Статы́стыка Бо́льцмана — раздзел статыстычнай фізікі, які вывучае ўласцівасці сістэм неўзаемадзейных часціц (электронаў, атамаў, малекул), што рухаюцца паводле законаў класічнай механікі.
Распрацавана ў 2-й палавіне 19 ст. Дж. К. Максвелам і Л. Больцманам.
Ва ўмовах цеплавой раўнавагі стан ідэальнага газу апісваецца функцыяй размеркавання
дзе — нарміровачная канстанта, — поўная механічная энергія (сума кінетычнай і патэнцыяльнай энергій часціцы), — пастаянная Больцмана, — абсалютная тэмпература. Функцыя называецца размеркаваннем Максвела—Больцмана, з якога вынікае закон раўнамернага размеркавання кінетычнай энергіі па ступенях свабоды малекул: на кожную ступень свабоды прыпадае ў сярэднім энергія .
Статыстыкай Больцмана карыстаюцца ў тых выпадках, калі квантавыя эфекты ў руху часціц можна не ўлічваць. Крытэрый яе дастасавальнасці
дзе — маса часціцы, — канцэнтрацыя часціц, — пастаянная Планка.
Гэты крытэрый практычна выконваецца для малекул звычайных газаў і электронаў праводнасці ў паўправадніках. Для мікрачасціц статыстыка Больцмана недакладная і замяняецца статыстыкай Бозе—Эйнштэйна або Фермі—Дзірака (гл. квантавая статыстыка).
Статыстыкай Больцмана шырока карыстаюцца ў кінетычнай тэорыі газаў, фізіцы паўправаднікоў, фізіцы плазмы, тэорыі электрычных і магнітных з'яў у рэчыве і іншых галінах фізікі.
Літаратура
Катэгорыя:Статыстычная фізіка Катэгорыя:Фізічныя законы і ўраўненні Катэгорыя:Малекулярная фізіка Катэгорыя:Непарыўныя размеркаванні