Меда́ль «Няско́раных Лары́сы Генію́ш» — дзяржаўная ўзнагарода ў Нацыянальнай сістэме ўзнагарод Беларусі (дэмакратычных сіл), распрацаванай Геральдычнай радай «Пагоня» для Аб’яднанага пераходнага кабінета Беларусі. Прызначана для адзначэння грамадзян (у тым ліку палітычных вязняў і праваабаронцаў) за асабістую стойкасць, адвагу і значныя заслугі ў абароне правоў чалавека і дэмакратычных свабод у Беларусі. Заснавана 16 лістапада 2024 года пастановай кіраўніцы Кабінета Святланы Ціханоўскай.
Статут і парадак узнагароджання Згодна са статутам, медаль можа ўручацца грамадзянам Беларусі, замежнікам і асобам без грамадзянства. Падставамі для ўручэння з'яўляюцца: актыўная дзейнасць на карысць абароны і ўмацавання ідэалаў дэмакратыі, правоў чалавека і развіцця грамадзянскай супольнасці ў Беларусі, а таксама асабістая адвага, стойкасць і ахвярнасць пры прасоўванні гэтых каштоўнасцей.
Узнагарода можа надавацца адной асобе толькі адзін раз, аднак пры наступных заслугах асоба мае права на намінацыю на больш высокія нацыянальныя ўзнагароды. Дапускаецца пасмяротнае ўзнагароджанне. Разам з медалём выдаецца сертыфікат. Асоба можа быць пазбаўлена ўзнагароды, калі скампраметуе сябе крымінальнымі ўчынкамі, зафіксаванымі судом.
У агульнай іерархіі Нацыянальнай сістэмы ўзнагарод медаль «Няскораных Ларысы Геніюш» размяшчаецца пасля Медаля Партызана і перад Медалём да 100-годдзя БНР (і пазнейшым Медалём ордэна Пагоні). Медаль носіцца на левым баку грудзей на цывільнай вопратцы або мундзіры.
Апісанне і семантыка Медаль мае круглую форму (дыяметр 32 мм) і залацісты колер. Ён вырабляецца з латуні з пакрыццём золатам 999-й пробы.
На аверсе (ліцавым баку) медаля ў цэнтры змешчаны рэльефны партрэт беларускай паэткі і былой палітзняволенай Ларысы Геніюш, скіраваны ў левы бок. Поле медальёна дыяганальна (наўскос) падзелена на дзве часткі, правая з якіх з'яўляецца больш цёмнай. Пад партрэтам знаходзіцца стужка, падзеленая на тры роўныя палосы, што сімвалізуе беларускі бел-чырвона-белы сцяг. Унізе па краі выбіта імя «Ларыса Геніюш».
На рэверсе ў цэнтры ў прамянях сонца размешчаны надпіс «ЖЫЦЬ ДЛЯ БЕЛАРУСІ», над якім геральдычна ўправа (насустрач сонцу) ляціць птушка.
Узнагарода мацуецца праз вушка да вертыкальнай шасцікутнай калодкі з трапецападобным нізам (памер калодкі 50×28 мм). Стужка медаля мае шэры колер з падвойнай жоўтай і шэрай аблямоўкай.
Візуальная канцэпцыя ўзнагароды абапіраецца на вобраз Ларысы Геніюш, няскоранай палітзняволенай часоў СССР. Яе профіль, які выступае з цемры (цёмнай часткі медаля) у святло, сімвалізуе аптымістычны погляд у будучыню і сцвярджае перамогу свабоды і дэмакратыі ў Беларусі. Надпіс на рэверсе «Жыць для Беларусі» з'яўляецца фрагментам яе верша і сімвалізуе непахіснасць ідэалаў і духоўны запавет паэткі наступным пакаленням беларусаў. Прамяні сонца ўвасабляюць непазбежную перамогу святла над цемрай і дабра над ліхам.
Птушка выступае як сімвал свабоды, надзеі на вызваленне і перамогі над прыгнятальнікамі. Маленькая птушачка згадвалася ва ўспамінах самой Ларысы Геніюш падчас яе зняволення ў турэмнай камеры, а ізаграфія птушкі для медаля была непасрэдна скапіявана з малюнка ў адным з яе лістоў. Шэры колер стужкі падкрэслівае сталёвы характар паэткі і сімвалізуе шэрыя муры няволі (турмы), а жоўты (залаты) колер — прамяні сонца і свабоды. Золата ў геральдыцы азначае славу, гонар і перамогу.
Гісторыя ўручэнняў Яшчэ да афіцыйнага зацвярджэння канчатковага статута Аб'яднаны пераходны кабінет пачаў уручаць медаль (або паведамляць аб узнагароджваннях).
3 жніўня 2024 года АПК узнагародзіў першых 13 чалавек: Леанід Судаленка — праваабаронца; Аляксандр Кабанаў — блогер і грамадскі актывіст; Сяргей Пятрухін — блогер і грамадскі актывіст; Алеся Буневіч — грамадская актывістка; Наталля Хершэ — грамадска-палітычная актывістка; Валерыя Чарнаморцава — грамадская дзеячка і даследчыца; Алана Гебрэмарыям — актывістка і сябра КР; Зміцер Фурманаў — сябар ініцыятыўнай групы Святланы Ціханоўскай; 5 іншых узнагароджаных не былі названыя з меркаванняў бяспекі.
24 лютага 2025 года медалём была адзначана Паліна Шарэнда-Панасюк.
21 сакавіка 2025 года ўзнагароду атрымала Ксенія Луцкіна.
Літаратура
Крыніцы
Катэгорыя:Узнагароды дэмакратычных сіл Беларусі Катэгорыя:Медалі Беларусі Катэгорыя:З’явіліся ў 2024 годзе