Магілёўская архідыяцэзія — у мінулым каталіцкая епархія (дыяцэзія) у Расійскай імперыі.
Гісторыя Утворана 15 красавіка 1783 года. 13 красавіка 1991 уключана ў Мінска-Магілёўскую архідыяцэзію.
Пасля першага падзелу Рэчы Паспалітай, калі да Расійскай імперыі былі далучаныя тэрыторыі, на якіх пражывала каля мільёна каталікоў лацінскага і візантыйскага абрадаў, Кацярына II указам ад 25 снежня 1772 абвясціла аб маючым адбыцца прызначэнні біскупа, якому будуць даручаны у духоўнае кіраванне ўсё рымска-каталіцкія цэрквы і манастыры ў Расійскай імперыі. Праз год, 3 снежня 1773 быў выдадзены ўказ аб стварэнні Беларускай каталіцкай епархіі і аб прызначэнні біскупа Беларускага з рэзідэнцыяй у Магілёве, якому падпарадкоўваліся ўсе каталікі лацінскага абраду ў Расіі (у тым ліку ў Маскве і Санкт-Пецярбургу). Затым, указам ад 28 студзеня 1782, Беларуская епархія была ператворана ў Магілёўскую архідыяцэзію.
Нунцый Джавані Андрэа Аркеці, дзейнічаючы на падставе паўнамоцтваў, дадзеных яму Папам Піем VI, кананічна зацвердзіў стварэнне Магілёўскай архідыяцэзіі 19 снежня 1783.
Імператар Павел I указам ад 9 мая 1798 узвёў архібіскупа Магілёўскага ў сан мітрапаліта, дазволіўшы яму знаходзіцца ў Санкт-Пецярбургу. Услед за гэтым нунцый Ларэнса Літта актам ад 7 жніўня 1798 пацвердзіў за Магілёўскай архідыяцэзіяй «мітрапаліцкае права» ў адносінах да ўсіх каталікоў лацінскага абраду ў Расійскай імперыі. Дзеянні нунцыя былі зацверджаны Папам Піем VI 17 лістапада 1798.
Магілёўскія мітрапаліты, як правіла, знаходзіліся ў Санкт-Пецярбургу.
18 чэрвеня 1920 года Рымскі Папа Бенедыкт XV выпусціў булу Inter alias, якой заснаваў апостальскі вікарыят Фінляндыі, вылучыўшы яго з Магілёўскай архідыяцэзіі.
Распачатыя пры савецкай улады ганенні на рэлігію паступова разбурылі ўсе структуры каталіцкай царквы ў СССР. На падставе дэкрэту Пія XI ад 10 сакавіка 1926 Магілёўская архідыяцэзія была падзелена на пяць апостальскіх адміністратур: у Магілёве, Маскве, Ленінградзе, Харкаве і Казані, Самары і Сімбірску. Само існаванне Магілёўскай архідыяцэзіі і мітраполіі да канца 1930-х стала фармальнасцю.
Пры аднаўленні і рэарганізацыі структур каталіцкай царквы на тэрыторыі СССР Папам Янам Паўлам II была ўтворана Мінска-Магілёўская архідыяцэзія і мітраполія, чыя юрысдыкцыя абмяжоўвалася толькі Беларуссю.
Структура Магілёўскай мітраполіі на працягу яе існавання падпарадкоўваліся наступныя рымска-каталіцкія епархіі: Віленская (1798—1925) Самагіцкая (1798—1926) Луцка-Жытомірская (1798—1925) Камянецкая (1798—1991, у 1866—1918 далучана да Луцку-Жытомірскай епархіі) Мінская (1798—1991, 1869—1918) Тыраспальская (1848—1991) Рыжская (1918—1923) Жытомірская (1925—1991)
Біскупы і адміністратары Станіслаў Богуш-Сестранцэвіч (1783—1826); Валерый Генрых Камёнка (1826—1828, 1833—1839, адміністратар); Каспар Цецішоўскі (1828—1831); Яахім Іосіф Грабоўскі (1828—1829, вікарны біскуп, дэ-факта кіраўнік мітраполіі); Ян Фелікс Шчыт (1829—1833, адміністратар); Ігнацы Паўлоўскі (1839—1842); Марцін Ласкі (1842—1848, адміністратар); Казімір Дмахоўскі (1849—1851); Ігнацы Галавінскі (1851—1855); Антоній Фіялкоўскі (1855—1856 - адміністратар; 1872—1883 — біскуп дыяцэзіяльны); Вацлаў Жылінскі (1856—1863); Юзаф Максіміліян Станеўскі (1863—1871, адміністратар) Юрый Івашкевіч (1871—1872, адміністратар) Аляксандр Казімір Гінтаўт-Дзевалтоўскі (1883—1889); Апалінарый Даўгяла (1889—1891, адміністратар) Сымон Марцін Казлоўскі (1891—1899); Караль Антоній Недзялкоўскі (1899—1901, адміністратар) Баляслаў Геранім Клапатоўскі (1901—1903); Стэфан Дзенісевіч (1903, 1905—1908, 1909—1910, адміністратар) Ежы Шэмбак (1903—1905); Апалінарый Унукоўскі (1908—1909); Вікенцій Ключынскі (1910—1914); Ян Цепляк (1914—1917, 1919—1923, адміністратар) Эдвард фон Роп (1917—1919); Баляслаў Слосканс (1926—1928 дэ-факта, 1926—1981 де-юрэ, адміністратар)
Літаратура Wasilewski, J. Arcybiskupi i administratorowie archidiecezji mohylowskiej / J. Wasilewski. — Pińsk : Drukarnia diecezjalna, 1930. — 198 s. Спасылкі гісторыя Рыма-каталіцкай царквы ў Расіі пералік кіраўнікоў епархіі біяграфіі найбольш вядомых мітрапалітаў