Двухмоўе або білінгвізм (ад «двойчы» і «мова»): папераменнае карыстанне дзвюма мовамі. Калі ва ўжытку знаходзяцца тры і больш моваў, прынята гаварыць пра шматмоўе або полілінгвізмЭнцыклапедыя «Беларуская мова», 1994. С.174..
Білінгвізм як складаная з’ява даследуецца ў розных аспектах, з якіх асноўныя: псіхалагічны, педагагічны, сацыялінгвістычны. Псіхалагічны аспект двухмоўя звязаны з асаблівасцямі псіхалагічнага складу індывіда, з яго разумовымі здольнасцямі, эмацыянальнай прыстасаванасцю, з праблемай пераключэння з аднаго моўнага кода на другі. Педагагічны бок білінгвізму закранае розныя аспекты навучання другой мове, у тым ліку і ўплыў адной мовы на працэс засваення другой. Сацыялінгвістычны аспект двухмоўя ахоплівае кола пытанняў, звязаных з вывучэннем адносін «білінгвізм — грамадства», такіх як: сфера выкарыстання першай і другой мовы; ступень авалодвання мовамі; размеркаванне камунікацыйных функцый паміж мовамі; кантынгент ахопленых двухмоўем членаў соцыуму і шырыня выкарыстання другой мовы, свядомае ўмяшанне грамадства ў моўныя працэсы і г. д.
Пры фармаванні двухмоўя з блізкароднасных моваў, і пры нізкай моўнай кампетэнтнасці білінгва (носьбіта дзвюх моваў), можа ўзнікаць моўная інтэрферэнцыя.
Літаратура
Білінгвізм у Беларусі Асноўная літаратура
Абабурка М. Культура беларускай мовы. Мн.: Вышэйш.шк., 1984. Адамовіч Я. М., Клачко А. М. Беларуская мова. Мн.: Вышэйшая школа, 1992. Анiчэнка У. В. Асновы культуры маўлення і стылістыкі. Мн.: Універсітэцкае, 1992. Антонюк Л. А. Белорусская научная терминология: (Формирование, структура, функционирование). Мн., 1987. Асновы культуры маўлення і стылістыкі / Пад рэд. У. В. Анічэнкі. Мн., 1992. Беларуская мова: Цяжкія пытанні фанетыкі, арфаграфіі, граматыкі. Мн., 1987. Беларуская мова. Энцыклапедыя. Мн., 1994. Беларуская мова ў 2-й палове ХХ стагоддзя. Мн., 1998. Беларуская мова. Як пазбегнуць памылак руска-беларускамоўнай інтэрферэнцыі / Склад. А. І. Манько, П. І. Малько. Горкі, 1999. Бурак Л. У. Пунктуацыя беларускай мовы. 2-е выд. Мн., 1969. Бурак Л. У. Сучасная беларуская мова. Мн., 1974. Веселов П. В. Современное деловое письмо в промышленности. М., 1990. Веселов П. В. Как составить служебный документ. М.: Экономика, 1982. Гістарычная лексікалогія беларускай мовы. Мн., 1970. Граматыка беларускай мовы. У 2-х т. Мн., 1962—1966. Гурскі М. У. Параўнальная граматыка рускай і беларускай моў. 2-е выд. Мн., 1966. Дьячков М. В. Проблемы двуязычия (многоязычия) и образования. М., 1991. Каўрус А. А. Стылістыка беларускай мовы. Мн., 1992. Каўрус А. А. Дакумент па-беларуску. Мн., 1994. Кривицкий А. А., Михневич А. Е., Подлужный А. И. Белорусский язык для говорящих по-русски. 3-е изд., Мн., 1972. Культура устной и письменной речи делового человека: Справочник-практикум. М.: Наука, 1997. Лепешаў У. Я., Малажай Г. М., Панючыц К. М. Практыкум па беларускай мове. Мн., 1980. Лепешаў У. Я. Асновы культуры мовы і стылістыкі. Практыкум. Мн., 1969. Ляшчынская В. А. Беларуская мова. Тэрміналагічная лексіка. Мн.: РІВШ БДУ 2001. Мысліцелі і асветнікі Беларусі. Энцыклапедычны даведнік. Мн., 1995. Падлужны А. І. Мова і грамадства., Мн., 1997. Праблемы беларускай навуковай тэрміналогіі. Матэрыялы першай нацыянальнай канферэнцыі. Мн., 1995. Практыкум па беларускай мове: Вуч. дапаможнік для нефілал. вну / Пад рэд. Г. М. Малажай. Мн., 1993. Пытанні культуры пісьмовай мовы / Пад рэд. А. І. Падлужнага. Мн., 1991. Рахманин Л. В. Стилистика деловой речи и редактирование служебных документов: Учебное пособие. М., 1997. Руска-беларускі слоўнік сельскагаспадарчай тэрміналогіі / М. В. Бірыла і інш. Мн.: Ураджай, 1994. Русско — белорусский политехнический словарь. В 2-х т. / Бурак И. Л., Орешонкова А. В., Люштик В. В. Мн.: Беларуская навука, 1997. Сарока У. А., Мальцава Т. М. Беларуска-рускі слоўнік справаводчай і архіўнай тэрміналогіі // Русско-белорусский словарь делопроизводственной и архивной терминологии / В. А. Сорока и др. — Мн.: Полымя, 1997. Слоўнік іншамоўных слоў. У 2-х т. / А. М. Булына Мн.: Беларуская энцыклапедыя, 1999. Сямешка Л. У., Шкраба У. Р., Бадзевич З. У. Курс беларускай мовы. Мн., 1996. Янкоўскі Ф. М. Гістарычная граматыка беларускай мовы. Мн., 1989. Яўневіч М. С. Беларуская мова. Мн.: Вышэйшая школа. 1991. Дадатковая літаратура Бірыла М. В. Беларуская антрапамія: Уласныя імёны — мянушкі, імёны па бацьку, прозвішчы. Мн., 1966. Красней В. Стылістычныя рэсурсы лексікі // Роднае слова. 1990. № 11-12. Лаўрэль Я. Мова -найважнейшы сродак зносін // Роднае слова. 1996. № 3. С. 110—121. Малажай Г. Лінгвістычны аналіз тэксту // Роднае слова. 1998. № 3. С. 70-72. Мартынаў В. У мовы роднай — моцнае карэнне. Беларуская мова сярод іншых славянскіх моў // Роднае слова. 1993. № 1-2. Міхневіч А. Чалавек, які гаворыць // Роднае слова. 1996. № 9. С.120-127. Наркевіч А. Моўны стандарт і штамп. Характар сувязі і праяўленняў // Роднае слова. 1997. № ** Станкевіч С. Русіфікацыя беларускай мовы ў БССР. Мн., 1994. Цыхун Г. Беларуская мова і моўная экалогія // Полымя. 1994. № 11. С.176-182. Шакун Л. Карані нашай мовы // Роднае слова. 1996. № 9. С.108-119. Шчэрбін В. Факты і міфы. Рэформа беларускага правапісу 1933 г. // Роднае слова. 1989. № 9. С.14. Яновіч А. Беларуская граматыка Браніслава Тарашкевіча // Роднае слова. 1990. № 9. С.16-17.
Катэгорыя:Псіхалінгвістыка Катэгорыя:Сацыялінгвістыка Катэгорыя:Прыкладная лінгвістыка