thumb|right|Тэрытарыяльнае распаўсюджванне англа-фрызскіх моў. Англик
Фрызскія мовы Англа-фрызскія мовы — падгрупа заходнегерманскіх моў, якая ўключае старажытнаанглійскую, і мовы, якія ўзыходзяць да іх.
Англа-фрызскае дрэва моў: «Англік» кластар англійская шатландская ёла і (вымерлыя).
Фрызскі кластар заходнефрызская усходнефрызская паўночнафрызская.
Англа-фрызскія мовы адрозніваюцца ад іншых заходнегерманскіх моў , вымаўленнем пярэдняга «А» (), палаталізацыяй (змякчэннем) старажытнанямецкага *K k пярэднеязычным зычным перад галоснымі пярэдняга раду, напрыклад: , заходнефрызскае — tsiis (пар. , ніжненямецкае Kees, ) ці , заходнефрызскае — tsjerke (ср. , ніжненямецкае — Kerk, ).
Носьбіты старажытных англа-фрызскіх і старажытнасаксонскай моў жылі дастаткова блізка, каб сфармаваць моўны саюз, таму англа-фрызскія мовы маюць некаторыя рысы, характэрныя толькі для гэтых моўНямецкі лінгвіст Фрыдрых Маўрэр не лічыў англа-фрызскія мовы падгрупай германскіх моў. Замест гэтага ён прапанаваў канцэпцыю інгевонскіх моў — паводле яго меркавання, агульнага продка , старажытнаанглійскай і старажытнасаксонскай моў.. Аднак, нягледзячы на іх агульнае паходжанне, моўныя кластары «Англік» і фрызскі падвергліся моцнай дыферэнцыяцыі, галоўным чынам з-за моцнага ўплыву нарвежскай і французскай моў на «англік» і галандскага і нямецкага ўплыву на фрызскі кластар. У выніку ў наш час фрызскія мовы маюць значна больш агульнага з галандскай мовай і ніжненямецкімі дыялектамі, у той час як мовы «Англіка» знаходзяцца пад моцным уплывам паўночнанямецкіх (і не толькі нямецкіх) дыялектаў.
Эвалюцыя фаналогіі англа-фрызскіх моў Асноўныя змены, якія паўплывалі на гучанне галосных у англа-фрызскіх мовах храналагічным парадкуRobert D. Fulk, «The Chronology of Anglo-Frisian Sound Changes», Approaches to Old Frisian Philology, eds., Rolf H. Bremmer Jr., Thomas S.B. Johnston, and Oebele Vries (Amsterdam: Rodopoi, 1998), 185. : назалізацыя заходнегерманскага ā̆ перад насавым зычным; страта n перад спірантам, што прыводзіць да падаўжэння і назалізацыі папярэдняга галоснага; цяперашні і мінулы час у множным ліку зводзіцца да адной формы; A-fronting : WGmc→ ǣ , нават у дыфтонгах ai и au; палаталізацыя (але не фанемізацыя палатальных зычных); пераход ǣ → а пад уплывам суседніх згодных; пераход ǣ → ē у старажытнаанглійскіх дыялектах (выключаючы заходнесаксонскі) і фрызскіх мовах; аднаўленне a перад галоснай задняга раду ў наступным складзе; фрызскі æu → au → старажытнафрызскі ā/a; у заходнесаксонскай дыфтангізацыя паднябенных зычных; i — мутацыі, якія ідуць за сінкопай; фанемізацыя палатальных зычных і асібіляцыя; зліццё суседніх галосных гукаў і зваротная мутацыя.
Параўнанне лічэбнікаў Параўнанне колькасных лічэбнікаў ад 1 да 10 у англа-фрызскіх мовах: Мова12345678910АнглійскаяonetwothreefourfivesixseveneightninetenШатландскаяaneae*twathreefowerfivesaxseivenaichtninetenЁлаoantwyedhreevourveevezeesezevenayghtneendhenЗаходнефрызскаяientwatrijefjouwerfiifseissânachtnjoggentsienУсходнефрызскаяaantwäitwäintwooträifjauwerfieuwsäkssoogenoachtenjugentjoonПаўночнафрызская (дыялект мурынг)iinjåntoutuutriitrafjouerfiiwseekssoowenoochtnüügentiin Ae , форма, якая выкарыстоўваецца перад імёнамі.Grant, William; Dixon, James Main (1921) Manual of Modern Scots. Cambridge, University Press. p.105
Параўнанне фрызскай лексікі з англійскай, нямецкай і нідэрландскай Фрызская Англійская Нідэрландская Нямецкая dei day dag Tag rein rain regen Regen wei way weg Weg neil nail nagel Nagel tsiis cheese kaas Käse tsjerke church kirk (Scotland) kerk Kirche tegearre together samen tezamen tegader (archaic) zusammen sibbe sibling* sibbe Sippe kaai key sleutel Schlüssel ha west have been ben geweest bin gewesen twa skiep two sheep twee schapen zwei Schafe hawwe have hebben haben ús us ons uns hynder horse paard ros (dated) Ross / Pferd brea bread brood Brot hier hair haar Haar ear ear oor Ohr doar door deur Tür grien green groen Grün swiet sweet zoet süß troch through door durch wiet wet nat nass each eye oog Auge dream dream droom Traum it giet oan it’s on het gaat door es geht weiter/los слова sibling, якое азначае «сваяк», у англійскай мове ўключае паняцці «брат і сястра».
Альтэрнатыўная класіфікацыя
Дрэва англа-фрызскіх моў было апісана ў XIX стагоддзі Аўгустам Шлейхерам.
Альтэрнатыўную класіфікацыю англа-фрызскіх моў прапанаваў у 1942 нямецкі лінгвіст (1898—1984) у працы Nordgermanen und Alemannen. Маўрэр не лічыў англа-фрызскія мовы падгрупай германскіх моў. Замест гэтага ён прапанаваў канцэпцыю інгевонскіх моў — паводле яго меркавання, агульнага продка , старажытнаанглійскай і старажытнасаксонскай моў. Маўрэр не лічыў інгевонскія мовы адзінай маналітнай прамовай, разглядаючы іх хутчэй як групу цесна звязаных дыялектаў, якія параўнальна адначасова зведалі некаторыя змяненніБольш поўнае абмеркаванне арэала змянення моў і іх параўнальную храналогію гл. Voyles (1992)..
Гл. таксама Верхненямецкія мовы Ніжнефранкскія мовы
Літаратура Friedrich Maurer (1942), Nordgermanen und Alemannen: Studien zur Sprachgeschichte, Stammes- und Volkskunde, Strasbourg: Hünenburg.
Катэгорыя:Заходнегерманскія мовы Катэгорыя:Гісторыя англійскай мовы