Ilich Ramírez Sánchez (rođen 12. oktobra 1949), poznat i kao Carlos Šakal ili jednostavno Carlos, venecuelanski je osuđenik koji je od 1973. do 1985. izvršio niz ubistava i terorističkih bombaških napada. Kao uvjereni marksist-lenjinist, bio je jedan od najpoznatijih političkih terorista svog vremena, kojeg su štitili i podržavali Stasi i KGB. Nakon nekoliko neuspjelih bombaških napada predvodio je napad iz 1975. na sjedište Organizacije zemalja izvoznica nafte (OPEC) u Beču, u kojem su ubijene tri osobe. On i još petorica napadača zahtijevali su avion, te su s većim brojem talaca odletjeli u Libiju.
Nakon što je njegova supruga Magdalena Kopp uhapšena i zatvorena, Carlos je organizovao niz bombaških napada u kojima je poginulo 11, a ranjeno više od 100 ljudi, zahtijevajući od francuskih vlasti da oslobode njegovu suprugu. Godinama je bio jedan od najtraženijih međunarodnih bjegunaca. Na kraju je uhvaćen u Sudanu u operaciji provedenoj bez sudskog postupka i prebačen u Francusku, gdje je osuđen za više krivičnih djela te trenutno služi tri doživotne kazne zatvora. Na prvom suđenju proglašen je krivim za ubistvo doušnika francuske vlade i dvojice francuskih pripadnika kontraobavještajne službe 1975. Tokom izdržavanja kazne osuđen je i za terorističke napade u Francuskoj u kojima je poginulo 11, a ranjeno 150 ljudi te mu je 2011. izrečena još jedna doživotna kazna zatvora, a 2017. i treća.
Rani život
Ramírez Sánchez, sin marksističkog advokata Joséa Altagracije Ramíreza Navasa i Elbe Maríe Sánchez, rođen je u Micheleni u venezuelanskoj saveznoj državi Táchira. Uprkos majčinim željama da njihovom prvorođenom sinu daju kršćansko ime, José ga je nazvao Ilič, prema Vladimiru Iljiču Lenjinu, dok su njegova mlađa braća dobila imena Lenjin (rođen 1951) i Vladimir (rođen 1958). Ilič je pohađao srednju školu Fermín Toro u Caracasu, a 1959. pridružio se omladinskom pokretu Komunističke partije Venezuele. Nakon što je u januaru 1966. zajedno s ocem prisustvovao Trećoj trikontinentalnoj konferenciji, navodno je ljeto proveo u kampu Matanzas, školi za gerilsko ratovanje kojom je u blizini Havane upravljala kubanska DGI. Iste godine njegovi roditelji su se razveli.
Njegova majka je odvela djecu u London, gdje je studirala na Koledžu "Stafford House" u Kensingtonu i na Londonskoj školi ekonomije. Godine 1968. José je pokušao upisati Iliča i njegovog brata na Sorbonu u Parizu, ali se na kraju odlučio za Ruski univerzitet prijateljstva naroda "Patris Lumumba" u Moskvi. Prema navodima BBC-ja, univerzitet je bio "zloglasno središte za regrutiranje stranih komunista u Sovjetski Savez". S univerziteta je izbačen 1970.
Iz Moskve je Ramírez Sánchez otputovao u Bejrut, u Liban, gdje se u julu 1970. kao dobrovoljac pridružio Narodnom frontu za oslobođenje Palestine (PFLP). Upućen je u kamp za obuku stranih dobrovoljaca PFLP-a na periferiji Amana u Jordanu. Nakon završene osnovne obuke školovanje je nastavio u specijaliziranom centru za obuku, kodnog naziva H4, u blizini sirijsko-iračke granice, u kojem su instruktori bili pripadnici iračke vojske.
Porijeklo nadimka
Kada se Sánchez 1970. pridružio Narodnom frontu za oslobođenje Palestine (PFLP), regrutni oficir Bassam Abu Sharif dao mu je kodno ime "Carlos" zbog njegovog južnoameričkog porijekla. Nadimak "Šakal" dao mu je britanski list The Guardian, nakon što je jedan od njegovih dopisnika navodno u stanu prijatelja, u kojem je Sánchez sakrio dio oružja, primijetio roman Dan Šakala Fredericka Forsytha iz 1971. Knjiga je, međutim, pripadala stanaru tog stana, a ne Sánchezu, koji je vjerovatno nikada nije ni pročitao.
Narodni front za oslobođenje Palestine
Nakon završene gerilske obuke Sánchez, koji je tada počeo koristiti prezime kao svoj glavni identitet, aktivno je djelovao u redovima Narodnog fronta za oslobođenje Palestine (PFLP) na sjeveru Jordana tokom sukoba poznatog kao Crni septembar 1970, gdje je stekao reputaciju sposobnog borca. Nakon što je organizacija protjerana iz Jordana, vratio se u Bejrut, gdje je prošao dodatnu obuku pod vodstvom Wadie Haddada. Kasnije je napustio Bliski istok kako bi pohađao kurseve na Politehnici Centralnog Londona (danas Univerzitet u Westminsteru), pri čemu je, prema dostupnim podacima, nastavio djelovati za PFLP.
Godine 1973. Sánchez je učestvovao u neuspjelom pokušaju atentata na Josepha Sieffa, jevrejskog privrednika i predsjednika Britanske cionističke federacije. Dana 30. decembra došao je u Sieffovu kuću u ulici Queen's Grove u St John's Woodu i naredio kućnoj pomoćnici da ga odvede do Sieffa. Zatekao ga je u kupatilu te iz pištolja Tokarev 7.62mm ispalio jedan hitac. Metak je okrznuo Sieffa između nosa i gornje usne i oborio ga u nesvijest, nakon čega se pištolj zaglavio, a Sánchez pobjegao. Napad je predstavljen kao odmazda za atentat koji je Mossad izvršio u Parizu nad Mohamedom Boudijom, jednim od vođa PFLP-a.
Sánchez je priznao odgovornost za neuspjeli bombaški napad na Banku Hapoalim u Londonu, kao i za napade autobombama na tri francuske novinske kuće koje je smatrao proizraelski orijentisanim. Također je tvrdio da je bacio ručnu bombu u jednom pariškom restoranu u napadu u kojem su poginule dvije, a ranjeno 30 osoba, u okviru napada na Francusku ambasadu u Haagu 1974. Kasnije je učestvovao u dva neuspjela raketna napada na avione izraelske aviokompanije El Al na aerodromu Orly u blizini Pariza, izvedena 13. i 17. januara 1975. Tokom drugog napada došlo je do oružanog sukoba s policijom i sedamnaestosatne talačke krize u kojoj su učestvovale stotine pripadnika interventne policije i francuski ministar unutrašnjih poslova Michel Poniatowski. Sánchez je uspio pobjeći tokom razmjene vatre, dok je preostaloj trojici pripadnika PFLP-a dopušten odlazak u Bagdad.
Prema riječima agenta FBI-ja Roberta Scherrera, u junu 1975. u Operaciji Kondor u Paragvaju su uhapšeni po jedan pripadnik Revolucionarnog pokreta ljevice (MIR) i Narodne revolucionarne armije (ERP). Navodno su kod sebe imali Sánchezov broj telefona u Parizu, koji su paragvajske vlasti potom proslijedile francuskim vlastima.
Dana 26. juna 1975. francuska unutrašnja obavještajna služba – Direkcija za nadzor teritorije (DST) uhapsila je i ispitala Michela Moukharbala, Sánchezovog saradnika iz PFLP-a rođenog u Libanu. Tokom ispitivanja koje su dvojica nenaoružanih agenata DST-a obavljala sa Sánchezom u jednom pariškom stanu, Moukharbal je otkrio njegov identitet. Sánchez je potom ubio obojicu agenata i Moukharbala, pobjegao s mjesta događaja te preko Brisela uspio stići u Bejrut.
U novembru 1976. Biro za poslove Zapadne hemisfere saopštio je da su Sánchez i njegova supruga 24. novembra ubijeni u centru Bogote.
Napad na sjedište OPEC-a u Beču
Iz Bejruta je Sánchez učestvovao u planiranju napada na sjedište OPEC-a u Beču. Dana 21. decembra 1975, predvodio je šestočlanu grupu, u čijem je sastavu bila i Gabriele Kröcher-Tiedemann, koja je izvela napad na sastanak šefova država i ministara članica OPEC-a. Napadači su uzeli više od 60 talaca i ubili tri osobe: austrijskog policajca, zaposlenika OPEC-a iz Iraka i člana libijske delegacije. Sánchez je zahtijevao da austrijske vlasti svaka dva sata na radiju i televiziji čitaju saopštenje o palestinskom pitanju. Kako bi spriječila izvršenje prijetnje da će svakih 15 minuta biti ubijen po jedan talac, austrijska vlada je postupila po njegovom zahtjevu.
Dana 22. decembra, austrijska vlada stavila je na raspolaganje avion DC-9 otmičarima i za 42 taoca. U skladu sa zahtjevima otmičara, avion je odletio u Alžir, gdje je Sánchez oslobodio prvu grupu talaca. Oteti avion je zatim nastavio let za Tripoli, gdje je oslobođena druga grupa talaca. Nakon što su im libijske vlasti odbile dati azil, teroristi su se istim avionom vratili u Alžir. Tamo su oslobođeni i preostali taoci, a alžirske vlasti su članovima terorističke grupe – među kojima su bili i Hans-Joachim Klein te Gabriele Kröcher-Tiedemann – odobrile azil i slobodan prolaz. Naknadno je Neville Atkinson, bivši pilot Kraljevske ratne mornarice i lični pilot libijskog vođe Muammara al-Gaddafija, prevezao Sáncheza i njegove saradnike iz Alžira.
Isključenje iz PFLP-a
U godinama nakon napada na sjedište OPEC-a Bassam Abu Sharif, jedan od pripadnika PFLP-a, i Hans-Joachim Klein tvrdili su da je Sánchez dobio ogromnu sumu novca za bezbjedno oslobađanje arapskih talaca i da ju je zadržao za vlastite potrebe. Prema tim tvrdnjama, riječ je bilo o iznosu između 20 i 50 miliona američkih dolara. Porijeklo novca takođe nije sasvim razjašnjeno, ali je Klein tvrdio da je stigao od "jednog arapskog predsjednika". Sánchez je kasnije tvrdio svojim advokatima da su novac uplatili Saudijci u ime Iranaca, ali da je sredstva "preusmjerio za ciljeve Revolucije".
Sánchez je iz Alžira otputovao u Libiju, a zatim u Aden, gdje je prisustvovao sastanku vodećih članova PFLP-a kako bi objasnio zašto nije izvršio pogubljenje dvojice visokih zvaničnika OPEC-a – iranskog ministra finansija Jamshida Amuzgara i saudijskog ministra nafte Ahmeda Zakija Yamanija. Njegov mentor i vođa PFLP-EO-a Wadie Haddad isključio ga je iz organizacije jer nije ubio taoce nakon što zahtjevi PFLP-a nisu bili ispunjeni, čime je, prema njegovoj ocjeni, propustio izvršiti povjerenu misiju.
Nakon 1975.
Manuel Contreras, Gerhard Mertins, Sergio Arredondo i neidentifikovani brazilski general otputovali su 1976. u Teheran kako bi režimu šaha ponudili saradnju u likvidaciji Carlosa u zamjenu za veliku novčanu nadoknadu. Nije poznato šta se zaista dogodilo tokom tih sastanaka. U septembru 1976. Carlos je uhapšen i zadržan u Jugoslaviji, nakon čega je prebačen u Bagdad. Odlučio se nastaniti u Adenu, gdje je pokušao osnovati vlastitu Organizaciju oružane borbe, sastavljenu od sirijskih, libanskih i njemačkih pobunjenika. Istovremeno je uspostavio veze sa Stasijem, tajnom službom Istočne Njemačke. Stasi mu je osigurao kancelariju i sigurne stanove u Istočnom Berlinu, mrežu od 75 saradnika, službeni automobil te dozvolu da u javnosti nosi pištolj. Vjeruje se da je odatle planirao napade na više ciljeva širom Evrope, uključujući bombaški napad na kancelarije Radija Slobodna Evropa u Münchenu u februaru 1981.
Nekoliko novinara tvrdilo je da je Carlosovu organizaciju podržavala i vlada Rumunije pod vodstvom Nicolaea Ceaușescua, koja joj je osiguravala baze, oružje i pasoše, te da je naručila bombaški napad na kancelarije Radija Slobodna Evropa u Münchenu. Prema određenim izvorima, taj je napad bio dio akcije osvete i potrage za rumunskim prebjeglim generalom Ionom Mihaiem Pacepom i drugim disidentima. Rumunske vlasti negirale su da su ikada pružale podršku Carlosu, a u rumunskim arhivima do 2021. nisu pronađeni službeni dokumenti koji bi potvrdili takve tvrdnje.
Dana 16. februara 1982. u Parizu su uhapšena dvojica članova njegove grupe – švicarski terorist Bruno Breguet i Carlosova supruga Magdalena Kopp. U njihovom automobilu pronađen je eksploziv. Nakon hapšenja francuskoj ambasadi u Haagu upućeno je pismo sa zahtjevom za njihovo hitno oslobađanje. Istovremeno je Carlos bezuspješno pokušavao izvršiti pritisak na francusku vladu kako bi ih oslobodila.