Але́ксы Дзяру́га (; , Ловіч — ) — польскі гісторык, даследчык гісторыі Новага часу і дыпламатыі, даследчык гісторыі Праваслаўнай царквы ў Рэчы Паспалітай і ўсходняй палітыкі Польшчы.

Біяграфія У 1915—1918 гадах разам з сям'ёй знаходзіўся ў бежанстве ў Расіі. Вышэйшую адукацыю атрымаў ва Універсітэце Стэфана Баторыя (УСБ) у Вільні, дзе ў 1930—1934 гадах вывучаў гісторыю. З'яўляўся вучнем вядомага польскага гісторыка прафесара Станіслава Касцялкоўскага. З 1934 года пачаў працаваць у Навукова-даследчым інстытуце Усходняй Еўропы ў Вільні. У 1939 годзе пад навуковым кіраўніцтвам С. Касцялкоўскага паспяхова абараніў доктарскую дысертацыю.

З 1939 года А. Дзяруга працаваў у бібліятэцы Віленскага ўніверсітэта. У перыяд з 1940 да жніўня 1941 года быў настаўнікам, а пазней выконваў абавязкі кіраўніка гімназіі. Адначасова ён з'яўляўся слухачом Нядзельнага ўніверсітэта марксізму-ленінізму і наведваў марксісцкі семінар, які праводзіў Стэфан Ендрыхоўскі. У гады нямецкай акупацыі падчас Другой сусветнай вайны працаваў клеркам. Пасля таго, як Вільню заняла Чырвоная Армія, стаў адным з сузаснавальнікаў мясцовага аддзялення Саюза польскіх патрыётаў.

У кастрычніку 1945 года А. Дзяруга пераехаў у Польшчу. Да 1946 года працаваў у Ваяводскім упраўленні інфармацыі і прапаганды ў горадзе Быдгашч. У лютым 1946 года ўступіў у шэрагі Польскай рабочай партыі (з 1948 года — ПАПР). У 1946—1950 гадах ён займаў высокую пасаду дырэктара Польскага агенцтва друку (PAP), адначасова выкладаючы ў Акадэміі палітычных навук. З 1951 года працаваў выкладчыкам у Галоўнай школе замежнай службы, дзе з цягам часу стаў дэканам факультэта і дырэктарам установы. У 1973 годзе атрымаў навуковае званне прафесара (паводле іншых звестак, стаў дацэнтам).

Навуковая дзейнасць Асноўнымі кірункамі навуковай дзейнасці А. Дзяругі былі гісторыя дыпламатыі, усходняя палітыка Польшчы і гісторыя Праваслаўнай царквы ў Рэчы Паспалітай. Значную ўвагу ў сваіх даследаваннях ён удзяляў беларускаму нацыянальнаму руху. У сваёй фундаментальнай манаграфіі «Усходняя палітыка Польшчы ў дачыненні да Літвы, Беларусі і Украіны (1918—1919)» (), выдадзенай у 1969 годзе, ён падрабязна прааналізаваў стаўленне польскіх улад да беларускага дзяржаваўтварэння. Паводле ацэнкі гісторыка Дароты Міхалюк, А. Дзяруга стаў адным з нешматлікіх польскіх даследчыкаў свайго часу, якія адвялі значнае месца тэматыцы Беларускай Народнай Рэспублікі ў сваіх працах.

Бібліяграфія Сярод найбольш значных прац А. Дзяругі вылучаюцца: Piotr Wielki a bazylianie potoccy (Вільня, 1934). Biskup Józef Szumlański (1667-1708) (Львоў, 1935). Piotr Wielki a unici i unja Kościelna 1700-1711 (Вільня, 1936). Kościół prawosławny a sprawa „buntu” w 1789 r. we wschodnich województwach Rzplitej (Вільня, 1938). Historia stosunków międzynarodowych od Komuny Paryskiej do Rewolucji Październikowej. Cz. 1: 1871-1898 (Варшава, 1955). Polityka wschodnia Polski wobec ziem Litwy, Białorusi i Ukrainy, 1918-1919 (Варшава, 1969).

Крыніцы

Літаратура

Спасылкі

Катэгорыя:Выпускнікі Універсітэта Стэфана Баторыя Катэгорыя:Гісторыкі Польшчы Катэгорыя:Выкладчыкі Акадэміі палітычных навук у Варшаве Катэгорыя:Даследчыкі гісторыі Беларусі Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ловічы Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1908 годзе Катэгорыя:Памерлі ў 1981 годзе