Яніс Стрэйчс (; ) — латвійскі кінаакцёр, рэжысёр тэатра і кіно, кінасцэнарыст. Адзін з самых яскравых прадстаўнікоў старэйшага пакалення рэжысёраў Латвіі. Заслужаны дзеяч мастацтваў Латвійскай ССР (1976).
Біяграфія Нарадзіўся 26 верасня 1936 года ў вёсцы Анспакі Прэйльскай воласці Даўгаўпілскага павета, у сям’і Яніса і Вольгі Стрэйчс. У раннім дзяцінстве жыў у Рызе, калі сям’я на нядоўгі тэрмін пераехала ў горад Сабілэ на захадзе Латвіі.
Пасля вяртання ў Латгалію вучыўся ў сямігадовай школе пасёлка Гайлішы. У 1955 годзе скончыў Рэзэкнэнскае педагагічнае вучылішча, працаваў педагогам-выхавацелем у дзіцячым доме, настаўнікам у сярэдняй школе. Служыў на тэрміновай службе ў Савецкай Арміі.
Скончыў рэжысёрскае аддзяленне Латвійскай дзяржаўнай кансерваторыі (1963). Працаваў асістэнтам у рэжысёра Рыжскай кінастудыі Аляксандра Лейманіса, які быў яго педагогам падчас вучобы ў кансерваторыі.
За доўгую кар’еру ўдзельнічаў у розных якасцях, больш чым у 30 кінапраектах: быў асістэнтам, другім рэжысёрам, мастацкім кіраўніком, педагогам, рэжысёрам-пастаноўшчыкам, сцэнарыстам і акцёрам. Ва ўсесаюзнай сістэме кінавытворчасці было толькі два рэжысёры з Латвіі з вышэйшай прафесійнай катэгорыяй — Яніс Стрэйчс і Алаіз Брэнч.
Самы вядомы фільм рэжысёра — «Тэатр», у якім сыграла адну са сваіх лепшых роляў Вія Артманэ.
У апошнія гады спрабаваў свае сілы як мастак. У 2004 годзе ў Доме Чарнагаловых прайшла яго персанальная выстаўка, на якой да паказу былі падрыхтаваны выкананыя ў тэхніцы пастэлі карціны.
У 1991—1995 гадах — Старшыня Саюза кінематаграфістаў Латвіі. Педагог Латвійскай акадэміі культуры. З 1999 года — ганаровы член Акадэміі навук Латвіі. Быў старшынёй Рыжскага Латышскага таварыства.
Памёр 5 сакавіка 2026 года.
Крыніцы
Катэгорыя:Акцёры Латвіі