«Адысе́я» () — эпічны фэнтэзійны баявік сцэнарыста і рэжысёра Крыстафера Нолана, заснаваны на аднайменнай паэме Гамера. Ролю Адысея — цара Ітакі, які накіроўваецца ў доўгае і небяспечнае падарожжа дадому пасля Траянскай вайны, — выканаў Мэт Дэйман. У фільме таксама здымаліся Том Холанд, Эн Хэтэўэй, Роберт Пацінсан, Люпіта Ніёнга, Зендая, Шарліз Тэрон і іншыя акцёры. Нолан і яго жонка Эма Томас спрадзюсавалі фільм за пасярэдніцтвам сваёй кампаніі Syncopy.
Нолан пачаў пісаць сцэнарый для фільма «Адысея» ў сакавіку 2024 года і прадставіў праект студыі ў кастрычніку. Неўзабаве пачаўся працэс падбору акцёраў, і ў лютым 2025 года было пацверджана, што галоўную ролю сыграе Дэйман. Здымкі праходзілі з лютага па жнівень 2025 года ў розных краінах, у тым ліку ў Марока, Грэцыі, Італіі, Шатландыі, Ісландыі і Заходняй Сахары. Пры бюджэце ў $ 250 млн «Адысея» стала найдаражэйшым фільмам у кар'еры Нолана і яго першым праектам, цалкам знятым на камеры IMAX з кінаплёнкай шырынёй 70 мм.
Прэм'ерны паказ у Лондане адбыўся 6 ліпеня 2026 года. У шырокі пракат у ЗША і Вялікабрытаніі фільм выйшаў 17 ліпеня 2026 года.
У ролях
Мэт Дэйман — Адысей, цар вострава Ітака Том Холанд — Тэлемах, сын Адысея, які спрабуе знайсці яго Эн Хэтэўэй — Пенелопа, жонка Адысея, якая адхіляе ў яго адсутнасць патэнцыйных жаніхоў Роберт Пацінсан — Антыной, адзін з жаніхоў Пенелопы Лупіта Ніёнга — Алена Прыгожая і Клітэмнестра Саманта Мортан — Кірка, багіня і чараўніца, якая жыве на востраве Ээя Джон Легуізама — Яўмей, верны слуга Адысея Зендая — Афіна, багіня мудрасці, вайсковай стратэгіі і рамёстваў, якая дапамагае Адысею Шарліз Тэрон — Каліпса Джон Бернтал — Менелай, цар Спарты Хімеш Патэль — Еўрылох, правая рука Адысея Біл Ірвін — Паліфем, цыклоп і сын Пасейдона Эліят Пейдж — Сінон Бені Сафдзі — Агамемнан, цар Мікен Коры Хокінс — Паліб, адзін з жаніхоў Пенелопы Ніка Нікатэра — Пісандр, адзін з жаніхоў Пенелопы Эліес Гэбел — Элат, адзін з жаніхоў Пенелопы Іда Голдберг — Амфімедон, адзін з жаніхоў Пенелопы Джэймі Харыс — Агелай, адзін з жаніхоў Пенелопы Раян Хёрст — Ментар, гід і настаўнік Тэлемаха Міа Гот — Меланфо, служанка Адысея і Пенелопы Логан Маршал-Грын — Меланфій, пастух Адысея Уіл Юн Лі — Анхіял, адзін са спадарожнікаў Адысея Джымі Гансалес — Кефей, адзін са спадарожнікаў Адысея Эндру Ховард — Паліт, адзін са спадарожнікаў Адысея Джован Адэпа — Элпенор, адзін са спадарожнікаў Адысея Джэсі Гарсія — Менетон, адзін са спадарожнікаў Адысея Джош Сцюарт — Антыфат, адзін са спадарожнікаў Адысея Шон Эйверы — Лаадам, адзін са спадарожнікаў Адысея Энтані Малінары — Перымед, адзін са спадарожнікаў Адысея Стывен Мёрфі — Фемій, адзін са спадарожнікаў Адысея Іэн Каселберы — Долій, адзін са спадарожнікаў Адысея Трэвіс Скот — бард Рафі Гаўран — траянец Шайла Фернандэс — траянец Джэймс Рэмар — Тыресій, сляпы прарок замагільнага свету Грэцыі Кейт Фаглі — Эўрыклея, служанка Адысея і Пенелопы Нік Тарабей — слуга Менелая
Браян Вернел — Ір, жабрак на Ітацы
Вытворчасць Распрацоўка і падбор акцёраў
Пасля атрымання ў сакавіку 2024 года прэмій «Оскар» у намінацыях «Найлепшы фільм» і «Найлепшы рэжысёр» за фільм «Опенгеймер» (2023) Крыстафер Нолан пачаў пісаць сцэнарый да свайго наступнага праекта. У кастрычніку таго ж года з'явілася інфармацыя, што ён распрацоўвае свой новы фільм для кампаніі Universal Pictures, якая выпусціла ў пракат «Опенгеймера». Было пацверджана, што Нолан напіша сцэнарый і спрадзюсуе фільм разам са сваёй жонкай Эмай Томас за пасярэдніцтвам кампаніі Syncopy. Мэт Дэйман, які здымаўся ў Нолана ў карцінах «Опенгеймер» і «Інтэрстэлар» (2014), вёў перамовы аб тым, каб сыграць адну з роляў, а здымкі былі запланаваны на пачатак 2025 года. У адрозненне ад «Опенгеймера», набытага «Universal» на аўкцыёне, дадзены праект ад пачатку і да канца створаны пад кіраўніцтвам студыі, якая прызначыла дату выхаду на 17 ліпеня 2026 года.
Падрабязнасці сюжэту стужкі былі раскрыты не адразу, што адрознівала яе ад папярэдніх работ Нолана і выклікала мноства спекуляцый. Хадзілі чуткі, што гэта будзе гістарычны фільм пра вампіраў, перазапуск экшн-трылера «Блакітны гром» (1983) або адаптацыя брытанскага шпіёнскага серыяла «Вязень» (1967—1968), якую Нолан хацеў зняць яшчэ ў 2009 годзе, але ўсе яны былі абвергнуты. Пазней у тым жа месяцы пацвердзілася інфармацыя пра ўдзел Дэймана, а да акцёрскага складу далучыўся Том Холанд. У лістападзе далучыліся Эн Хэтэўэй і Роберт Пацінсан, якія раней працавалі з Ноланам, а таксама Зендая, Люпита Ніёнга і Шарліз Тэрон. Дэйману, Холанду, Хэтэўэй і Пацінсану дасталіся галоўныя ролі, а Ніёнга і Зендаі — другасныя.
У снежні 2024 года кампанія «Universal» абвясціла, што новы фільм Нолана будзе называцца «Адысея» і стане экранізацыяй аднайменнай старажытнагрэчаскай эпічнай паэмы Гамера. Студыя апісвала праект як «міфічны эпічны баявік», які будзе здымацца па ўсім свеце. Раней Нолан павінен быў здымаць для «Warner Bros. Pictures» фільм «Троя» (2004), заснаваны на паэме «Іліяда», сюжэт якой разгортваецца да «Адысеі». «Трою» ў выніку паставіў Вольфганг Петэрсен, а Нолану ў якасці «суцяшальнага прызу» прапанавалі зняць фільм «Бэтмен: Пачатак» (2005). Меркаваны бюджэт «Адысеі» склаў $ 250 млн, што зрабіла яе найдаражэйшай карцінай у кар'еры пастаноўшчыка. Нолан і Томас назвалі «Адысею» «фундаментальнай» гісторыяй, у якой прысутнічаюць элементы такіх жанраў, як жахі, містыка, рамантыка і трылер. На стварэнне фільма рэжысёра натхнілі навеяныя міфамі Старажытнай Грэцыі праекты, якія ён глядзеў у дзяцінстве, у прыватнасці стужкі Рэя Харыхаўзена. Мастаком-пастаноўшчыкам стала Рут Дэ Ёнг, а за дызайн касцюмаў адказвала ; яны абедзве працавалі з Ноланам над «Опенгеймерам».
Пазней да праекту далучыліся як іншыя акцёры, якія ўжо працавалі з Ноланам, — Бені Сафдзі, Эліят Пейдж, Хімеш Патэль, Біл Ірвін, Джош Сцюарт, Энтані Малінары і Джэймс Рэмар, — так і тыя, хто здымаўся ў яго ўпершыню, — Джон Бернтал, Джон Легуізама, Саманта Мортан, Джэсі Гарсія, Уіл Юн Лі, Рафі Гаўран, Шайла Фернандэс, Мія Гот, Коры Хокінс, Нік Тарабей, Джымі Гансалес, , , Іда Голдберг, Раян Херст і Джован Адэпа. У акцёрскім складзе таксама быў Косма Джарвіс, але яму давялося пакінуць праект праз шчыльны графік, і яго ролю аддалі Логану Маршалу-Грыну. Паводле акцёра Скіта Ульрыха, ён і яшчэ два чалавекі ў пачатку лютага беспаспяхова праходзілі пробы на ролі ў фільме. У сярэдзіне лютага «Universal» пацвердзіла, што Дэйман сыграе Адысея. Незадоўга да гэтага хадзілі чуткі, што героя сыграе Холанд; пазней было пацверджана, што яму дасталася роля Тэлемаха, сына Адысея.
Здымкі Здымачны перыяд доўжыўся з 25 лютага па 8 жніўня 2025 года і праходзіў у розных краінах, у тым ліку ў Марока, Грэцыі, Італіі, Ісландыі і Шатландыі. Аператарам стаў даўні калега Нолана Хойтэ ван Хойтэма. Хаця Нолан выкарыстоўваў камеры IMAX з кінаплёнкай шырынёй 70 мм яшчэ з часоў фільма «Цёмны рыцар» (2008), «Адысея» — першы яго праект, цалкам зняты на IMAX-камеры, як на новыя, лягчэйшыя і менш шумныя, так і на тыя, што існавалі раней. Для здымак было выкарыстана больш за 610 км плёнкі. Здымкі праходзілі пад рабочай назвай «Гісторыя Чарлі» () і завяршыліся на дзевяць дзён раней за прызначаны тэрмін.
Першыя сцэны былі зняты ў канцы лютага ў ксары Айт-Бен-Хаду на паўночны захад ад Варзазата, Марока. У гэтых сцэнах паказаны канец Траянской вайны, які папярэднічае асноўнаму сюжэту «Адысеі». Знаходзячыся ў Марока, здымачная група таксама працавала ў Эс-Сувейры і Маракешы. З 10 па 21 сакавіка здымкі адбываліся ў Месініі, перыферыйнай адзінцы Пелапанеса, а менавіта ў Піласе, крэпасці Мадон, на пляжы Алміралакас у Іялаве, у пячоры Нестара на пляжы Вайдакілья (там здымаліся сцэны з цыклопам Паліфемам), а таксама на месцы археалагічных раскопак у Акракарынфе. Працуючы ў Грэцыі, здымачная група супрацоўнічала з мясцовым аддзяленнем студыі «Faliro House Productions» і пасля трох тыдняў працы атрымала рабат у памеры 40 %.
К 27 сакавіка здымачная група адправілася на Эгадскія астравы ля заходняга ўзбярэжжа Сіцыліі, Італія, — яны, верагодна, сталі ў фільме месцам, у паэме вядомым як «казіны востраў». З 15 красавіка па 15 мая ў раёне Ліпарскіх астравоў адбыліся здымкі на вадзе — астравы Ліпары, Басілуца і Вулкана паслужылі правобразам для міфічнага вострава Эолія. На здымкі ў гэтых месцах былі накладзены пэўныя абмежаванні ў адпаведнасці з муніцыпальным правам. Здымачная група выкарыстала найдаўжэйшы сучасны карабль вікінгаў , якім кіравалі акцёры, што сыгралі таварышаў Адысея. У пачатку мая частка здымак прайшла ў павільёне ў Лос-Анджэлесе — гэта адзіны раз, калі для гэтага фільма што-небудзь здымалася ў студыйных дэкарацыях, — а ў пачатку чэрвеня — у замку Фінлейтэр у акрузе Моры, Шатландыя. У другой палавіне месяца здымачная група адправілася ў аддаленыя рэгіёны Ісландыі, сярод якіх былі порт Ландэяхёбн, гара , рака Маркарфлёўт і паўвостраў Снайфельснес (у асноўным там здымаліся сцэны ў замагільным свеце), а пасля вярнулася ў Шатландыю, каб правесці здымкі ў порце горада Бакі і на зацішным пляжы Санісайд каля вёскі Кален. З 3 па 16 ліпеня здымкі праходзілі ў калбінскім лесе, а затым здымачная група зноў прыехала ў замак Фінлейтэр, дзе прабыла да 25 ліпеня. Тэрон здымалася ў сваіх сцэнах у апошнія два тыдні ліпеня.
З 17 па 22 ліпеня прайшлі здымкі сцэн з удзелам Дэймана і Зендаі на Белай дзюне ля горада Дахла ў Заходняй Сахары, які з 1975 года знаходзіцца пад кантролем Марока. Фронт Палісарыё — прызнаны ААН прадстаўнік народа сахараві ў Заходняй Сахары — асудзіў рашэнне здымаць фільм у дадзеным рэгіёне, назваўшы яго «абяленнем [мараканскага] каланіялізму» і «парушэннем міжнароднага права і этычных стандартаў культурнай і мастацкай дзейнасці». Арганізатары таксама раскрытыкавалі гэтае рашэнне, заявіўшы, што здымачная група, працуючы ў такіх месцах, «несвядома і ненаўмысна» здымае з Марока адказнасць за інтэрвенцыю на дадзенай тэрыторыі і рэпрэсіі ў дачыненні да сахараві. Арганізатары заклікалі спыніць здымкі, але на той час увесь патрэбны матэрыял ужо быў зняты. У той жа час назваў «Адысею» важным для прасоўвання мараканскай кінаіндустрыі праектам і адзначыў, што гэта першы буйны амерыканскі фільм, зняты на падкантрольнай дзяржаве тэрыторыі. Арганізатары кінафестываля неўзабаве выпусцілі заяву, у якой заклікалі «Нолана, "Universal Pictures" і іншых публічна прызнаць няправільным рашэнне здымкі сцэн у Дахле і не ўключаць іх у фільм "Адысея" альбо запытаць у законных прадстаўнікоў народа сахараві — паўнапраўных уладальнікаў зямлі, на якой быў зняты фільм, — згоды на іх уключэнне». Гэтую заяву падпісалі і падтрымалі многія значныя дзеячы, у тым ліку іспанскія акцёры Карлас і Хаўер Бардэмы, Луіс Тасар, і Хуан Дыега Бота, іспанскія кінематаграфісты і Ісіяр Бальяін, а таксама сахарская праваабаронніца . Здымкі таксама праходзілі на Мальце, у Вялікабрытаніі і Ірландыі. Пад канец вытворчасці здымачная група вярнулася ў Лос-Анджэлес.
Завяршэнне вытворчасці У канцы 2025 года з'явілася інфармацыя пра тое, што Хэтэўэй сыграла Пенелопу, Зендая — Афіну, Пацінсан — Антыноя, Бернтал — Менелая, Сафдзі — Агамемнана, Патэль — Еўрылоха, Легуізама — Еўмея, Гот — Меланфо, а Гансалес — Кефея. За графіку адказваюць студыі DNEG і . З даўніх калег Нолана над фільмам працуюць супервайзер візуальных эфектаў , рэжысёр мантажу Джэніфер Лейм і кампазітар Людвіг Ёрансан.
Рэкламная кампанія