Mirko Pejanović (rođen 1946) je bosanskohercegovački politolog i sociolog, univerzitetski profesor emeritus i redovni član Akademije nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine (ANUBiH). Bio je član ratnog Predsjedništva Republike Bosne i Hercegovine tokom rata u Bosni i Hercegovini.
Rani život i obrazovanje
Mirko Pejanović je rođen 1946. godine u selu Matijevići, u općini Kladanj. Osnovno obrazovanje završio je u Stuparima, a Učiteljsku školu u Tuzli 1965. godine.
Visoko obrazovanje stekao je na Fakultetu političkih nauka Univerziteta u Sarajevu, gdje je diplomirao 1972. godine na Odsjeku za sociologiju i stekao zvanje diplomiranog sociologa. Postdiplomske studije završio je 1979. godine stjecanjem zvanja magistra političkih nauka. Doktorsku disertaciju pod nazivom Delegatsko odlučivanje u skupštinama društveno-političkih zajednica odbranio je 1988. godine na istom fakultetu, čime je stekao naučni stepen doktora političkih nauka.
Akademska karijera
Mirko Pejanović je bio redovni profesor na Odsjeku za politologiju Fakulteta političkih nauka, gdje je predavao predmete iz oblasti lokalne i regionalne samouprave, evropskih integracija, javne uprave u Bosni i Hercegovini, te participacije građana u odlučivanju o javnim poslovima u lokalnoj zajednici.
Od 2007. do 2012. godine obavljao je dužnost dekana Fakulteta političkih nauka, a bio je i prorektor i član Upravnog odbora Univerziteta u Sarajevu. Od decembra 2014. godine nosilac je počasnog zvanja profesor emeritus.
U periodu od 1998. do 2014. godine rukovodio je Centrom za razvoj lokalne i regionalne samouprave pri Fakultetu političkih nauka. Od 2012. godine učestvuje u izvođenju nastave na doktorskom studiju Fakulteta političkih nauka, predajući predmete Političko predstavljanje, Demokratija u lokalnim zajednicama i Evropski regionalizam.
Bio je voditelj više naučno-istraživačkih projekata, a rezultati istraživanja objavljeni su u studijama Fakulteta političkih nauka, među kojima su: Euroregije i Bosna i Hercegovina (2006), Opštine/Općine u Bosni i Hercegovini: demografske, socijalne, ekonomske i političke činjenice (2006) i Razvoj političkog pluralizma u Sloveniji i Bosni i Hercegovini (2006).
Političko djelovanje Na prvim višestranačkim izborima u Bosni i Hercegovini 1990. bio je kandidat Saveza komunista Bosne i Hercegovine za člana Predsjedništva Bosne i Hercegovine.
Od juna 1992. do septembra 1996. godine bio je član ratnog Predsjedništva Republike Bosne i Hercegovine. U tom svojstvu učestvovao je u radu najviših organa vlasti te je bio član državne delegacije za pregovore o postizanju mirovnog rješenja na Mirovnoj konferenciji u Ženevi, koja je trajala od 1992. do sredine 1994.
Kao član državnog vrha, Pejanović je bio predmetom kritika zbog zakašnjele reakcije i političke odgovornosti ratnog Predsjedništva RBiH u vezi sa zločinima nad srpskim civilima u opkoljenom Sarajevu, sa posebnim akcentom na ubistva na jami Kazani. Istraživanja i svjedočenja ukazuju da su Pejanović i ostali članovi Predsjedništva mjesecima dobijali izvještaje o nezakonitim hapšenjima, torturama i ubistvima koje su sprovodili pripadnici 10. brdske brigade Armije RBiH pod komandom Mušana Topalovića Cace, prije nego što je državni vrh u oktobru 1993. godine konačno naredio vojno-policijsku operaciju "Trebević 2" kako bi se zaustavio rad ovih odmetnutih jedinica.
Godine 1994. bio je jedan od osnivača Srpskog građanskog vijeća (SGV), čiji je predsjednik bio u periodu od 1994. do 2010. godine. Organizacija je djelovala s ciljem okupljanja Srba koji podržavaju suverenitet i teritorijalni integritet Bosne i Hercegovine.
Na općim izborima 2010. godine izabran je za poslanika u Predstavničkom domu Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine kao kandidat Socijaldemokratske partije Bosne i Hercegovine, za mandatni period 2010–2014. godine.
Članstva u organizacijama i tijelima
Akademik Pejanović je aktivan član brojnih naučnih i društvenih institucija: Akademija nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine: Za dopisnog člana ANUBiH izabran je 2012, a za redovnog člana 2018. godine. Od 2021. godine obavlja funkciju potpredsjednika Akademije. Asocijacije nezavisnih intelektualaca "Krug 99": Dugogodišnji je član "Krug 99" u Sarajevu, gdje aktivno učestvuje u sesijama i tribinama posvećenim društveno-političkim pitanjima Bosne i Hercegovine. Internacionalna liga humanista: Član Vijeća od 2000. godine. Časopis Pregled: Član redakcije od 2004. godine.
Izabrana bibliografija
Slijedi izbor objavljenih knjiga i studija:
Pejanović, M. (2021). Državnost Bosne i Hercegovine u XX i XXI stoljeću. Sarajevo: University Press.
Pejanović, M. i dr. (2020). Sarajevo grad i regija u vremenu i prostoru – studija. Sarajevo: Akademija nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine.
Demirović, M., Kregar, J., Pejanović, M., Findrik, N. i Bešlagić, J. (2012). Pravo lokalne i regionalne samouprave. Bihać: Pravni fakultet Univerziteta u Bihaću.
Pejanović, M. (2015). Država Bosna i Hercegovina i demokratija. Sarajevo: University Press/Magistrat.
Pejanović, M. i Sadiković, E. (2010). Lokalna i regionalna samouprava u Bosni i Hercegovini. Sarajevo/Zagreb: Šahinpašić.
Pejanović, M. (2010). Ogledi o državnosti i političkom razvoju Bosne i Hercegovine: studije, članci, intervjui. Sarajevo/Zagreb: Šahinpašić.
Pejanović, M. (2007). The political development of Bosnia and Herzegovina in the post-Dayton period. Sarajevo: Šahinpašić.
Osmanković, J. i Pejanović, M. (2006). Euroregije i Bosna i Hercegovina. Sarajevo: Fakultet političkih nauka, Centar za lokalnu i regionalnu samoupravu.
Fink Hafner, D. i Pejanović, M. (2006). Razvoj političkog pluralizma u Sloveniji i Bosni i Hercegovini: istraživačka studija. Sarajevo: Fakultet političkih nauka.
Pejanović, M. i dr. (2006). Opštine/Općine u Bosni i Hercegovini: demografske, socijalne, ekonomske i političke činjenice. Sarajevo: Promocult; Fakultet političkih nauka, Centar za razvoj lokalne i regionalne samouprave.
Pejanović, M. (2005). Politički razvitak Bosne i Hercegovine u postdejtonskom periodu. Sarajevo: Šahinpašić.
Pejanović, M. (2004). Through Bosnian Eyes: The Political Memoir of a Bosnian Serb. West Lafayette: Purdue University Press.
Pejanović, M. (2002). Through Bosnian eyes: The political memoirs of a Bosnian Serb. Sarajevo: Šahinpašić.
Pejanović, M. (1999). Bosansko pitanje i Srbi u Bosni i Hercegovini. Sarajevo: Bosanska knjiga.
Ibrahimagić, O., Trnka, K. i Pejanović, M. (1989). Marksizam i socijalističko samoupravljanje: udžbenik za II razred srednjeg usmjerenog obrazovanja. Sarajevo: Svjetlost.
Pejanović, M. (1997). Sadašnjost i politička budućnost Bosne i Hercegovine. Sarajevo: Vijeće Kongresa bošnjačkih intelektualaca.
Pejanović, M. (1995). Amerika i mirovno rješenje za Bosnu i Hercegovinu. Sarajevo: Vijeće Kongresa bošnjačkih intelektualaca.
Pejanović, M. (1987). Savez komunista u samoupravnom razvoju društva. Sarajevo: Oslobođenje.
Pejanović, M. (1986). Društveno organizovanje i uloga omladine u političkom sistemu. Sarajevo: Centar društvenih aktivnosti RK SSO BiH.
Pejanović, M. (1981). Delegacije i delegatska tijela: ustavno konstituisanje u SR Bosni i Hercegovini. Sarajevo: Službeni list SR BiH; Svjetlost; Republički zavod za javnu upravu
Naučni članci (izbor)
Slijedi izbor naučnih radova objavljenih u časopisima i zbornicima radova:
Sadiković, E. i Pejanović, M. (2022). Savremene teorije i prakse participativne demokratije u lokalnim zajednicama. Sarajevo: Akademija nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine.
Pejanović, M. (2022). Ustavno-pravni položaj Grada Sarajeva u postdejtonskom periodu s osvrtom na mogućnost reforme nadležnosti i teritorijalne organizacije. Sarajevo: Akademija nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine.
Sadiković, E. i Pejanović, M. (2022). Analiza rezultata provedenog empirijskog istraživanja u okviru projekta: Ustavnopravni i zakonski položaj Grada Sarajeva: mogućnosti reforme nadležnosti i teritorijalne organizacije. Sarajevo: Akademija nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine.
Pejanović, M., Osmanković, J., Domazet, A. i Sadiković, E. (2019). Sarajevo – grad i regija u vremenu i prostoru. Sarajevo: Akademija nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine.
Pejanović, M. (2014). Pretpostavke za ubrzanje procesa integracije Bosne i Hercegovine u Evropsku uniju. Pregled: časopis za društvena pitanja.
Pejanović, M. (2014). Snažna demokratska država – uslov sigurnosti. Pregled: časopis za društvena pitanja.
Pejanović, M. (2013). Bosna i Hercegovina od ZAVNOBiH-a do Daytonskog sporazuma: kontinuitet izgradnje državnosti u XX stoljeću. Historijska traganja.
Pejanović, M. (2012). Društveno-istorijski značaj referenduma iz 1992. godine za razvoj državnosti Bosne i Hercegovine. Pregled: časopis za društvena pitanja.
Nagrade
Šestoaprilska nagrada Grada Sarajeva (2020), dodijeljena za doprinos u oblasti naučnog i društvenog rada.
Nagrada za životno djelo (Lifetime Achievement Award), Međunarodni institut za bliskoistočne i balkanske studije (IFIMES), Ljubljana (2023).
Plaketa za doprinos miru i humanizmu, Internacionalna liga humanista.
Reference
Vanjski linkovi Mirko Pejanović: „Država Bosna i Hercegovina i vjerske zajednice“ – Naučni rad objavljen u časopisu Znakovi vremena (PDF format) Gostovanje akademika Mirka Pejanovića u emisiji "Vijesti u 7" (Hayat TV) – Razgovor o 30 godina Dejtonskog sporazuma Intervju s akademikom Mirkom Pejanovićem o državi i političkom liderstvu, Stav.ba (2024)
Kategorija:Biografije, Kladanj Kategorija:Bosanskohercegovački političari Kategorija:Članovi ANUBiH Kategorija:Političari Socijaldemokratske partije Bosne i Hercegovine Kategorija:Dobitnici Šestoaprilske nagrade Kategorija:Rođeni 1946. Kategorija:Živi ljudi Kategorija:Srpski političari iz Bosne i Hercegovine