Гарадзенскі гарнізон — буйны вайсковы гарнізон ВКЛ, Расійскай імперыі і Другой Польскай Рэспублікі, пасля 1945 года савецкіх войскаў, а цяпер — беларускай арміі.
Гарнізон Першай Польскай Рэспублікі
2-гі пяхотны полк Вялікай Літоўскай Булавы (з 1792 года ў Саколцы) Полк коннай гвардыі Вялікага княства Літоўскага (з 1783 года ў Пружанах)
Гродзенскі конны полк, сфарміраваны ў Саколцы падчас паўстання Касцюшкі, таксама атрымаў сваю назву ад Гародні.
Царскі гарнізон
Камандаванне 2-га армейскага корпуса
26 пяхотная дывізія 1 пяхотная брыгада 101 Пермскі пяхотны полк 102 Вяцкі пяхотны полк 2-я пяхотная брыгада 103 пяхотны Петразаводскі полк 26 артылерыйская брыгада 4 сапёрна- інжынерны батальён 5 авіяцыйная рота 171 Кобрынскі пяхотны полк 43-й пяхотнай дывізіі
Гвардзейскі Гродзенскі гусарскі полк, дыслакаваны ў Варшаве, таксама атрымаў сваю назву ад горада.
Гарнізон Польскай арміі Другой Польскай Рэспублікі
У гарнізоне размяшчаліся наступныя ўстановы і вайсковыя часткі:
Каманды:
Камандаванне акругі корпуса № III Камандаванне 29-й пяхотнай дывізіі Камандаванне брыгады КОП «Гродна» Камандаванне 3-й артылерыйскай групы
Пяхота
76-ы Лідскі пяхотны полк імя Людвіка Нарбута 81-ы Гродзенскі стралецкі полк імя караля Стэфана Баторыя Дывізійны курс падхаружых запасу 29-й пяхотнай дывізіі пры 76-м пяхотным палку Аддзел кадраў рэзерву Гродзенскай пяхоты (1939)
Кавалерыя
рэзервовы швадрон 3-га палка Мазавецкіх шавальжэраў (лёгкай кавалерыі) рэзервовы швадрон 23-га Гродзенскага ўланскага палка 1-ы эскадрон бронеаўтамабіляў (1925-1926) → Беласток (1926-1930)
Артылерыя
29-ы лёгкі артылерыйскі полк 2-я зенітна-артылерыйская дывізія
Аўтамабільныя войскі і бранятанкавая зброя
3-я аўтамабільная дывізія (1921-1929) Штаб 3-й матарызаванай дывізіі (1929-1935) 7-ы танкавы батальён (1935-1939)
Іншыя ўстановы і вайсковыя часткі
3-ці швадрон жандармерыі 3-ці тэлеграфны батальён (1930–1931) → Штаб 3-га тэлеграфнага батальёна (1932–1939) Рота сувязі 29-й пяхотнай дывізіі Сапёрна-піянерскі цэнтр 29-й пяхотнай дывізіі Гарадскі штаб-кватэра Гродна Ваенна-палявы суд акругі № III → Ваенна-палявы суд акругі № 3 Пракуратура пры Ваенным акруговым судзе № III → Ваенная акруговая пракуратура № 3 Гродзенскі акруговы ваенны суд Рымска-каталіцкая ваенная парафія Кіраўніцтва інтэнданцкай акругі KАП № 1 3-ці санітарны батальён 3-я раённая бальніца Гарадзенскі павятовы штаб набору 1921-1938 гг. Штаб Гродзенскай рэкруцкай акругі (1938-1939)
Персанал гарадской камендатуры на вясну 1939
камандзір горада — палкоўнік Антоні Ян Журакоўскі ад'ютант – капітан пяхоты Казімір Ізыдор Лапінскі Начальнік мабілізацыйнага аддзела — капітан-адмірал пяхоты Ян Юзаф Лабаноўскі Начальнік Дэпартамента аховы і дысцыпліны – капітан пяхоты Казімеж Ізыдор Лапіньскі
Зноскі
Бібліяграфія
Piotr Bieliński: 29 Dywizja Piechoty. Wielka księga piechoty polskiej 1918-1939 tom nr 29. Warszawa: Edipresse Polska S.A., 2018. ISBN 978-83-7945-621-5. Jerzy Dąbrowski: Zarys historji wojennej 81-go Pułku Strzelców Grodzieńskich. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1928, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920. Karol Firich, Stanisław Krzysik, Tadeusz Kutrzeba, Stanisław Müller, Józef Wiatr: Almanach oficerski na rok 1923/24. T. 2/III. Warszawa: Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, 1923. Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. T. 29. Kraków: Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego. Biblioteka Jagiellońska, 2006. ISBN 83-7188-899-6. Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1990. ISBN 83-211-1104-1. Wacław Stachiewicz: Wierności dochować żołnierskiej : przygotowania wojenne w Polsce 1935-1939 oraz kampania 1939 w relacjach i rozważaniach szefa Sztabu Głównego i szefa Sztabu Naczelnego Wodza. Warszawa: "Rytm", 1998. . Катэгорыя:Узброеныя сілы Беларусі