Паўно́чна-Захо́дні фронт — фарміраванне (аператыўнае аб'яднанне) Чырвонай арміі (РСЧА), у гады Савецка-фінскай вайны і Вялікай Айчыннай вайны (утвораны 22 чэрвеня 1941 года на базе войскаў Прыбалтыйскай Асобай ваеннай акругі); праіснаваў да лістапада 1943 года.
1939—1940 гады На асаблівы перыяд быў прадугледжаны план дзеянняў РСЧА. Ва ўмовах вайны СССР толькі супраць Фінляндыі для зручнасці кіравання і матэрыяльнага забеспячэння войскаў ствараюцца два фронты: Паўночны фронт — для дзеянняў на ўзбярэжжы Баранцавага мора і на напрамках Раваніемі, Кемі і Улеаборгскам; Паўночна-Заходні фронт для дзеяння на напрамках Куапіа, Мікяенлі і Гельсінгфорс. Камандаванне Паўночна-Заходнім фронтам ускладаецца на камандаванне і штаб Ленінградскай Ваеннай Акругі.
Загадваю прыступіць да распрацоўкі плана аператыўнага разгортвання войскаў Паўночна-Заходняга фронту, кіруючыся наступнымі ўказаннямі: I. Улічваючы склад і дыслакацыю фінскай арміі ў цяперашні час, а таксама падрыхтоўку Фінляндыяй тэатра да вайны, план разгортвання нашых войскаў пастроіць, зыходзячы з наступных меркаванняў: 1. У выпадку вайны ў бліжэйшыя гады, Фінляндыя зможа выставіць 16—18 пяхотных дывізій з выкарыстаннем усіх іх супраць СССР. 2. Гэтыя дывізіі меркавана будуць разгорнутыя: У раёне Петсама — да адной пяхотнай дывізіі. У раёне Кеміярві, Куусама для прыкрыцця накірунку на Кемь — да двух пяхотных дывізій. На Улеаборгскім напрамку — да двух пяхотных дывізій. На кірунках Куапіа, Саванліна, Нурмес — да пяці пяхотных дывізій. У раёне Саванліна, Лапеэнранта, узбярэжжа Фінскага заліва, Лахты — да шасці пяхотных дывізій. У раёне Гельсінгфорс, Або — адна — дзве пяхотных дывізій. 3. Канчатковае разгортванне ўсіх дывізій мяркуецца на 15—20-ы дзень мабілізацыі. 4. Не выключана магчымасць узмацнення ўзброеных сіл Фінляндыі войскамі яе магчымых саюзнікаў (Швецыя, Нарвегія, Германія). 5. Пры агульным верагодным плане абарончых дзеянняў фінскай арміі не выключана магчымасць у першыя дні вайны актыўных дзеянняў яе з мэтай стварэння пагрозы Ленінграду шляхам выхаду да Ладажскага возера і захопу Выбаргу. II. Асноўнымі задачамі Паўночна-Заходняга фронту стаўлю: Разгром узброеных сілаў Фінляндыі, авалоданне яе тэрыторыяй у межах размежавання і выхад да Батнічнага заліва на 45-ы дзень аперацыі, для чаго: 1. У перыяд канцэнтравання войскаў трывала прыкрываць Выбаргскі і Кексгольмскі напрамкі, пры ўсіх абставінах утрымаць Выбарг за сабой і не дапусціць выхаду праціўніка да Ладажскага возера. 2. Пасля канцэнтравання войскаў быць гатовым на 35-ы дзень мабілізацыі па асабліваму ўказанню перайсці ў агульнае наступленне, нанесці галоўны ўдар у агульным кірунку на Лапеэнранта, Хейнала, Хямеенліна і дапаможныя ўдары ў напрамках Карніселькя, Куапіа і Саванліна, Мікель, разбіць асноўныя сілы фінскай арміі ў раёне Мікель, Хейнала, Хаміна, на 25-ы дзень аперацыі авалодаць Гельсінгфорсам і выйсці на фронт Куапіа, Ювяскюля, Хямеенліна, Гельсінгфорс. III. Справа Паўночны фронт (штаб Кандалакша) на 40-ы дзень мабілізацыі пераходзіць у наступленне і ў на 30-ы дзень аперацыі авалодвае раёнам Кемі, Улеаборг. Яго левафланговы 20-ы асобны стралковы корпус надыходзіць у напрамку Суамусалмі, Пуаланка і на дзень аперацыі авалодвае раёнам Пуаланкаю Штакар-Ухта.
Мяжа з ім: ст. Масельская, Піеліісярві, Інсалмі, Пюхяярві. Усё для Паўночна-Заходняга фронту выключна. IV. Для выканання названых задач у склад войскаў Паўночна-Заходняга фронту ўключыць: чатыры ўпраўлення палявых армій; дзевяць упраўленняў стралковых карпусоў; адно ўпраўленне мех. корпуса; дваццаць дзевяць стралковых дывізій; дзве танкавыя дывізіі; адну мотастралковую дывізію; пяць танкавых брыгад; чатыры матарызаваныя брыгады; дванаццаць артпалкоў РГК; шэсць пантонных батальёнаў; сем інжынерных батальёнаў; пяцьдзесят пяць авіяпалкоў. У рэзерве галоўнага камандавання ў раёне Ціхвін: Волхаўбуд, Чудаў мець тры стралковыя дывізіі.
Названыя войскi Паўночна-Заходняга фронту разгарнуць.
Штаб фронту — Ленінград. 7-я армія ў складзе: два ўпраўлення стралковых карпусоў; шэсць стралковых дывізій; адна лыжная брыгада; два пантонных батальёна; адна танкавая брыгада; сетка авіяпалкоў; два артпалка РГК; два інжынерных батальёна. Штаб арміі — Суаярві. Наносячы галоўны ўдар сіламі не менш чатырох стралковых дывізій у напрамку Карніселькя, Куапіа, разбіць процілеглыя часці фінскай арміі і авалодаць: на 15-ы дзень аперацыі — раёнам Ёэнсу; на 30-ы дзень аперацыі — раёнам Куапіа, ахапіўшы з поўначы галоўную групоўку праціўніка.
У далейшым мець на ўвазе наступленне на Ювяскюля.
Мяжа злева: ст. Куаканцэмі, Саванранта, зых. Віртасалмі, зых. Лейванмякі. 22-я армія (з УРВА) у складзе: адно ўпраўленне стралковага корпуса; пяць стралковых дывізій; адна танкавая брыгада; адна матарызаваная брыгада; тры артпалка РГК; адзін пантонны батальён; два інжынерных батальёна; сем авіяпалкоў. Штаб арміі — Кексгольм. У перыяд прыкрыцця, трывала прыкрываючы дзяржмяжу, не дапусціць выхаду праціўніка да Ладажскага возера.
Па канцэнтрацыі, наносячы галоўны ўдар сіламі чатырох стралковых дывізій у напрамку Вірмунціёкі, Юва, акружыць і знішчыць супрацьстаячага праціўніка і на 15-ы дзень аперацыі выйсці на фронт: Саванранта, Юва, Кампіла.
У далейшым у залежнасці ад абставін мець на ўвазе дзеянні або сумесна з 23 арміяй на Хейнал, або ва ўзаемадзеянні з 7-й арміяй на Ювяскюля і далей на Талцерэ. На 30-ы дзень аперацыі выйсці на фронт: Кангаміемі, Лейванмякі, воз. Ілома, Калкінен.
Мяжа злева: Вуаксела, Антрэа, Іматра, Рысційна, Калкінен. 23-я армія (выдзяляецца з упраўлення ЛВА) у складзе: два ўпраўлення стралковых карпусоў; шэсць стралковых дывізій; дзве танкавыя брыгады; адна матарызаваная брыгада; шэсць артпалкоў РГК; два артдывізіёна РГК; два пантонных батальёна; тры інжынерных батальёна; адзінаццаць авіяпалкоў. Штаб арміі — Карысалмі. Наносячы галоўны ўдар не менш чатырма сд у напрамку Лапеэнранта, Лахты, Рыйхімякі, знішчыць супрацьстаячага праціўніка і на 15-ы дзень аперацыі выйсці на фронт Савітайпела, Валкалаімякі, ст. Таавецці.
У далейшым, абыходзячы з поўначы найбольш развітыя ўмацаванні ва ўзаемадзеянні з 20-й арміяй, знішчыць праціўніка на Гельсінгскім накірунку і на 30-ы дзень аперацыі выйсці на фронт Калкінен, Кяркеля, Мянтсяля, маючы на ўвазе пасля выхаду на фронт Савітайпела, ст. Таавецці, увесці ў прарыў мехкорпус.
Мяжа злева: Перкярві, Талі, Луумякі, Коўвала, Мянтсяля. 20-я армія (з АрВА) ў складзе: два ўпраўлення стралковых корпуса; шэсць стралковых дывізій; дзве танкавыя брыгады; адна матарызаваная брыгада; пяць артполков РГК; два пантонных батальёна; два інжынерных батальёна; дзевяць авіяпалкоў. Штаб арміі — Выбарг. Задача: Прарваць умацаваны фронт праціўніка, знішчыць яго супрацьстаячыя часці і авалодаць: на 15-ы дзень аперацыі выйсці на фронт ст. Таавецці, Халіена, на 30-ы дзень аперацыі — Мянтсяля, Парвар. У далейшым, ва ўзаемадзеянні з 23-й арміяй і 1 мк на 35-ы дзень аперацыі раёнам Гельсінгфорс.
Акрамя названых вышэй сіл, у распараджэнні камандавання Паўночна-Заходняга фронту мець: 1) На паўночным захадзе ўзбярэжжа Эстонскай ССР у раёне Таліна, Порт Балтыйскі адно ўпраўленне ск (65ск), дзве стралковыя дывізіі (11п 126 сд з ПрыБВА), з якіх адну выдзеліць для перавозкі на паўвостраў Ханка (Ганге) для дзеяння на Гельсінгфорс і другую — або для перавозкі таксама на паўвостраў Ханка, або для высадкі дэсанту на Аландскія астравы, і адну ас.страл.брыгаду. 2) Рэзерв фронту: тры стралковыя дывізіі ў раёне ст. Пеціярві, ст. Хейніёкі, Валк-Ярві; адну стралковую дывізію — у раёне Ленінграда. 3) механізаваны корпус у раёне Выбарга, Хейніёкі, ст. Антрэа. 4) другі корпус СПА (Ленінград); 5) дваццаць адзін авіяполк; 6) адна паветрана-дэсантная брыгада. V. ВПС арміі і фронту паставіць наступныя задачы: 1. Садзейнічаць наземным войскам шляхам дзеянняў супраць наземных войскаў праціўніка па яго баявым парадкам і буйным групоўкам. 2. Знішчыць авіяцыю праціўніка. 3. Забараніць воінскія перавозкі на сушы і на моры. 4. Сумесна з марской авіяцыяй і флотам знішчыць марскі флот праціўніка. 5. Сумесна з флотам перапыніць марскі падвоз у Фінляндыю праз Батнічны заліў і з боку Балтыйскага мора. 6. Прыкрыць перакідку і высадку войскаў на паўвостраў Ханка з прыцягненнем для гэтай мэты і авіяцыі ПрыБВА. VI. Чырванасцяжнаму Балтыйскаму Флоту, які падпарадкоўваецца ў аператыўных адносінах Ваеннаму Савету Паўночна-Заходняга фронта, паставіць наступныя задачы: 1. Сумесна з авіяцыяй знішчыць баявы флот Фінляндыі і Швецыі (у выпадку выступу апошняй). 2. Садзейнічаць сухапутным войскам, дзеючым на ўзбярэжжы Фінскага заліва і з паўвострава Ханка, забяспечваючы іх флангі і знішчаючы берагавую абарону фінаў. 3. Забяспечыць перакідку двух стралковых дывізій ў першыя ж дні вайны з Паўночнага ўзбярэжжа Эстонскай ССР на паўвостраў Ханка, а таксама перакідку і высадку буйнога дэсанта на Аландскія астравы. 4. Крэйсерскімі аперацыямі падводных лодак і авіяцыяй спыніць марскія зносіны Фінляндыі і Швецыі (у выпадку яе выступу супраць СССР) у Батнічнам заліве і Балтыйскім моры. VII. Прыкрыццё мабілізацыі, канцэнтравання і разгортвання распрацаваць на ўсёй мяжы з Фінляндыяй у межах ЛВА, забяспечыўшы выкананне наступных задач: 1. Прыкрыць адмабілізаванне, канцэнтраванне і разгортванне нашых войскаў ад наземнага і паветранага праціўніка, не дапусціўшы ўварвання праціўніка на нашу тэрыторыю і пералёту дзяржмяжы яго самалётамі. 2. Не дапусціць налёту праціўніка на Ленінград і іншыя прамысловыя цэнтры. 3. Не дапусціць прарыву праціўніка да Ладажскага возера і ўтрымаць за сабой Выбарг. 4. Не дапусціць парушэнне працы чыгунак на тэрыторыі фронту. 5. Паветранай і наземнай разведкай вызначыць канцэнтраванне, разгортванне, сілы і групоўку войскаў праціўніка. Першы пераход і пералёт дзяржмяжы дапускаецца толькі з дазволу галоўнага камандавання. VIII. Агульныя рэкамендацыі: 1. Дадзенаму плану разгортвання прысвоіць умоўную назву «С. 3-20». План уводзіцца ў дзеянне пры атрыманні шыфраванай тэлеграмы за маёй і начальніка Генеральнага штаба К. А. подпісамі наступнага зместу: "Прыступіць да выканання «С. 3-20». 2. Ваеннаму Савету і штабу Ленінградскай ваеннай акругі належыць на 15 лютага 1941 года ў Генеральным штабе Чырвонай Арміі распрацаваць: А) План канцэнтравання і разгортвання войскаў фронту. Б) План прыкрыцця. В) План выканання першай аперацыі. Г) План дзеянняў авіяцыі. Д) План ладу тылу і матэрыяльнага забеспячэння, санітарнай і ветэрынарнай эвакуацыі на першы месяц вайны. Е) План аднаўлення і будаўніцтва чыгунак і грунтовых дарог. Ж) План ладу сувязі на перыяд прыкрыцця, канцэнтравання і разгортвання і на перыяд першай аперацыі. З) План інжынернага забеспячэння. І) План СПА. 3. Да распрацоўкі плана дапускаюцца: А) У поўным аб’ёме: камандуючы войскамі, член Ваеннага Савета, начальнік штаба і начальнік аператыўнага аддзела акругі. Б) У частцы распрацоўкі плана дзеянняў ВПС — камандуючы ВПС ЛВА. В) У частцы распрацоўкі плана ладу тылу — намеснік начальніка акругі па тыле. Г) У частцы распрацоўкі плана ваенных паведамленняў - начальнік Ваенных паведамленняў ЛВА. Дакументы плана пішуцца толькі ад рукі або друкуюцца на машынцы асабіста камандзірамі, дапушчанымі да распрацоўкі плана. Па заканчэнні распрацоўкі ўсе матэрыялы пры вопісе здаюцца начальніку Аператыўнага ўпраўлення Генеральнага штаба К. А. Дадатак: 1. Схема разгортвання войскаў Паўночна-Заходняга фронту на карце 1.000.000 у адным экзэмпляры. 2. Графічная выява баявога складу войскаў Паўночна-Заходняга фронту на лістах. \423\ 3. Графічны план чыгуначных перавозак на лістах. Народны камісар абароны СССР Маршал Савецкага Саюза (С. Цімашэнка) Начальнік Генеральнага штаба ЧА генерал арміі (К. Мерацкоў) Выканаўца: Начальнік Аператыўнага ўпраўлення Генштаба ЧА генерал-лейтэнант М. Ватуцін
1941 год На пачатак вайны войскі Прыбалтыйскай Асобай ваеннай акругі былі малалікія і не маглі адлюстраваць сканцэнтраваны ўдар групы армій «Поўнач». У адпаведнасці з планам прыкрыцця войскі павінны былі: