«Прыгоды парася Фунціка» — савецкі чатырохсерыйны мультфільм Анатоля Соліна, зняты па сцэнары Валерыя Шульжыка і Юрыя Фрыдмана (у тытрах пазначаны пад псеўданімам «Юрый Сідараў»), асновай якога стала іх двухактная п’еса «Чацвёртае парася» (1976). Выпускаўся творчым аб’яднаннем «Экран» у 1986—1988 гадах.

У 2026 годзе кінакампаніі «Вольга» і «Кінацэх» аб’явілі пра пачатак вытворчасці ігравога фільма на аснове мультфільма, а таксама пра пошук маладога акцёра на галоўную ролю. Вядома, што Фунцік у фільме будзе не парсюком, а звычайным хлопчыкам. Паводле слоў генеральнага прадзюсара «Кінацэха» Андрэя Ліпава, «новы праект стане не проста экранізацыяй мультфільма, а спробай пераасэнсаваць героя для новага пакалення». Здымкі карціны пачаліся вясной 2026 года.

Сюжэт

Няўлоўны Фунцік У нейкім мястэчку прагная і эгаістычная ўладальніца крамы цацак «Сляза дзіцяці», прадпрымальная спадарыня Беладонна, эксплуатавала парася Фунціка, які для яе выманьваў грошы ў мінакоў: ён публічна выступаў з казкай «Тры парасяты» і далей прасіў «падаць на домікі для бяздомных парасят». Сумленны і высакародны па натуры Фунцік, не вытрымаўшы пакут сумлення і не жадаючы больш падманваць людзей, урэшце збег ад Беладонны. Яна, не жадаючы губляць крыніцу прыбытку, прыступае да маштабных пошукаў парася і звяртаецца да начальніка паліцыі Факстроту. Той пасылае па следзе Фунціка двух сваіх лепшых (па яго словах) шпікаў — Добера і Пінчэра. Паўсюль распаўсюджваюцца аб’явы пра вышук ўцекача і ўзнагародзе за яго злоў.

Фунцік тым часам сустракаецца з двума цыркачамі — клоўнам-фокуснікам дзядзечкам Мокусам і яго малпачкай-асістэнтам Бамбіна (якія заўважылі Фунтыка ў лесе). Яны прапануюць яму паехаць разам з імі ў суседні горад на гастролі. Парсючок згаджаецца, каб там прынародна выкрыць Беладонну і рэабілітавацца перад ашуканымі раней ім людзьмі. З дапамогай нованабытых сяброў Фунціку атрымоўваецца абдурыць празмеру заўзятых, але недалёкіх Дабера і Пінчара. У выніку паліцэйскія дэтэктывы па памылцы прыцягваюць да Беладоны замест парасяці знойдзены імі ў смеццевым баку стары дзіравы бот, чым прыводзяць яе ў лютасць.

Фунцік і шпікі Беладонна пасылае Добера і Пінчара далей адсочваць Фунціка. Але, выдатна разумеючы, што на іх асабліва разлічваць не даводзіцца, яна вырашае дзейнічаць сама і заваблівае цыркачоў у балота, дзе іх машына захрасае. Ім дапамагае адтуль выбрацца бегемот, які жыве ў хаціне на балоце (якому Фунцік даў мянушку «Шакалад» з-за скуры шакаладнага колеру). Шакалад расказвае, што раней жыў у горадзе і прадаваў паветраныя шары на вуліцах. Але зайздросная Беладонна разбурыла яго кар’еру: ёй не падабалася, што яе дрэнныя, дзіравыя шары ў параўнанні з больш якаснымі шарамі Шакалада не карыстаюцца вялікім попытам, а таму яна нацкавала паліцыянтаў на непажаданага канкурэнта, запатрабаваўшы ад вартавых парадку выгнаць яго з горада з канфіскацыяй. Цыркачы ўгаворваюць Шакалада далучыцца да іх і выступаць у якасці асілка на цыркавой арэне.

Да лютасці Беладонны, чарговая спроба Добера і Пінчара (якія замаскіраваліся пад паляўнічага і сабаку) схапіць Фунціка зноў правальваецца з-за іх нязграбнасці, і Беладонна вырашае перахапіць уцекачоў на першай жа бензакалонцы.

Фунцік і бабулька з вусамі Беладонна, пераканаўшыся, што ад «лепшых» шпікоў толку мала і яны будуць толькі мяшаць, вырашае дзейнічаць выключна самастойна, для чаго маскіруецца пад мужчыну-запраўшчыка, бо ў цыркачоў як раз скончыўся бензін у аўтамабілі. Аднак усе яе спробы схапіць Фунціка зноў па розных прычынах церпяць няўдачу, аж да таго, што даведзеная да крайнасці Беладонна вырашае падаць цыркачам кавы з моцнадзейнай снатворнай. Але ў выніку з-за Фунціка, які ненаўмысна павярнуў паднос з кававымі кубкамі, яна сама ж па памылцы выпівае яго і засынае.

Цыркачы вырашаюць адвезці Беладонну ў найбліжэйшы гатэль, дзе ёсць тэлефон, каб выклікаць урача. А шпікі Добер і Пінчар, якія па загадзе Беладонны ўвесь гэты час хаваліся ў скрыні з запчасткамі і ў выніку тамака захраслі (з-за таго, што Шакалад незнарок паставіў на вечка скрыні цяжкі гаршчок з пальмай), паехалі ў ім, і, вызваліўшыся, урэзаліся ва ўказальнік на скрыжаванні дарог. Пасля гэтага яны вымушаны далажыць Факстроту, што «бабулю ўзялі ў палон», а яны «трапілі ва ўтыль», чым прыводзяць яго ў такую лютасьць, што ён, размахваючы шабляй, выпадкова перасякае стропы на сваім паветраным шары і, вываліўшыся з кошыка, вісіць, зачапіўшыся за якар, пагражае цыркачам арыштам, а тыя, будучы захопленыя небяспечным трукам, дружна апладыруюць яму.

Фунцік у цырку Цыркачы прывозяць Беладонну ў прыдарожную гасцініцу «Тры дарогі», якой валодае яе знаёмы — прадпрымальнік Дурыла, такі ж прагны, як і яна сама. Тамака яна прыходзіць у сябе. Вельмі хутка разабраўшыся ў сітуацыі, цыркачы своечасова збягаюць з гасцініцы. Тады Беладонна вырашае больш не ганяцца за імі, а схапіць проста на арэне ў цырку, адразу пасля заканчэння паказу. Шпікі таксама знаходзяцца ў цырку пад выглядам пажарных (хоць цыркачы лёгка іх пазнаюць у твар). Але і на гэты раз спроба Беладонны схапіць парася правальваецца і прыводзіць да таго, што Фунцік, лётаючы на паветраным шарыку пад купалам цырка, публічна прызнаецца гледачам, што Беладонна прымушала яго іх падманваць і забірала сабе ўсе іх грошы, і заклікае іх спыніць наведванне яе крамы.

Цыркачам атрымоўваецца зноў збегчы ад Беладонны, якая ў бяссільнай лютасьці запусціла ў шпікоў туфлямі (туфлі пры гэтым рыкашэцяць ад касак шпікоў і пападаюць па чарзе ў Дурыла і Факстрота). У канцы Фунцік з сумам кажа дзядзьку Мокусу, што яму шкада пакідаць гэты горад, але той суцяшае яго, кажучы, што яны сюды яшчэ вернуцца.

Узнагароды 1989 — Галоўны прыз на Міжнародным кінафестывалі дзіцячых тэлевізійных праграм у Пекіне (КНР).

Спіс серый Няўлоўны Фунцік (1986) Фунцік і шпікі (1986) Фунцік і бабулька з вусамі (1987) Фунцік у цырку (1988)

Персанажы

Станоўчыя Фунцік — «залатаноснае парася» і пратаганіст тэтралогіі. Уцёк ад спадарыні Беладонны, бо яна прымушала яго падманваць мінакоў, выпрошваючы ў іх грошы «на домікі для бяздомных парасят». Выпадкова сустрэў у лесе дзядзечку Мокуса і Бамбіна і стаў падарожнічаць з імі, каб радаваць дзяцей на вясёлых цыркавых паказах. Любімая фраза: «Шчыра-шчыра?!». Дзядзька Фокус Мокус — пажылы вандроўны клоўн і штукар, рамантычны і чуллівы, пры гэтым асцярожны і разумны. Любіць і ўмее паказваць фокусы (чым займаецца ўжо сорак гадоў), аднак не церпіць ашуканцаў. Бамбіна — ручная малпачка дзядзечкі Мокуса, а таксама яго кіроўца і асістэнт. Любіць складаць двухрадкоўі. Лепшы сябар Фунціка. Шакалад — бегемот, які жыве на балоце, куды яго выгнала паліцыя з горада па патрабаванні Беладонны. Раней прадаваў паветраныя шарыкі. Сустрэўшы дзядзечку Мокуса і яго спадарожнікаў, вырашае да іх далучыцца, каб выступаць асілкам на цыркавой арэне. Любіць салодкае.

Адмоўныя Спадарыня Беладонна — галоўны антаганіст тэтралогіі. Пажылая дама, якая скалаціла мільённае багацце ад крамы «Сляза дзіцяці», былая гаспадыня Фунціка. Пасля ўцёкаў парася ў пачатку мультфільма займаецца выключна яго пошукамі і зловам, што ёй у нейкай меры атрымоўваецца, але ненадоўга. Хітрая, падступная, грубая, але асабліва сярод кепскага характару адрозніваецца прагнасцю, несумленнасцю і цынізмам. Перад Беладоннай паддобрываецца і Факстрот, бо яна багатая і ўплывовая персона. Шпікі: Пінчар-старэйшы — «лепшы шпік з дыпломам», тоўсты і каржакаваты, Добер-малодшы — «лепшы шпік без дыплома», худы і цыбаты. Абодва дурныя, але верныя сваёй справе, даюць справаздачу перад Факстротам. Факстрот — начальнік паліцыі. Трымае пост на паветраным шары. Увесь час паддобрываецца і дае справаздачу перад Беладоннай. Дурыла — гаспадар гасцініцы «Тры дарогі» і стары знаёмы Беладонны. Скупы, але дурнаваты. Выслугоўваецца перад Беладоннай, магчыма, разлічваючы на ўзнагароду.

У арыгінальнай п’есе быў персанаж Трыёліна — дзяўчынка-служанка, якая прыслужвала Дурылу і пазней збегала разам з цыркачамі. Хоць у мульт-адаптацыю Трыяліна не патрапіла (аднак фонавая мелодыя, якая прайграваецца ў першай серыі перад тым, як Мокус і Бамбіна чуюць плач Фунціка, першапачаткова была запланаваная як тэма Трыяліны), яна прысутнічае ў навэлізацыі Шульжыка. У сваю чаргу начальнік паліцыі Факстрот у п’есе з’яўляецца толькі ў самым канцы і ў той частцы, якая ў сюжэце мульт-адаптацыі не прысутнічае.

Ролі агучвалі

Зоя Пыльнова — Фунцік / Бамбіна (3, 4 серыі) Армэн Джыгарханян — дзядзечка Мокус Ірына Мураўёва — Бамбіна (1, 2 серыі) Георгій Буркоў — Шакалад (2 серыя) Вольга Аросева — спадарыня Беладонна (вакал — Раіса Мухаметшына) Спартак Мішулін — шпік Пінчар / Шакалад (4 серыя) Юрый Валынцаў — шпік Добер / Шакалад (3 серыя) Анатоль Баранцаў — Факстрот Барыс Рунге — Дурыла

Здымачная група Аўтары сцэнарыя — Валер Шульжык, Юрый Сідараў Рэжысёр — Анатоль Солін Мастак-пастаноўшчык — Іна Пшанічная Аператар — Эрнст Гаман Кампазітар — Уладзімір Львоўскі Гукааператар — Сяргей Кель Мастакі-мультыплікатары: Святлана Січкар Андрэй Колкаў Аляксандр Елізараў Уладзімір Спорыхін Ігар Самохін Ірына Гундырова Міхаіл Зайцаў Барыс Тузановіч Сямён Пяцецкі Мастакі: Ігар Меднік Аляксандр Січкар Галіна Чэрнікава Ніна Іванчава Аляксандр Брэжнеў Яўген Вевурка Ігар Ерамееў Алена Караваева Алена Сударыкава Сяргей Алесаў Алена Нікіціна Мантажоры — Людміла Рубан, Галіна Драбініна, Святлана Сімухіна Рэдактар — Любоў Стэфанава Дырэктар — Лідзія Варанцова

Крыніцы

Літаратура

Спасылкі Галоўны Прыз на МКФ

Творчае аб’яднанне «ЭКРАН»

Катэгорыя:Мультсерыялы СССР Катэгорыя:Мультфільмы паводле алфавіта Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі