Пастаянная Рыдберга — фундаментальная фізічная пастаянная, якая ўваходзіць у формулы для разліку ўзроўняў энергіі і частот выпраменьваньня атамаў. Уведзена шведскім навукоўцам Ёханесам Робертам Рыдбергам у 1890 годзе пры вывучэнні спектраў выпрамянення атамаў. Абазначаецца як .
Дадзеная канстанта першапачаткова з’явілася як эмпірычны падгоначны параметр у формуле Рыдберга, якая апісвае спектральныя серыі вадароду. Пазней Нільс Бор паказаў, што яе значэнне можна вылічыць з больш фундаментальных пастаянных, патлумачыўшы іх сувязь з дапамогай сваёй мадэлі атама (мадэль Бора). Пастаянная Рыдберга з’яўляецца гранічным значэннем найвышэйшага хвалевага ліку любога фатона, які можа быць выпушчаны атамам вадароду; з другога боку, гэта хвалевы лік фатона з найменшай энергіяй, здольнага іанізаваць атам вадароду ў яго асноўным стане.
Таксама выкарыстоўваецца цесна звязаная з пастаяннай Рыдберга адзінка вымярэння энергіі, якая называецца Рыдберг і абазначаецца . Яна адпавядае энергіі фатона, хвалевы лік якога роўна пастаяннай Рыдберга, то-бок энергіі іанізацыі атама вадароду.
Па стане на 2012 год, пастаянная Рыдберга і g-фактар электрона з’яўляюцца найбольш дакладна вымеранымі фундаментальнымі фізічнымі пастаяннымі.
Лікавае значэнне Лікавае значэнне канстанты Рыдберга, рэкамендаванае CODATA ў 2014 годзе, складаеRydberg constant // 2014 CODATA recommended values: = 10973731,568508(65) м−1.
Для лёгкіх атамаў пастаянная Рыдберга мае наступныя значэнні: вадарод: = 109677,593 см−1; дэйтэрый: = 109707,417 см−1; гелій: = 109722,267 см−1.
У атамнай фізіцы канстанта часта ўжываецца ў выглядзе энергетычнай адзінкі (Рыдберг):
дзе — бораўскі радыус. Лікавае значэннеRydberg constant times hc in eV // 2014 CODATA recommended valuesRydberg constant times hc in J // 2014 CODATA recommended values: эВ = Дж.
Уласцівасці Пастаянная Рыдберга ўваходзіць у агульны закон для спектральных частот наступным чынам:
дзе — хвалевы лік (па азначэнню, гэта адваротная даўжыня хвалі або лік даўжынь хваль, якія ўкладваюцца на 1 см), Z — парадкавы нумар атама. см−1 Адпаведна, выконваецца
Калі лічыць масу ядра атама бесканечна вялікай у параўнанні з масай электрона (гэта значыць лічыць, што ядро нерухома), то пастаянная Рыдберга для частаты ў Гц будзе вызначацца як
у сістэме СГС, дзе і — маса і зарад электрона, — скорасць святла, а — пастаянная Дзірака (ці прыведзеная пастаянная Планка).
У Міжнароднай сістэме адзінак (СІ) для частаты ў Гц:
дзе — каэфіцыент з закона Кулона.
Лікавае значэннеRydberg constant times c in Hz // 2014 CODATA recommended values: с−1
Звычайна, калі кажуць аб пастаяннай Рыдберга, маюць на ўвазе пастаянную, вылічаную пры нерухомым ядры. Пры ўліку руху ядра маса электрона замяняецца прыведзенай масай электрона і ядра, і тады
дзе — маса ядра атама.
Гл. таксама Формула Рыдберга
Зноскі
Літаратура Шпольский Э. В. Атомная физика. Том 1 — М.: Наука, 1974. Борн М. Атомная физика. — М.: Мир, 1970. Савельев И. В. Курс общей физики. Книга 5. Квантовая оптика. Атомная физика. Физика твердого тела. Физика атомного ядра и элементарных частиц. — М.: АСТ, Астрель, 2003.
Катэгорыя:Фізічныя канстанты Катэгорыя:Атамная фізіка