Windows 9x je zajednički pojam koji se koristi za seriju Microsoft Windows operativnih sistema napravljenih od 1995. godine do 2000. godine, koji su bili bazirani na Windows 95 kernelu, odnosno MS-DOS-u ispod tog sloja, te su obe baze naknadno ažurirane svake nove verzije sistema. Ovaj termin uključuje sve verzije sistema Windows 95, Windows 98 i Windows ME.U najčešćem korištenju, termin Windows 9x većinom isključuje Windows ME, npr. ova lista verzija . Međutim, ovo nije uvijek slučaj. Termin Windows 9x/ME se isto tako često koristi da izričito uključi Windows ME, npr. u ovom vodiču . U glavnom dijelu članka, oba termina se tretiraju kao sinonimi, to jest termin Windows 9x obuhvata Windows 95, 98 i ME.
Windows 9x je pretežno poznat po svom korištenju na stolnim računarima. 1998. godine, Windows je sačinjavao 82% udjela tržišta operativnih sistema.
Interne verzije za Windows 9x su bile označene pod verzijom 4.x. Prethodne verzije sistema Windows su koristile brojeve 3.2 ili niže. Windows NT, koji je bio namijenjen profesionalnim korisnicima poput onih u područjima umreživanja i poslovanja, koristio je slične ali odvojene brojeve verzija između 3.1 i 4.0.
Završna verzija serije Windows 9x je bio operativni sistem Windows ME, objavljen u septembru 2000. godine sa internim brojem verzije koji je iznosio 4.9. Sve buduće verzije Windowsa, počevši od Windows 2000 i Windows XP su bazirane na bazi izvornog koda sistema Windows NT.
Historija Windows prije verzije 95 Prva nezavisna verzija sistema Microsoft Windows, odnosno verzija 1.0, je objavljena 20. novembra 1985. godine nije ostvarila značajnu popularnost. Windows se prvenstveno trebao zvati "Interface Manager" ali je Microsoftov šef marketinga Rowland Hanson uspio uvjeriti kompaniju da će ime Windows biti privlačnije korisnicima. Windows 1.0 nije bio potpuni operativni sistem, već "radno okruženje" koje se nadovezivalo na MS-DOS i dijelilo je iste mane i probleme tog sistema.
Druga verzija sistema Microsoft Windows, odnosno verzija 2.0, je objavljena 9. novembra 1987. godine i koristila je takozvani real-mode memorijski režim kako bi podržavala 1 megabajt memorije. Pod takvom postavom, mogla je raditi pod drugim višefunkcionalnim sistemom poput DESQviewa koji je koristio Intelov 286 Protected mode (eng. zaštićeni režim rada).
Microsoft Windows je zadobio značajan uspjeh sa verzijom Windows 3.0 koja je objavljena 1990. godine. Ne samo da je poboljšao podršku za nativne aplikacije, već je olakšao korisnicima mogućnost rada sa više aplikacija, pogotovo MS-DOS aplikacija u poređenju sa Windows/386 zbog korištenja virtualne memorije.
Microsoft je razvio Windows 3.1 koji je sadržavao nekoliko manjih poboljšanja u odnosu na Windows 3.0, ali se uglavnom sastojao od ispravki grešaka i podrške za multimediju. Također je uklonio podršku za Real mode i mogao raditi samo na 80286 ili boljim procesorima. Kasnije je Microsoft objavio Windows 3.11, koji je sadržavao sve ispravke i ažuriranja koja su nasljedila poslije objavljivanja sistema Windows 3.1, 1992. godine.
U međuvremenu, Microsoft je nastavio sa razvijanjem Windows NT sistema. Glavni arhitekt je bio Dave Cutler, jedan od glavnih arhitekata virtualne sistemske memorije u kompaniji Digital Equipment Corporation (koju je kasnije kupio Compaq, te je sad dio kompanije Hewlett-Packard). Microsoft ga je zaposlio u augustu 1988. godine da napravi nasljednika sistema OS/2, mada je Cutler kasnije napravio potpuno novi sistem.
Microsoft je objavio na konferenciji da planira da razvije nasljednika sistemima Windows NT i zamjenu za sistem Windows 3.1 (Windows 95, čije je kodno ime bilo Chicago) koji bi ujedinio oba sistema u jedan. Ovom nasljedniku je dato kodno ime Cairo. Retrospektivno gledajući, Cairo je bio mnogo teži projekt nego što je to Microsoft predvidio će se, kao rezultat ove činjenice, ujedinjenje sistema NT i Chicago desiti tek kada Windows XP bude objavljen.
Windows 95
thumb|left|Logo sistema Windows 95 Nakon Windows 3.11 sistema, Microsoft je počeo razvijati novi sistem namijenjen za potrošače pod kodnim imenom Chicago. Chicago je dizajniran da podržava 32-bitni preventivni rad sa više programa kao što su to podržavali OS/2 i Windows NT, iako je 16-bitni kernel zadržan kako bi podržavao prijašnje aplikacije. Win32 API, prvi put prestavljen objavljivanjem sistema Windows NT, je usvojen za standard programskog interfejsa te je kompatibilnost sa Win16 aplikacijama zadržana zahavljujući tehnici pod nazivom thunking. Novi korisnički interfejs prvobitno nije bio planiran ali su elementi korisničkog intefejsa Cairo projekta posuđeni i dodati na nove usluge poput usluge Plug and Play.
Microsoft nije promijenio sav kôd u 32-bitni; neki dijelovi koda su ostali 16-bitni (iako nisu direktno koristili real mode) radi kompatibilnosti, performansi i vremena potrebnog za razvoj. Također je bilo potrebno prebaciti dizajnerske odluke iz prošlih verzija sistema, čak i ako oni nisu odgovarale modernom korisničnom okruženju. Ovo je znatno uticalo na stabilnost i efikasnost sistema.
Microsoftov marketing je promijenio ime u Windows 95 sa kodnog imena Chicago te je sistem objavljen 24. augusta 1995. godine.
Microsoft je ukupno objavio pet različitih izdanja sistema Windows 95:
Windows 95 - prvenstveno izdanje Windows 95 A - sadržavao je Windows 95 OSR 1 ugrađen u instalaciju. Windows 95 B - (OSR2) se sadržavao iz nekoliko velikih poboljšanja poput nadogradnje verzije Internet Explorera (IE) na 3.0 i potpunu podršku FAT32 sistema podataka. Windows 95 B USB - (OSR2.1) je sadržavao osnovnu podršku za USB. Windows 95 C - (OSR2.5) se sadržavao od svih gore navedenih karakteristika i uključivao je IE 4.0. Ovo je bila zadnja verzija sistema Windows 95.
Paketi OSR2, OSR2.1 i OSR2.5 nisu bili dostupni korisnicima već proizvođačima originalne opreme koji bi ih instalirali na računare. Neke kompanije su prodavale nove hard diskove sa paketom OSR2 već instaliranim tvrdeći da je ovo bilo neophodno radi kapaciteta hard diskova.
Prvi paket dodataka pod nazivom Microsoft Plus! je bio dostupan za Windows 95.
Windows 98
thumb|left|Logo sistema Windows 98 25. juna 1998. godine, Microsoft je objavio sistem Windows 98. Sadržavao je podršku za nove hardverske upravljačke programe i bolju podršku za FAT32 sistem datoteka koji podržava particije diska veće od 2 GB. USB podrška u sistemu je znatno poboljšana u odnosu na osnovnu podršku koja se nalazila na određenim izdanjima sistema Windows 95. Također je sadržavao kontroverznu promjenu u kojoj je preglednik Internet Explorer ugrađen u grafički korisnički interfejs i upravljač podataka Windows Explorer.
1999. godine, Microsoft je objavio Windows 98 Second Edition (bos. Drugo izdanje) koji je sadržavao nove usluge poput djeljenja internetske veze, poboljšanog WDM zvuka i podrške za modeme. Djeljenje interneske veze je vrsta prevođenja mrežne adrese koja omogućava nekoliko mašina na lokalnoj mreži (odnosno LAN) da djele jednu internetsku vezu. Windows 98 Second Edition sadrži i neka poboljšanja u odnosnu na prvobitno izdanje. Kroz nove upravljačke programe, podrška za razne vrste hardvera je znatno poboljšana. Microsoft je također pronašao sitne probleme u prvobitnom izdanju sistema Windows 98 i popravio ih, učinivši ovaj sistem najstabilnijom verzijom cijele Windows 9x porodice sistema. Neki komentatori su čak izjavljivali da je beta verzija sistema Windows 98 bila stabilnija od njenog završnog izdanja.
Windows ME
left|thumb|Logo sistema Windows ME U septembru 2000. godine, Microsoft je objavio operativni sistem Windows ME ili još poznat kao Millennium Edition (bos. Milenijsko izdanje) koji je bio nadograđena verzija sistema Windows 98 sa poboljšanom podrškom za multimediju i internetske usluge. Također je bio prva verzija Windowsa da sadrži program System Restore koji bi dozvoljavao korisnicima da vrate svoj sistem na zadnje poznato vrijeme kada je radio kako treba u slučaju kvara sistema. Također je sadržavao prvu verziju programa Windows Movie Maker.
Windows ME je doživljen kao brz, jednogodišnji projekt koji je služio kao privremeno izdanje između sistema Windows 98 i Windows XP. Mnoge od novih funkcija su bile dostupne preko servisa Windows Update kao ažuriranja za starije verzije Windowsa. Baš zbog ovog razloga, Windows ME nije priznat kao zaseban operativni sistem kao što su to bili 95 i 98 i često se uključuje u seriju sistema Windows 9x.
Windows ME je dobio značajne kritike zbog nestabilnosti i nepouzdanost zbog čestih kvarova. Jedan PC World članak je nazvao skraćenicu ME u imenu Windows ME "Mistake Edition" (doslovno Pogrešno izdanje) i osvojio je četvrto mjesto na listi "Najgorih tehnoloških proizvoda svih vremena".
Nemogućnost korisnika da lako pokrenu sistem u Real-Mode 16bit MS-DOS režimu kao što su to mogli u Windows 95 i 98 je dovelo do znatni broja korisnika hakuje svoj sistem da bi uključili potrebne funkije za pokretanje ovog režima.
Pad Objavom sistema Windows 2000 značilo je da će većina korisnika primijetiti značajne razlike u korisičkom iskustvu između Windows 9x i Windows NT serije sistema. NT4 nije imao tako dobru USB niti Plug and Play podršku, a također nije bio u mogućnosti da podrži DirectX tako da korisnici nisu mogli igrati igre na svojim računarima koje su koristile DirectX dok je Windows 2000 bio u mogućnosti da radi sve od navedenog.
Objavom sistema Windows XP, Microsoft je dao do znanja da mjenja pravac strategije sistema jer je objedinio korisničke i poslovne sisteme u jedan sistem.
Podrška za Windows 9x je polako nestajala. Microsoft je prestao sa prodajom svog softvera korisnicima a kasnije i proizvođačima originalne opreme. Već u martu 2004. godine, nije bilo moguće kupiti bilo kakvu kopiju sistema iz Windows 9x serije.
Kraj radnog vijeka Microsoft je nastavio podržavati seriju Windows 9x do 11. jula 2006. godine kada je obustavio produženu podršku za Windows 98, Windows 98 Second Edition (SE) i Windows Millennium Edition (ME).
Microsoft je obustavio ažuriranja za API standard za igre DirectX na Windows 95 sa posljednjom verzijom 8.0a. Posljednja podržana verzija DirectX-a za Windows 98, ME, 2000 i XP bila je 9.0c. DirectX 10 je bio uključen u sistem Windows Vista iako se moglo nadograditi na DirectX 11 preko servisnih paketa. DirectX 11 je bio uključen u Windows 7, a DirectX 11.1 u Windows 8. Prethodne verzije Windowsa nisu bile u mogućnosti da službeno pokrenu aplikacije ekskluzivne za DirectX 10 i DirectX 11.
Podrška za Internet Explorer je također prestala u seriji Windows 9x. Posljednja verzija Internet Explorera u sistemu Windows 95 bila je Internet Explorer 5.5. Internet Explorer 6 sa prvim servisnim paketom je bio posljednja verzija dostupna za Windows 98 i ME. Microsoft Internet Explorer 7, prvo veće ažuriranje u odnosnu na Internet Explorer 6, je bio jedino dostupan za sisteme Windows XP SP2 i Windows Vista.
Sve veći broj ažuriranja nakon kraja radnog vijeka ovog sistema za razne dijelove softvera su polako učinile Windows 9x seriju sistema znatno nepraktičnom za svakodnevni rad. Danas čak i open source projekti poput raznih programa Mozille neće raditi na Windows 9x osim ako se znatno ne promijeni kod.
Dizajn Kernel Windows 9x je hibridna serija 16/32-bit operativnih sistema. Kao i većina operativnih sistema, sastoji se od kernela, odnosno jezgra sistema i korisičkog prostora.
Iako Windows 9x sadrži zaštitu memorije, ne štiti prvi megabajt korisničkih podataka aplikacija. Ovaj dio memorije sadrži kritičan kod za rad operativnog sistema i pisanje u ovo područje memorije, aplikacije može srušiti ili zamrznuti operativni sistem. Ovo je bio uzrok nestabilnosti jer su manje kvalitetne aplikacije mogle slučajno pisati podatke u taj dio memorije i time srušiti operativni sistem.
Korisični režim Windows 9x se sadrži od tri pod sistema, odnosno korisnička režima: Win16, Win32 i MS-DOS.