Суднаходства праз Армузскі праліў, які з’яўляецца важным марскім калідорам для сусветнага гандлю энерганосьбітамі (каля 25% сусветнага гандлю нафтай і 20% сусветнага звадкаванага прыроднага газу), 28 лютага 2026 года было заблакавана Іранам, у адказ на амерыкана-ізраільскія ўдары і гібель Алі Хаменеі.
Іранскія папярэджанні і наступныя напады на судны заахвоцілі суднаходныя кампаніі прыпыніць аперацыі ў праліве. Гэта прывяло да рэзкага зніжэння марскога транзіту: танкерны трафік спачатку ўпаў прыкладна на 70% , а больш за 150 судоў усталі на якар за межамі праліва, каб пазбегнуць рызык. Неўзабаве пасля гэтага трафік упаў амаль да нуля. 27 сакавіка Корпус Вартавых Ісламскай рэвалюцыі абвясціў аб закрыцці праліва для любых судоў, якія ідуць у парты ЗША, Ізраіля і іх саюзнікаў і назад. Міжнародная марская арганізацыя паведаміла 21 красавіка, што каля 20 000 маракоў і 2000 судоў апынуліся заблакаванымі ў Персідскім заліве з-за закрыцця праліва. Па словах Маджыда Рафізадэ, Іран парушае Канвенцыю ААН па марскім праве, якую ён не ратыфікаваў.
На фоне боязі з нагоды працяглага дэфіцыту паставак цэны на нафту выраслі хутчэй, чым падчас любога іншага канфлікту ў найноўшай гісторыі; 8 сакавіка 2026 года цэны на нафту маркі Brent упершыню за чатыры гады перавысілі 100 долараў ЗША за барэль, дасягнуўшы піка ў 126 за барэль. Самы вялікі штомесячны рост цэн за ўсю гісторыю адбыўся ў сакавіку 2026 года. Закрыццё праліва стала найбуйнейшым парушэннем сусветнага энергазабеспячэння з часоў энергетычнага крызісу 1970-х гадоў, а таксама найбуйнейшым у гісторыі сусветнага нафтавага рынку. Ад перабояў у пастаўках і павышэння цэн у выніку крызісу пацярпелі і іншыя тавары: алюміній, угнаенні і гелій.
9 сакавіка Прэзідэнт ЗША Дональд Трамп заявіў, што іранская армія знішчана і праліў адкрыты, сказаўшы, што ЗША могуць захапіць кантроль над ім у Ірана. 15 сакавіка ён заклікаў краіны НАТА і Кітай дапамагчы адкрыць праліў. У канцы сакавіка і пачатку красавіка Трамп неаднаразова пагражаў знішчыць іранскую інфраструктуру, калі Іран не адкрые праліў. 8 красавіка было дасягнута пагадненне аб часовым спыненні агню паміж Тэгеранам і Вашынгтонам, якое павінна было ўключаць адкрыццё праліва. Аднак Іран пачаў кантраляваць рух праз праліў і спаганяць мыты сумай больш за 1 мільён долараў з кожнага судна. Пасля правалу перамоваў ВМС ЗША з 13 красавіка сталі блакаваць судны іранцаў"U.S. to Blockade Ships Entering or Exiting Iranian Ports", press release, April 12, 2026, U. S. Central Command. Accessed Apr. 14, 2026.. Сітуацыя газетай The Guardian была названа «двайной блакадай».
17 красавіка, у сувязі з пагадненнем аб спыненні агню паміж Ізраілем і Ліванам, афіцыйны Тэгеран абвясціў, што Армузскі праліў будзе адкрыты для камерцыйнага суднаходства падчас перамір’я. Аднак амерыканскі блок працягнуў блакаду, і Іран у выніку зноў увёў абмежаванні. 4 мая Трамп абвясціў аб пачатку аперацыі «Project Freedom» па суправаджэнні вайскоўцамі гандлёвых судоў з Персідскага заліва. Іранскія вайскоўцы папярэдзілі, што гэта будзе парушэннем рэжыму спынення агню. 6 мая Трамп прыпыніў «Project Freedom» праз «значны прагрэс» у кірунку магчымага пагаднення.
Крыніцы
Катэгорыя:2026 год у палітыцыКатэгорыя:2026 год у эканоміцыКатэгорыя:Вайна на Блізкім Усходзе (з 2023)