Obavještajne studije su interdisciplinarno akademsko područje koje proučava obavještajni rad, uključujući prikupljanje, procjenu i analizu obavještajnih podataka, kao i procese donošenja odluka na osnovu obavještajnih saznanja. Povezane su s područjima kao što su međunarodni odnosi, sigurnosne studije, političke nauke, vojne nauke i historija.
Obavještajne studije dugo su imale ograničenu zastupljenost u akademskom proučavanju međunarodnih odnosa. Zbog tajnovitosti obavještajnog rada, mnoge operacije, izvori i procjene ostaju nedostupni javnosti, zbog čega je obavještajni rad opisan kao "izgubljena dimenzija" područja međunarodnih odnosa i historije diplomatije.
Razvoj
Obavještajne studije razvijale su se kao akademsko područje unutar šireg proučavanja međunarodnih odnosa, političkih nauka, historije i sigurnosti. Njihov razvoj bio je neujednačen među državama i akademskim sredinama, što je bilo povezano s dostupnošću istraživačkih izvora, posebno službenih i arhivskih podataka, kao i s institucionalnim položajem istraživanja obavještajne i sigurnosne djelatnosti u visokom obrazovanju.
Obavještajne studije i međunarodni odnosi
Obavještajne studije historijski su bile slabo zastupljene u akademskom proučavanju međunarodnih odnosa. Čak su i istaknuti teoretičari strategije, poput Carla von Clausewitza i Niccolòa Machiavellija, relativno malo pažnje posvećivali obavještajnom radu. Jedan od razloga za takvu marginalizaciju bila je nedostupnost podataka o obavještajnim aktivnostima.
U Ujedinjenom Kraljevstvu obavještajne studije razvijale su se prvenstveno unutar područja koja su se bavila međunarodnom historijom, dok su u Sjedinjenim Američkim Državama uglavnom bile povezane s političkim naukama. U američkoj akademskoj tradiciji obavještajni rad dugo je proučavan prvenstveno u kontekstu javnih politika i procesa donošenja odluka, a manje u okviru teorijskog proučavanja međunarodnih odnosa.
U novije vrijeme razvijaju se pristupi kojima se nastoji uspostaviti snažnija veza između obavještajnih studija i teorije međunarodnih odnosa. Među takvim pristupima je i rad Andrewa Rathmella, koji je primijenio postmodernističke teorijske pristupe na proučavanje obavještajnog rada.
Razvoj obavještajnih studija kao zasebnijeg područja proučavanja dodatno su potaknuli razvoj akademskih programa, naučnih skupova i istraživačkih mreža, kao i saradnja između akademskih istraživača i praktičara iz područja obavještajne i sigurnosne djelatnosti.
Akademsko proučavanje i nastava
Obavještajne studije proučavaju se na univerzitetima kao samostalno akademsko područje ili u okviru studijskih programa iz međunarodnih odnosa, sigurnosnih studija, vojnih nauka, političkih nauka i drugih srodnih područja. Na nekim univerzitetima postoje i posebni studijski programi posvećeni obavještajnim studijama. Jedan od primjera je Univerzitet Aberystwyth, na kojem se obavještajne studije izučavaju u okviru studija međunarodne politike i obavještajnih studija.
Prema istraživanju objavljenom 2020. u časopisu International Studies Perspectives, razvoj obavještajnih studija u pojedinim državama zavisi od više međusobno povezanih faktora. Među njima su dostupnost relevantnih vladinih informacija, institucionalizacija istraživanja obavještajne i sigurnosne djelatnosti u visokom obrazovanju, organizovanje naučnih skupova i razvoj istraživačkih mreža, mogućnosti za nastavu i učenje te saradnja između istraživača i praktičara.
Akademski časopisi
Obavještajne studije imaju razvijenu specijalizovanu akademsku literaturu, uključujući časopise posvećene proučavanju obavještajnog rada i kontraobavještajnog rada. Među najznačajnijim specijalizovanim časopisima su Intelligence and National Security i International Journal of Intelligence and CounterIntelligence.
Radovi iz obavještajnih studija objavljuju se i u širim časopisima koji se bave međunarodnim odnosima i sigurnosnim studijama. Među njima je i časopis International Security Journal, koji objavljuje radove povezane s obavještajnim radom.
Reference
Vanjski linkovi
Studies in Intelligence na web-stranici CIA-e.
Studije Kategorija:Špijunaža