Ахматдыт ( — ахова мацярынства і дзяцінства) — шматпрофільная дыягнастычна-лячэбная ўстанова ў Кіеве, якая аказвае спецыялізаваную высокакваліфікаваную медыцынскую дапамогу дзіцячаму насельніцтву Украіны. Самая вялікая дзіцячая бальніца ва Украіне.
Асноўныя параметры Па выніках акрэдытацыі ў 2008 годзе бальніца пацвердзіла вышэйшую катэгорыю. Штогод у стацыянары на 620 бальнічных ложках праходзяць лячэнне да 18 тысяч дзяцей; каля 20 тысяч атрымліваюць неадкладную дапамогу ў траўматалагічным пункце бальніцы.
Штогод у бальніцы выконваецца каля 7 тысяч аперацый. У аддзяленнях ажыццяўляюцца ўсе віды аператыўных умяшанняў, акрамя кардыяхірургічных.
У клініцы «Ахматдыт» працуюць два заслужаныя ўрачы Украіны, тры дактары і 17 кандыдатаў медыцынскіх навук.
Гісторыя
1800—1900
Гісторыя Нацыянальнай дзіцячай спецыялізаванай бальніцы «Ахматдыт» пачалася ў 1894 годзе, калі на сродкі выбітнага прадпрымальніка і мецэната ў Кіеве адкрылі Кіеўскую бясплатную Цэсарэвіча Мікалая бальніцу для чорнарабочых і маламаёмных людзей.
Кіеўскім гарадскім грамадскім упраўленнем у 1891 годзе па Кадэцкай шашы, паміж прадмесцем і гарадскімі казармамі быў выдзелены зямельны ўчастак. Архітэктар акадэмік пачаў распрацоўку праекта будучай бальніцы на 50 ложкаў. На будаўніцтва памяшканняў бальніцы вылучыў 100 тысяч рублёў уласнага капіталу і яшчэ 15 тысяч — на набыццё неабходнай маёмасці для ўладкавання лячэбнай установы.
Яго пачынанні падтрымалі: жонка Пелагея Георгіеўна; сын — па адукацыі кандыдат права, які, пакінуўшы службу ў лейб-гвардыі Гродзенскага гусарскага палка, цалкам прысвяціў сябе практычнай і грамадскай дзейнасці; — заможны прадпрымальнік, першы кіеўскі гарадскі галава; — вядомы прадпрымальнік, член Гарадской Думы, якія ўнеслі на будаўніцтва бальніцы па 25 тысяч рублёў. Па статуце гэта давала ім права ўваходжання ў апякунскі савет бальніцы. Унёскі таксама зрабілі М. Л. Рэшніц і . Па выніках правядзення таргоў падрад на выкананне работ па будаўніцтве бальніцы атрымаў Л. П. Чарнаяраў. Па просьбе арганізацыйныя працы ўзначаліў прафесар Кіеўскага універсітэта .
У прызначаны тэрмін быў пабудаваны галоўны двухпавярховы корпус, на 52 ложкі, які знаходзіўся ў глыбіні сядзібы. У комплекс таксама ўваходзілі двухпавярховы драўляны дом адміністрацыі (на рагу цяперашніх вуліц і ), кухня, драўляная капліца.
17 снежня 1893 года ў Гатчыне імператарам Аляксандрам III быў зацверджаны Статут Кіеўскай бясплатнай Цэсарэвіча Мікалая бальніцы для чорнарабочых.
Бальніцу асвяцілі і адкрылі для прыёму хворых 1 лютага 1894 года. Аднак узвядзенне комплексу будынкаў працягвалася і далей. Да 1896 года пабудаваны два каменных баракі для інфекцыйных хворых і адзін драўляны — для хранічных. На ўзвядзенне гэтых карпусоў сям’я Цярэшчанкаў выдаткавала 34 тысячы рублёў. Баракі былі разлічаны на размяшчэнне 30 хворых. У 1899—1901 гадах па франтоне цяперашняй вуліцы Чарнавола ўзвялі двухпавярховы мураваны будынак амбулаторыі (архітэктар ).
У 1901—1903 гг. на ахвяраванне, паводле завяшчання , злева ад галоўнага корпуса пабудавалі хірургічны корпус на 25 ложкаў (архітэктар ). Намаганнямі заснавальнікаў пабудавана сучасная па тых часах бальнічная ўстанова, абсталяваная ўсім неабходным для ажыццяўлення лячэбнага працэсу. Установа мела бактэрыялагічную лабараторыю, дэзінфекцыйную камеру з цякучай парай, паравыя катлы для падрыхтоўкі ежы. Бальніца для маламаёмных гуляла значную ролю ў медыцынскім абслугоўванні бедных кіяўлян. Толькі за першы год яе існавання тут пралячылі больш за 500 хворых. Пацыенты атрымлівалі бясплатныя лекі і харчаванне, карысталіся бібліятэкай, найбяднейшыя пасля выздараўлення атрымлівалі дапамогу з фонду бальніцы. Сродкі на ўтрыманне ўстановы складаліся з працэнтаў асноўнага капіталу, які быў прадастаўлены заснавальнікамі, да якіх прыкладаліся штогадовая датацыя ад гарадскога грамадскага кіравання і добраахвотныя ўнёскі грамадзян.
Кіраванне бальніцай ажыццяўляў камітэт, у склад якога ўваходзілі: — старшыня; — урач-інспектар; П. Г. Цярэшчанка, , ; ; — прафесар; прадстаўнік ад горада — і галоўны ўрач. Першым галоўным урачом Кіеўскай бальніцы для малазабяспечаных быў Д. А. Вараб’ёў. Пасля гэтую пасаду займалі , В. Лявіцкі, М. Румянцаў. У бальніцы чыталі лекцыі для студэнтаў 3-га і 4-га курсаў універсітэта прафесар , прыват-дацэнты і М. Васкрасенскі.
1900—1950 Пасля рэвалюцыйных падзей 1917 года ў бальніцы размясцілі, акрамя тэрапеўтычных ложкаў, туберкулёзны дыспансер, радзільню на 30 ложкаў, кансультацыю для маці і цяжарных жанчын. Арганізацыяй аховы здароўя ў г. Кіеве ў тыя часы займалася акруговая інспекцыя аховы здароўя, у склад якой уваходзіў аддзел інспектуры «Ахматдыт», які займаўся пытаннямі аховы здароўя маці і дзяцей. У сістэму «Ахматдыт» уваходзілі дзіцячыя лячэбныя ўстановы горада, малочныя кухні, дамы немаўлятаў, кансультацыі. У гэтых медыцынскіх установах таксама праходзілі навучанне студэнты-медыкі, патранажныя медыцынскія сёстры.
У кастрычніку 1927 года ў акруговы выканаўчы камітэт інспектурай аховы здароўя і аддзелам «Ахматдыт» была дасланая дакладная запіска, у якой прапаноўвалася сумясціць разрозненыя ўстановы аховы мацярынства і дзяцінства і стварыць інстытут «Ахматдыт». Размясціць інстытут прапанавалі ў бальніцы для маламаёмных, дзе да таго часу ўжо функцыянавалі радзільня, жаночая кансультацыя і дзіцячы тубдыспансер. На калегіі Наркамата здароўя Украіны 11 лістапада 1927 года была зацверджана пастанова аб арганізацыі ў г. Кіеве , афіцыйнае адкрыццё якога адбылося ў сакавіку 1929 года. З тых часоў развіццё бальніцы як галоўнай дзіцячай лячэбнай установы было цесна звязана з дзейнасцю інстытута. Першым дырэктарам інстытута была Б. А. Бендэрская — урач па адукацыі.
Працуючы начальнікам інспектуры «Ахматдыт», яна пачала арганізацыю гэтай установы і была яе дырэктарам з 1929 па 1933 год. Узнагароджана ордэнам «Знак Пашаны». У першыя гады свайго існавання Інстытут аховы мацярынства і дзяцінства «Ахматдыт» дзейнічаў хутчэй як навукова-практычнае аб’яднанне. У вучоны савет інстытута, пасяджэнне якога ўпершыню адбылося 21 сакавіка 1929 года, акрамя навуковых супрацоўнікаў — намесніка дырэктара па навуковай частцы прафесара , навуковага кіраўніка фізіялагічнага аддзялення прафесара Л. І. Фількінштэйна і прафесара Т. Г. Гецова, увайшлі і кіраўнікі ўсіх устаноў, якія арганізацыйна былі аб’яднаны пры стварэнні інстытута: загадчыца гінекалагічнага аддзялення Е. Я. Стаўская, загадчыца кансультацыі Б. Л. Струцоўская, прадстаўнік ад дома немаўля Р. А. Вільфанд, загадчыца малочнай кухні С. М. Каламійцава, загадчыца дзіцячых ясляў Берлін; загадчыца патронажнай службы Смуглова. На перыяд арганізацыі ў аб’яднанне «Ахматдыт» уваходзілі: дзіцячы стацыянар на 50 ложкаў, два памяшканні для каранціну, дзіцячы тубдыспансер, радзільня, дзіцячы дом, малочная кухня і дзіцячыя яслі. З першых дзён стварэння інстытута былі арганізаваны два сектары: дзіцячы і акушэрскі. Дзіцячы сектар узначальваў прафесар .
Ён быў загадчыкам кафедры педыятрыі. Менавіта гэтая кафедра была адной з тых, на базе якіх у 1918 годзе створаны .
Другой педыятрычнай кафедрай у той час была кафедра хвароб дзяцей старэйшага ўзросту пад кіраўніцтвам прафесара . Пасля арганізацыі ў 1929 годзе інстытута «Ахматдыт» абедзве кафедры былі размешчаны на яго клінічнай базе. У 1930 годзе пасля смерці прафесара кафедры былі аб’яднаны ў кафедру дзіцячых хвароб пад кіраўніцтвам прафесара , якая пасля і стала кафедрай педыятрыі № 1 КМАПА, што і цяпер працуе на базе бальніцы. Акушэрскім сектарам кіраваў прафесар , з 1919 года загадчык кафедры акушэрства і гінекалогіі Кіеўскага інстытута ўдасканалення ўрачоў. Апошні — аўтар ідэі адкрыцця радзільных дамоў у сельскай мясцовасці, стварэнне якіх адыграла значную ролю ў сістэме акушэрска-гінекалагічнай службы ў даваенныя і пасляваенныя гады. У 1930 годзе па яго ініцыятыве ў бальніцы адкрылі гінекалагічнае аддзяленне. У 1933 годзе Інстытут аховы мацярынства і дзяцінства ўзначальваў П. М. Буйко, які гераічна загінуў у гады Другой сусветнай вайны. Пасмяротна яму прысвоена званне «Герой Савецкага Саюза».
У 1934 годзе аб’ядналі інстытут «Ахматдыт» з інстытутам аховы здароўя падлеткаў. Дырэктарам прызначылі Ф. Д. Тураву. У 1943 годзе Ф. Д. Турава ўзначаліла Маскоўскі інстытут педыятрыі, у якім працавала 35 гадоў.
Аб’яднанне двух інстытутаў абумоўлівала стварэнне новых напрамкаў работы, адкрыццё аддзелаў і лабараторыі. Тады былі арганізаваны аддзел фізіялогіі дзіцяці і школьнай гігіены, біяхімічная і фізіялагічная лабараторыі, антрапаметрычны кабінет.
У кастрычніку 1940 года Інстытут перайменаваны ў Навукова-даследчы інстытут аховы мацярынства і дзяцінства. Сама бальніца называлася «Бальніца інстытута аховы мацярынства і дзяцінства» з падначаленнем Кіеўскаму гарадскому аддзелу аховы здароўя. Пратаколы патамарфалагічнага аддзялення за 1942 год сведчаць, што ў бальніцы функцыянавалі: два дзіцячыя аддзяленні (фізіялагічнае і паталагічнае), акушэрскае, гінекалагічнае, інфекцыйнае, венералагічнае, аддзяленне для хранічных хворых. Пасля вызвалення Кіева ад фашысцкіх захопнікаў НДІ «Ахматдыт» аднавіў сваю працу на базе бальніцы. Дырэктарам была прызначаная , а са студзеня 1945 года Інстытут узначаліў , яго намеснікам па навуковай рабоце стаў прафесар .
З 1943 года структура бальніцы ўключае наступныя аддзяленні: акушэрскае, гінекалагічнае, дзіцячае, тэрапеўтычнае, оталарынгалагічнае, хірургічнае, вочнае, венералагічнае, інфекцыйнае, аддзяленне для хранічных хворых. Акрамя таго, у склад бальніцы ўваходзяць патамарфалагічны аддзел, рэнтгенкабінет, аптэка. 27 снежня 1947 года па загадзе № 104 Кіеўскага гарадскога аддзела аховы здароўя да бальніцы далучаюць паліклініку № 11, у выніку чаго са студзеня 1948 года бальніца атрымала назву Аб’яднаная бальніца інстытута аховы мацярынства і дзяцінства «Ахматдыт» Кіеўскага гарадскога аддзела аховы здароўя. Аднак ужо ў кастрычніку 1949 года яна пераназываецца ў 3-ю аб’яднаную бальніцу г. Кіева. У склад бальніцы ўваходзяць: паліклініка, жаночая кансультацыя, дзіцячая паліклініка, дзіцячая кансультацыя, вендыспансер, два рэнтгенкабінеты, два кабінеты ЛФК, фізіятэрапеўтычны кабінет, клінічная лабараторыя і аптэка. У стацыянары бальніцы працуюць: акушэрскае аддзяленне, аддзяленне гінекалогіі, тэрапеўтычнае і хірургічнае аддзяленне, дзіцячая тэрапія, дзіцячае туберкулёзнае аддзяленне, оталарынгалогія.
У 1950 годзе ў бальніцы адкрыта зубапратэзуючае аддзяленне, аддзяленне кішачных інфекцый, малочная кухня, дзесяць пунктаў аховы здароўя.
У 1951 годзе дырэктарам Інстытута аховы мацярынства і дзяцінства, які працягваў працу на базе бальніцы, прызначылі М. Д. Бураву, з 1954 года — акадэміка А. М. Нікалаева. З сакавіка 1959 года Інстытут зноў узначаліў .
У 1961 годзе Навукова-даследчы інстытут аховы мацярынства і дзяцінства перавялі ў новапабудаваны корпус на тэрыторыі бальніцы «Медгарадок», аднак назва «Ахматдыт» так і засталася ў спадчыну бальніцы.
1950—1980 У пасляваенныя гады Кіеў адбудоўваўся, аднаўлялі сваю працу лячэбныя ўстановы горада. Колькасць дзіцячага насельніцтва расло, педыятрычныя службы патрабавалі новых шляхоў для свайго развіцця.
У Кіеве спецыялізаваная дапамога дзецям аказвалася ў дарослых аддзяленнях, дзе існавалі дзіцячыя ложкі. Самастойнымі дзіцячымі аддзяленнямі былі толькі саматычныя, туберкулёзныя і адно хірургічнае. Распыленне дзіцячых спецыялізаваных ложкаў негатыўна адбівалася на ўзроўні аказання кваліфікаванай медыцынскай дапамогі дзецям. І таму 20 жніўня 1957 года Кіеўскі гарадскі выканкам прыняў рашэнне № 1409 аб арганізацыі гарадской дзіцячай спецыялізаванай бальніцы на базе 3-й аб’яднанай клінічнай бальніцы.
Зацверджаная структура бальніцы складалася са стацыянара на 400 ложкаў, дзіцячай паліклінікі з шасцю педыятрычнымі ўчасткамі, жаночай кансультацыі, малочнай кухні і дапаможных службаў (аптэкі, рэнтгенкабінета, клінічнай лабараторыі, бактэрыялагічнай і гісталагічныя лабараторый, фізіятэрапеўтычнага аддзялення).
Хірургічнае аддзяленне — 70 ложкаў Артапедычна-траўматалагічнае аддзяленне — 40 ложкаў Саматычнае — 90 ложкаў