mini|Benito Mussolini sa stranačkim članovima tokom Marša na Rim

Partito Nazionale Fascista (skraćeno PNF; bosanski: Nacionalna fašistička stranka ili Fašistička nacionalna stranka) bila je politička stranka italijanskih fašista, koja je djelovala od 1921. do 1943. godine.

PNF je nastao iz Italijanskih borbenih saveza (Fasci italiani di combattimento) koje je 1919. osnovao Benito Mussolini, a od Marša na Rim 1922. bio je dio koalicijske vlade s Mussolinijem kao premijerom. Nakon parlamentarnih izbora 1924. lista predvođena PNF-om stekla je dvotrećinsku parlamentarnu većinu, a od 1926. do 1943. PNF je bio jednopartijska državna stranka fašističke Italije.

Nakon pada Mussolinija u julu 1943. i zabrane stranke od strane vlade Pietra Badoglia u augustu, PNF je u novoosnovanoj Socijalnoj republici u Salò zamijenila Republikansko-fašistička stranka (Partito Fascista Repubblicano, PFR) u septembru 1943.

Historija

Fašistički pokret se prije osnivanja stranke sastojao pretežno od paravojnih jedinica Fasci di Combattimento. Osnivanjem stranke novembra 1921. u Rimu nastalo je sveobuhvatno političko udruženje. Početni zadatak PNF-a bio je da ublaži strahove italijanske buržoazije od nekontrolisanog razvoja fašizma i tako ponudi fašizam kao privlačnu opciju za suzbijanje percipirane socijalističke opasnosti.

Tokom Marša na Rim Mussolini je kombinaciju političke stranke i militantnog masovnog pokreta iskoristio kao učinkovito sredstvo pritiska za dolazak na vlast. Na taj način, Mussolini je već 29. oktobra 1922. imenovan premijerom, dva dana prije početka samog Marša na Rim.

Nakon masovnih izmjena izbornog zakona tzv. Acerbo zakonom, PNF je ubjedljivo pobijedio na izrazito spornim izborima u aprilu 1924. Od 1928. PNF je zakonom bio jedina dozvoljena stranka u Italiji, što se nije mijenjalo do 1943. Stranka je raspuštena nakon hapšenja Mussolinija i njegovog smjenjivanja, koje je inicirao Dino Grandi na sjednici Velikog fašističkog savjeta 24. jula 1943., a vlada Pietra Badoglia ju je 27. jula zvanično zabranila.

Nakon oslobađanja Mussolinija (Operacija Hrast) 12. septembra 1943., stranka je već narednog dana oživjela kao Partito Fascista Repubblicano (PFR). Na inicijativu Trećeg Reicha, u dijelovima sjeverne Italije koje je zaposjela Wehrmacht, 23. septembra 1943. proglašena je marionetska Talijanska Socijalna Republika (Republika Salò), s Mussolinijem kao šefom države i vlade te Alessandrom Pavolinijem kao predsjednikom PFR-a. Sa ubojstvom Mussolinija od strane pokreta otpora i raspuštanjem Republike Salò, PFR je nestao u aprilu 1945.

Simboli

Najvažniji simbol PNF-a bili su fasces, poznati i kao liktorski snopovi. U antici su bili obilježje vlasti najviših vladara kod Etruraca i, poslije, u Rimskom Carstvu, a tradicija njihovog nošenja smatra se etrurskim nasljeđem. Snopove su pred nosiocima vlasti nosili njihovi pomoćnici – liktori.

Sekretari Nacionalne fašističke stranke

Sljedeće osobe obavljale su dužnost generalnog sekretara PNF-a u periodu od osnivanja do raspuštanja stranke:

Michele Bianchi (novembar 1921. – januar 1923.) Trijumvirat: Michele Bianchi, Nicola Sansanelli, Giuseppe Bastianini (januar 1923. – oktobar 1923.) Francesco Giunta (15. oktobar 1923. – 22. april 1924.) Kvatuorvirat: Roberto Forges Davanzati, Cesare Rossi, Giovanni Marinelli, Alessandro Melchiorri (23. april 1924. – 15. februar 1925.) Roberto Farinacci (15. februar 1925. – 30. mart 1926.) Augusto Turati (30. mart 1926. – 7. oktobar 1930.) Giovanni Giuriati (oktobar 1930. – decembar 1931.) Achille Starace (decembar 1931. – 31. oktobar 1939.) Ettore Muti (31. oktobar 1939. – 30. oktobar 1940.) Adelchi Serena (30. oktobar 1940. – 26. decembar 1941.) Aldo Vidussoni (26. decembar 1941. – 19. april 1943.) Carlo Scorza (19. april 1943. – 25. juli 1943.)

Literatura

Reference

Vanjski linkovi

Partito Nazionale Fascista na Wikimedia Commonsu

Kategorija:Fašizam Kategorija:Historijske stranke u Italiji Kategorija:Stranke osnovane 1921.