Васкрасенскі летапіс

Васкрасенскі летапіс — рускі летапіс, агульнарускі летапісны звод XVI стагоддзя. Улічвае ў адлюстраванні падзей інтарэсы вялікіх князёў маскоўскіх. Адзін з першых па багацці выкарыстаных матэрыялаў і па паўнаце звестак. Названа па спісе, які належаў Васкрасенскаму манастыру ў Новым Ерусаліме.

Адрозніваюць 4 рэдакцыі Васкрасенскага летапісу: 1-я падзеі пазначаны да жніўня 1533, аўтар — прыхільнік Васіля III; 2-я канчаецца падзеямі 1537; 3-я (якая дайшла да сучаснасці) даведзена да 1541; 4-я складзена паміж 1542 і 1544 прыхільнікам князёў Шуйскіх.

У аснове летапісу ляжаць Маскоўскі вялікакняскі звод (1479) рэдакцыі 1526 года і Ціханаўская рэдакцыя Растоўскага зводу 1489—1503 гадоў. Карамзінскі спіс Васкрасенскага летапісу дапоўнены з 1542 да 1552 у Львоўскім летапісу і працягнуты да 1560 года.

Захавалася 13 спісаў летапісу, прычым толькі пяць з іх утрымліваюць увесь яе тэкст, 3 спісу ўтрымліваюць яе першую палову, а 4 — яе другую палову. Выданне ў ПЗРЛ было ажыццёўлена па пяці спісах.

Склад летапісу Суадносіны аб’ёму тэксту: Артыкулы, змешчаныя перад асноўным тэкстам: змест летапісу (т. VII, стар. 218—231; т. VIII, стар. 1—7); кароткі летапісец з імёнамі асноўных князёў (т. VII, стар. 231—238); радаводы (стар. 238—240); «імёны градам Рускім» (стар 240—241); дадатковыя кароткія летапісцы і радаводы (стар 241—246); пералік рымскіх, візантыйскіх і турэцкіх кіраўнікоў (стар 246—252) з кароткай выпіскай аб Махмеце (стар 249); радавод літоўскіх князёў (стар 253—256); малдаўскія князі і легенда пра караля Уладзіслава (стар 256—259), Уступная частка (Т. VII, стар 260—267), Падзеі 854—1110 гадоў (т. VII, стар 267—345, 1—21), Падзеі 1111—1203 гадоў (т. VII, стар 21—109), прычым падрабязна выкладзены падзеі 1146—1157 гадоў (стар 35—66), Падзеі 1204—1304 гадоў (т. VII, стар 109—184), Падзеі 1304—1418 гадоў (т. VII, стар. 184—217; т. VIII, стар. 9—90), Падзеі 1418—1462 гадоў (т. VIII, стар. 90—150), Праўленне Івана Васільевіча (т. VIII, стар. 150—245), Праўленне Васіля Іванавіча (т. VIII, стар. 245—286), Падзеі 1533—1541 гадоў (т. VIII, стар 286—301).

Падрабязныя тэксты і апавяданні: «Аповесць пра ўзяцце Царграда фрагамі» ў 1204 годзе і пра абраз Адзігітрыі (т. VII, стар 109—112) Аповед пра бітву на Ліпіцы (т. VII, стар. 120—124) Аповед пра бітву на Калцы, пад 1223 годам (т. VII, стар. 129—132) Апавяданне пра нашэсце Батыя (т. VII, стар. 139—143) Аповед пра Неўскую бітву (т. VII, стар. 146—149) Аповед пра бітву на Чудскім возеры (т. VII, стар. 150—151) Аповесць пра смерць Міхаіла Чарнігаўскага (т. VII, стар. 152—156) Аповесць пра забойства Батыя, пад 1247 годам (т. VII, стар. 157—159) Аповесць пра смерць Міхаіла Цвярскога (т. VII, стар. 188—197) Пасланне Васіля, архіепіскапа Наўгародскага, да Хведара Цвярскога аб раі (т. VII, стар. 212—214) «Рукапіс Магнуша», пад 1352 годам (т. VII, стар. 216—217). Аповяд пра аблогу Цверы ў 1375 годзе (Т. VIII, стар 22—23) Аповед пра бітву на П’яне (т. VIII, стар. 25—26) Аповед пра мітрапаліта Аляксея (т. VIII, стар. 26—28) Аповесць пра Міцяя (т. VIII, стар. 28—32) Аповед пра бітву на Вожы (т. VIII, стар. 32—33) Аповесць пра Данское пабоішча (т. VIII, стар. 34—41) Аповесць пра нашэсце Тахтамыша (т. VIII, стар. 42—47) Аповяд пра паход Дзмітрыя Іванавіча на Ноўгарад (т. VIII, стар. 50—51) Аповесць пра жыццё і пра прастаўленне Дзмітрыя Іванавіча (т. VIII, стар. 53—60) Аповесць пра Тэмір-Аксака і пра цуд Уладзімірскай іконы Багародзіцы, пад 1395 годам (т. VIII, стар. 65—68) Кароткі аповяд пра Стэфана Пермскім, пад 1396 годам (т. VIII, стар. 69—70) Аповяд пра смерць Міхаіла Аляксандравіча Цвярскога (т. VIII, стар. 73—74) Духоўная грамата Кіпрыяна (т. VIII, стар. 79—80) Аповяд пра нашэсце Едыгея, пад 1408 годам (т. VIII, стар. 82—84) Кароткая выпіска з граматы Фоція пра Рыгора Цамблака (т. VIII, стар. 89—90) Аповед пра мітрапаліта Ісідора на восьмым саборы (т. VIII, стар. 100—106), грамата папы Яўгена (стар. 108—109) Аповед пра паланенне і асляпленне вялікага князя Васіля (т. VIII, стар. 115—117) Аповесць аб заснаванні Царграда (т. VIII, стар. 125—128) і аб узяцці Царграда (т. VIII, стар. 128—144). Аповяд пра паход Івана Васільевіча на Ноўгарад у 1471 годзе (т. VIII, стар. 160—168) Аповяд аб будаўніцтве Успенскага сабора ў Маскве і аб перанясенні мошчаў (т. VIII, стар. 170—173) Кароткі аповяд пра паездку Івана Васільевіча ў Ноўгарад зімой 1475—1476 гадоў (т. VIII, стар 181—182) Аповяд пра паход Івана Васільевіча на Ноўгарад зімой 1477—1478 гадоў (т. VIII, стар. 184—199) Аповяд пра стаянне на Угры (т. VIII, стар 205—207), пасланне Васіяна на Угру (стар. 207—213) Пастаўленне Дзмітрыя Іванавіча на вялікае княжанне (т. VIII, стар. 234—236) Аповяд аб узяцці Смаленска ў 1514 годзе (Т. VIII, стар. 255—257) Аповяд пра нашэсце Сафа-Гірэя ў 1541 годзе (Т.VIII, стар. 295—301), якім завяршаецца летапіс.

Літаратура Левина С. А., О времени составления и составителе Воскресенской летописи XVI в., в кн.: Тр. Отдела древнерусской литературы, т. 11, М. — Л., 1955. Лаптев В. В. Воскресенская летопись. // УЗ ЛГПИ им. А. И. Герцена. 1955. Т.102. С.165-239. Левина С. А. К изучению Воскресенской летописи. // ТОДРЛ. М.-Л., 1957. Т.12. С.689-705. Словарь книжников и книжности Древней Руси. Вып. 2. Ч. 2. Л., 1989. С.39—42 (статья С. А. Левиной).

Катэгорыя:Старажытнарускія летапісы