Nepovjerenje prema vakcinama (također i antivaks) jest fenomen otpora i nesigurnosti prema vakcinama, kao i odbijanje vakcinacije od strane jedne osobe ili odbijanje vakcinacije djeteta od strane roditelja. Svjetska zdravstvena organizacija je ovaj fenomen identificirala kao jednu od deset najvećih zdravstvenih prijetnji u 2019. Argumenti protiv vakcinacije su odbačeni naučnim konsenzusom o sigurnosti i efikasnosti vakcina.
Otpor prije svega proizlazi iz više ključnih faktora, uključujući nedostatak povjerenja prema vakcinama, mišljenja da osoba nema potrebe za cjepivom, kao i ćinjenice da vakcine nisu svima lako dostupne. Otpor postoji od samog početka prakse vakcinacije. Hipoteze o štetnosti vakcina su bile mijenjane vremenom. Nevakcinacijom dolazi do izbijanja zaraznih bolesti kao i smrtnih slučajeva od bolesti koje se mogu spriječiti vakcinacijom.
Efikasnost Naučni dokazi koji potvrđuju efikasnost vakcina su dobro utvrđeni. Masovna vakcinacija je iskorijenila boginje koje su ubijale svako sedmo dijete u Europi. Kao skromniji primjer, infekcije prouzrokovane od Haemophilus influenzae (Hib), glavnim uzrokom bakterijskog meningitisa i drugih ozbiljnih bolesti kod djece, smanjile su se za više od 99% u SAD-u od uvođenja vakcina 1988.
Neki tvrde da su smanjenja zaraznih bolesti rezultat boljih sanitarnih i higijenskih uslova ili da su te bolesti već bile u padu prije uvođenja specifičnih vakcina. Te tvrdnje nisu potkrijepljene naučnim podacima; učestalost bolesti koja se mogu spriječiti vakcinom vremenom je varirala do uvođenja specifičnih vakcina, kada je učestalost pala na gotovo nulu.
Drugi kritičari tvrde da je imunitet koji daje vakcina samo privremen i zahtijeva stalno vakcinisanje, dok oni koji prežive bolest dobiju trajni imunitet. To je u suprotnosti sa onim što nauka kaže.
Zdravlje stanovništva Bolest Neophodan procent vakcinisanosti populacijeMorbili95%Veliki Kašalj92-94%Difterija83-86%Rubeola83-86%Polio85-86%Zauške80%Velike Boginje80-86% Nepotpuna vakcinacija povećava rizik od bolesti za čitavu populaciju, uključujući i one koji su vakcinirani, jer smanjuje kolektivni imunitet. To je indirektni oblik zaštite od zaraznih bolesti. Procenat populacije koji mora biti vakcinisan da bi se postigao ovaj efekat varira od bolesti do bolesti, ali mora biti visok.
Ako je dovoljan broj ljudi vakcinisan, kolektivni imunitet stupa na snagu, smanjujući rizik za ljude koji ne mogu primiti vakcinu jer su premladi ili stari, imaju oslabljeni imuni sistem ili imaju ozbiljnu alergiju na sastojke vakcine.
Isplativost i potreba Najčešće korištene vakcine su isplativ i preventivan način promicanja zdravlja u odnosu na liječenje akutne ili hronične bolesti.
Ako program vakcinacije uspješno smanji opasnost od bolesti, vremenom se desi da svijest o toj bolesti isčezne i njene posljedice lako zaborave. Trenutno, roditelji koji ne vakcinišu djecu misle da ne mogu ništa izgubiti. Ako dovoljno ljudi odbije vakcinaciju, i time iskoriste prednosti kolektivnog imuniteta bez vakcinacije, moguće je da će vremenom nivo potrebnog stanovništa koje se treba vakcinisati pasti kada kolektivni imunitet više neće imati svoju korist.
Reference
Vanjski linkovi
Vakcine.ba - Jelena Kalinić, biolog, MA, Društvo za promociju prirodnih nauka "Nauka i svijet".
Edukacijski centar za vakcine
Kategorija:Imunologija