў 1946-49 гг было зарэгістравана 40 выпадкаў членашкодніцтваА.В. Шарков Содержание и трудовое использование немецких военнопленных на территории Беларуси (1944-51 гг)//Советские и немецкие военнопленные в годы Второй мировой войны, с. 393. Таксама некаторыя сканчалі жыццё самагубствам і спрабавалі збегчы з лагера. Але гэта тэндэнцыя зніжалася адпаведна з пачаткам рэпатрыяцыі непрацаздольных немцаў. Так за адзін квартал 1945 г. былі выяўлены спробы 35 групавых пабегаў, у 1947 збеглі 140 чал. (з іх ліку 103 затрыманы), а ў 1949 г. адбыўся толькі адзін пабегА.В. Шарков Содержание и трудовое использование немецких военнопленных на территории Беларуси (1944-51 гг)//Советские и немецкие военнопленные в годы Второй мировой войны, с. 399.
Пасля рэпатрыяцыі палонных і інтэрніраваных і ліквідацыі лагероў у Беларусі засталося 77 могілак тых, хто памёр у палоне. Практычна ўсе яны ліквідаваны. Часткова астанкі пахаваных з некаторых з гэтых могілак перанесены на Зборныя могілкі былых салдат Вермахта ў 2-х гарадах Беларусі.
У літаратуры і мастацтве Ускосны ўспамін пра выкарыстанне нямецкіх ваеннапалонных пры адбудове Мінска сустракаецца ў беларускага рускамоўнага паэта У. Смялоўскага: "Под Шталинградом на плен я попал / Сначала Саратов, Тамбов, Кострома, / А после войны строил в Минске дома. / Я так познакомился с вашей страной, / А в сорок седьмом возвратился домойВладимир Смеловский. Ностальгия. Сборник стихов. Минск: "Юнипак", 2005, с. 17".
Гл. таксама Нямецкія вайсковыя могілкі 1941-1944 гг. пад Мінскам Нямецкія ваеннапалонныя ў СССР Румынскія ваеннапалонныя ў СССР Венгерскія ваеннапалонныя ў СССР
Спасылкі А.В. Шарков Содержание и трудовое использование немецких военнопленных на территории Беларуси (1944-51 гг)//Советские и немецкие военнопленные в годы Второй мировой войны Список венгерских граждан, умерших в советских лагерях для военнопленных
Беларусь Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (1945—1990)