«Астан Віла» () — англійскі футбольны клуб з горада Бірмінгем. Клуб размяшчаецца ў Астане — цэнтральным раёне горада, ад імя якога і пайшоў назва каманды. Клуб з’явіўся на свет у 1874 годзе. У 1888 годзе ён быў адным з заснавальнікаў Футбольнай лігі, у 1897 годзе змяніў футбольную пляцоўку на «Віла Парк», а ў 1992 годзе клуб стаў адным са стваральнікаў Прэм’ер-лігі.
«Віла» адзін з самых сталых і паспяховых калектываў у Англіі, маючы на сваім рахунку 7 перамогаў у чэмпіянаце і столькі ж разоў становячыся ўладальнікамі кубка краіны. Таксама клуб з’яўляецца адным з чатырох англійскіх калектываў, што змаглі заваяваць самы прэстыжны трафей Старога Свету — Кубак еўрапейскіх чэмпіёнаў у сезоне 1981/82.
«Віла» мае працяглае супрацьстаянне са сваім сталым ворагам «Бірмінгем Сіці», якое яшчэ мае назву «дэрбі другога горада» і цягнецца з 1879 года. Традыцыйныя колеры экіпіроўкі — бардовыя кашулі з блакітнымі рукавамі, белыя трусы і блакітныя гетры. Традыцыйны лагатып змяшчае залатога ільва на блакітным фоне, ніжэй знаходзіцца дэвіз клуба — «падрыхтаваны». Апошнім разам лагатып быў мадыфікаваны ў 2007 годзе.
Гісторыя
Заснаванне thumb|220px|злева|Гэры Хэмптан забівае адзін са сваіх двух галоў у фінале Кубка Англіі 1905 года Клуб быў заснаваны ў сакавіку 1874 года ігракамі ў крыкет для таго, каб зімой падтрымліваць спартыўную форму. Да канца 1870-х гадоў «Астан Віла» стала адной з наймацнейшых каманд у Мідлендзе. У 1880 годзе клуб перамог у кубку Бірмінгема, які стаў першым трафеем у гісторыі клуба, у тым жа сезоне каманда пачала выступы ў Кубку Англіі, дзе дайшла да трэцяга раўнда. Таксама ў 1879 годзе быў згуляны першы матч са сваім гістарычным супернікам «Бірмінгем Сіці», які зваўся тады «Смол Гіл». Матч скончыўся перамогай «Смол Гіла» з лікам 1:0. Гэтая падзея паклала пачатак дэрбі другога горада.
У 1878 годзе ў зборную Англіі ўпершыню быў выкліканы ігрок «Астан Вілы» Артур Браўн. У першай палове 1880-х гадоў «Астан Віла» працягвала заставацца наймацнейшай камандай Мідленда, выйграўшы Кубак Бірмінгема 5 разоў у 6 розыгрышах, аднак у Англіі справы ішлі не гэтак добра, найлепшым вынікам у Кубку была стадыя чвэрцьфіналу.
Першы вялікі поспех прыйшоў да клуба ў 1887 годзе, калі ўпершыню быў выйграны Кубак Англіі. Тады ў камандзе гулялі вядомыя ігракі свайго часу, як Арчы Гантэр і Артур Браўн, а «Астан Віла» заваявала сабе рэпутацыю аднаго з лепшых клубаў краіны. У 1888 годзе па ініцыятыве менеджара «Астан Вілы» Уільяма Мак-Грэгара была заснавана першая Футбольная ліга ў свеце. Мак-Грэгар звярнуўся з прапановай да 11 вядучых клубаў краіны. Гэтак з 12 клубаў утварылася ліга, і «Астан Віла» стала ініцыятарам яе заснавання. У першым сезоне каманда заняла 2 месца. Аднак, затым рушыў услед спад, «Астан Віла» заняла ў двух наступных сезонах 8 і 9 месца адпаведна. Затым справы пайшлі крыху лепей, і ў 1892 годзе клуб дабраўся да фіналу Кубка Англіі, дзе з лікам 3:0 атрымаў паражэнне ад «Вест Бромвіч Альбіён». Аднак, аж да 1893 года «Астан Віла» заставалася серадняком чэмпіянату.
Залаты час thumb|right|200px|Каманда 1894—1895 гадоў з кубкам Англіі і прызам пераможцу чэмпіянату У 1894 годзе «Астан Віла» першы раз у сваёй гісторыі стала чэмпіёнам Англіі. Аднак, гэта быў толькі пачатак безумоўнага дамінавання клуба ў краіне. За 7 сезонаў «Астан Віла» перамагла ў чэмпіянаце 5 разоў (1894, 1896, 1897, 1899, 1900) і 2 разы стала ўладальнікам Кубка Англіі (1895 і 1897). Таксама была атрымана трэцяе месца ў 1895 годзе. Толькі ў 1898 годзе клуб застаўся без трафеяў. У 1897 годзе каманда пераехала на стадыён «Віла Парк», на якім гуляе і па гэты дзень. У 1897 годзе быў зроблены залаты дубль, гэта значыць перамога ў Кубку Англіі (у фінале быў абыграны «Эвертан» з лікам 3:2) і чэмпіянаце. У 1898 годзе, паслабіўшыся пасля дубля, каманда заняла 6 месца — адзінае не прызавое за гэтыя гады. Дарэчы, залаты дубль ніхто не здолеў паўтарыць да 1961 года. У наступныя два сезона «Астан Віла» станавілася чэмпіёнам. Да пачатку XX стагоддзя клуб падышоў самым тытулаваным у краіне. У гэты перыяд былі выйграны ўсе матчы супраць «Бірмінгем Сіці». Многія футбалісты тагачаснай «Астан Вілы» былі асноўнымі ігракамі зборнай Англіі, як абаронцы Говард Спенсер, які быў капітанам зборнай Англіі і «Астан Вілы», і былы ігрок «Бернлі» Джымі Кабтры, нападнікі Джон Дэйві, Фрэд Уэлдэн, Білі Гараці, Джо Беч і Джон Кэмпбел. Дагэтуль гэты перыяд застаецца лепшым у гісторыі клуба. З пачаткам новага стагоддзя гегемонія ў Англіі прыйшла да заканчэння.
Пасля чэмпіёнства 1900 года пачаўся наймацнейшы спад, гэта значыць клуб заняў толькі 15-е месца ў 1901 годзе, а пасля гэтага восьмае. Нягледзячы на тое, што ў 1905 годзе быў выйграны Кубак Англіі, дзе ў фінале быў абыграны «Ньюкасл Юнайтэд» аж да 1910 года каманда была сярэдняком чэмпіянату. У сезоне 1909/10 «Астан Віла» досыць нечакана стала чэмпіёнам Англіі. Пачаўся новы ўздым, які працягваўся да Першай сусветнай вайны. З 1910 па 1914 гады «Астан Віла» яшчэ раз была чэмпіёнам, 3 разы сярэбраным прызээрам і раз у 1913 годзе перамагла ў кубку краіны. Гэтыя поспехі сталі магчымымі дзякуючы ўсё яшчэ выступалых за клуб ігракоў Джо Беча і Білі Гараці, а таксама маладых ігракоў, як Гэры Хэмптана і Клема Стэфенсана, які славіўся сваімі дакладнымі перадачамі.
Тытулы thumb|right|220px|Каманда 1896—1897 гадоў
Чэмпіён Англіі: 7 1894, 1896, 1897, 1899, 1900, 1910, 1981 Уладальнік Кубка Англіі: 7 1887, 1895, 1897, 1905, 1913, 1920, 1957 Уладальнік Кубка Лігі: 5 1961, 1975, 1977, 1994, 1996 Пераможца Лігі чэмпіёнаў: 1982 Уладальнік Суперкубка Еўропы: 1982 Уладальнік Кубка Інтэртота: 2001
Склад Станам на люты 2023 года.
Трэнеры ТрэнерПерыяд Джордж Рэмсі08.1884—05.1926 В. Дж. Сміт08.1926—05.1934 Джымі Мак-Малан06.1934—10.1935 Джымі Хоган11.1936—09.1939 Алекс Месі08.1945—08.1950 Джордж Марцін12.1950—08.1953 Эрык Хаўтан09.1953—11.1958 Джо Мерсер12.1958—07.1964 Дзік Тэйлар07.1964—05.1967 Томі Камінгс07.1967—11.1968 Томі Догэрці12.1968—01.1970 Вік Кроў01.1970—05.1974 ТрэнерПерыяд Рон Сандэрс06.1974—02.1982 Тоні Бартан02.1982—06.1984 Грэм Цёрнер07.1984—09.1986 Білі Макніл09.1986—05.1987 Грэм Тэйлар05.1987—07.1990 Іозеф Венглаш07.1990—05.1991 Рон Аткінсан07.1991—11.1994 Браян Літл11.1994—02.1998 Джон Грэгары02.1998—01.2002 Грэм Тэйлар02.2002—05.2003 Дэвід О’Ліры05.2003—07.2006 Марцін О’Ніл08.2006—08.2010 ТрэнерПерыяд Жэрар Улье08.2010—06.2011 Алекс Макліш06.2011—05.2012 Пол Ламберт06.2012—02.2015 Цім Шэрвуд02.2015—10.2015 Рэмі Гард10.2015—03.2016 Эрык Блэк04.2016—06.2016 Раберта Дзі Матэа06.2016—10.2016 Стыў Брус10.2016—10.2018 Дзін Сміт10.2018—11.2021 Стывен Джэрард11.2021—10.2022 Унаі Эмеры11.2022—
Спасылкі
Афіцыйны сайт «Астан Вілы» Неафіцыйны сайт заўзятараў «Астан Вілы»
Астан Віла Астан Віла