miniatura|300px|Os premiados de 2012 Alvin E. Roth, Brian Kobilka, Robert J. Lefkowitz, David J. Wineland e Serge Haroche durante a cerimonnia dese ano Os Premios Nobel (, ) son premios outorgados anualmente pola Academia Sueca Real de Ciencias, a Academia Sueca, o Instituto Real Sueco de Medicina e Cirurxía de Karolinska e o Comité Noruegués do Nobel, a aqueles individuos e organizacións que fan contribucións destacadas nos campos da química, física, literatura, paz e fisioloxía ou medicina. Establecéronse no ano 1895 seguindo o testamento de Alfred Nobel, quen indicou que os premios debían estar administrados pola Fundación Nobel. O Premio Nobel de Economía estableceuno no ano 1968 o Sveriges Riksbank, o banco central de Suecia, para premiar as contribucións no campo da economía. Cada un dos premiados recibe unha medalla de ouro, un diploma e unha determinada cantidade de cartos seguindo os criterios que a Fundación Nobel establece cada ano.
Cada un dos comités encárgase de outorgar un ou máis premios. A Academia Real Sueca das Ciencias outorga os premios de Física, Química e Economía. O Instituto Karolinska encárgase de outorgar o premio en Fisioloxía ou Medicna, e o Comité Noruegués do Nobel outorga o da Paz. A cantidade en metálico recibida por cada un dos premiados foi variando cós anos. No ano 1901, os primeiros premiados recibiron 150 782 SEK, o que equivale a 7 731 004 SEK de decembro do 2007. No ano 2008, os premiados recibiron unha cantidade de 10 000 000 SEK. Os premios preséntanse en Estocolmo nunha cerimonia anual que ten lugar o 10 de decembro, coincidindo co aniversario do falecemento de Alfred Nobel.
Nos anos nos que o Premio Nobel non se outorgou debido a eventos externos ou falta de nomeamentos, o premio en metálico retornouse ós fondos delegados a cada un dos premios relevantes. O premio non se outorgou entre os anos 1940 e 1942 debido os acontecementos da segunda guerra mundial.
Entre os anos 1901 e 2015 os Premio Nobel foron outorgados 573 veces a 900 persoas e organizacións. Algúns deles recibiron o premio en máis dunha ocasión, sendo en contreto un total de 870 individuos (822 homes e 48 mulleres) e 23 organizacións. Catro premiados non puideron aceptar o premio por mor da negativa dos seus gobernos correspondentes. Adolf Hitler prohibiulles aceptar o premio a tres alemáns, Richard Kuhn (Química, 1938), Adolf Butenandt (Química, 1939) e Gerhard Domagk (Fisioloxía ou Medicina, 1939), e o goberno da Unión Soviética impeleu a Boris Pasternak (Literatura, 1958) para que declinase o premio. Dous premiados, Jean-Paul Sartre (Literatura, 1964) e Lê Ðức Thọ (Paz, 1973), tamén declinaron o premio. Sartre non aceptou xa que renunciaba a todos as honras oficiais que recibía, e Lê non o aceptou por mor da situación de Vietnam naquel entón.
Seis dos premiados recibiron máis dun galadrón. Destes seis, o Comité Internacional da Cruz Vermella recibiu o premio tres veces, máis que ningún outro premiado. ACNUR recibiu o Premio Nobel da Paz en dúas ocasións. John Bardeen recibiu o Premio Nobel de Física en dúas ocasións, mentres que Frederick Sanger recibiu o de Química tamén en dúas ocasión. Marie Curie recibiu o premio de Física e o de Química, e Linus Pauling o de Química e o da Paz. Entre os 870 individuos premiados, 48 foron mulleres. A primeira muller en recibir o premio foi Marie Curie no ano 1903. Curie foi tamén a primeira persoa en gañar dous premios, o segundo deles en 1911.
Lista de premiados AnoFísicaQuímicaFisioloxíaou MedicinaLiteraturaPazEconomía 1901; — 1902;; — 1903;; — 1904 Lord Rayleigh ; Instituto de Dereito Internacional — 1905 — 1906 ; Theodore Roosevelt — 1907 ; — 1908 ; ; — 1909 ; ; — 1910 Oficina Internacional pola Paz — 1911 ; — 1912 ; — 1913 — 1914 Ninguén Ninguén — 1915 ; Ninguén Ninguén — 1916 Ninguén Ninguén Ninguén Ninguén — 1917 Ninguén Ninguén Karl Adolph Gjellerup; Comité Internacional da Cruz Vermella — 1918 Ninguén Ninguén Ninguén — 1919 Ninguén Woodrow Wilson — 1920 August Krogh — 1921 Ninguén ; — 1922 Archibald Hill; — 1923 ; W. B. Yeats Ninguén — 1924 Ninguén Ninguén — 1925 ; Ninguén ; — 1926 ; — 1927 ; ; — 1928 Ninguén — 1929 ;; — 1930 C. V. Raman — 1931 Ninguén; ; — 1932 ; Ninguén — 1933 ; Ninguén — 1934 NinguénGeorge Whipple;;William P. Murphy — 1935 ; Ninguén — 1936 ;Peter J. W. Debye ; — 1937 ;; — 1938 Richard Kuhn Office International Nansen pour les Réfugiés — 1939 ;Leopold Ruzicka Ninguén — 1940 Ninguén Ninguén Ninguén Ninguén Ninguén — 1941 Ninguén Ninguén Ninguén Ninguén Ninguén — 1942 Ninguén Ninguén Ninguén Ninguén Ninguén — 1943 ; Ninguén Ninguén — 1944 ; Johannes Vilhelm Jensen Comité Internacional da Cruz Vermella — 1945 ;; — 1946 ;; ; — 1947 ;Gerty Cori; Friends Service Council;American Friends Service Committee — 1948 Ninguén — 1949 ; — 1950 Otto Diels;;;Tadeus Reichstein — 1951 ;;Glenn T. Seaborg — 1952 ;; — 1953 ; — 1954 ;;; Alto Comisionado das Nacións Unidas para os Refuxiados — 1955 ; Ninguén — 1956 ;; ;;; Ninguén — 1957 ; — 1958 ;;;; — 1959 ;; — 1960 ; — 1961 ; — 1962 ; ;; — 1963 ;;;;; Comité Internacional da Cruz Vermella;League of Red Cross societies — 1964 ;;; — 1965 ;;;; UNICEF — 1966 ; ; Ninguén — 1967 ;;;; Ninguén — 1968 ;; — 1969 ;;; Organización Internacional do Traballo ; 1970 ;;; 1971 1972 ;;;;; Ninguén ; 1973 ;;;;; ; 1974 ;;; ; ; ; 1975 ;;;;; ; 1976 ;; ; 1977 ;;;; Amnistía Internacional ; 1978 ;;;; ; 1979 ;;;; ; 1980 ;;;;; 1981 ;;;;; Alto Comisionado das Nacións Unidas para os Refuxiados 1982 ;; ; 1983 ; 1984 ;;; 1985 ;; International Physicians for the Prevention of Nuclear War 1986 ;;;;; 1987 ;;; 1988 ;;;; ;; Forzas de Paz da ONU 1989 ;;;; 1990 ;;; ;; 1991 ; 1992 ; 1993 ;;; ; ; 1994 ;; ;; ;; 1995 ;;;;; ;Pugwash Conferences on Science and World Affairs 1996 ;;;;; ; ; 1997 ;;;; Campaña Internacional para a Prohibición das Minas Antipersonais; ; 1998 ;;;;; ; 1999 ; Médicos Sen Fronteiras 2000 ;;;;;; ; 2001 ;;;;;; Organización das Nacións Unidas; ;; 2002 ;;;;;; ; 2003 ;;;; ; 2004 ;;;;; ; 2005 ;;;; ; Axencia Internacional da Enerxía Atómica; ; 2006 ;; ;Grameen Bank 2007 ;;; Intergovernmental Panel on Climate Change; ;; 2008 ;;;;;; 2009;;;;;;; 2010; ;; ;; 2011;;;;;;; 2012; ; ;Unión Europea; 2013;;; ; ; ;; 2014; ; ; ; ; ; ; 2015; ; ; ; ; Quartet du dialogue national 2016; ; ; ; ; 2017;;;;;; 2018;;;;; ; ; 2019Philip James Edwin Peebles;;;;;Peter HandkeAbiy Ahmed;; 2020 ;; ; ;; ;2021Syukuro Manabe Klaus Hasselmann
Giorgio ParisiDavid MacMillan Benjamin ListDavid Julius Ardem PatapoutianAbdulrazak GurnahMaría Ressa Dmitry MuratovDavid Card Joshua Angrist
Guido Imbens2022Alain Aspect; John Clauser;
Anton ZeilingerCarolyn Bertozzi; Morten Meldal;
K. Barry SharplessSvante PääboAnnie ErnauxAles Bialiatski; Memorial (asociación);
Centro para as Liberdades CivísBen Bernanke; Douglas Diamond;
Philip H. Dybvig2023Pierre Agostini; Ferenc Krausz;
Anne L'HuillierMoungi Bawendi; Louis E. Brus;
Alexey EkimovKatalin Karikó; Drew WeissmanJon FosseNarges MohammadiClaudia Goldin2024Geoffrey Hinton; John Hopfield;David Baker; Demis Hassabis;
John M. JumperVictor Ambros; Gary RuvkunHan KangNihon HidankyoDaron Acemoglu; Simon Johnson;
James A. Robinson2025John Clarke; Michel Devoret;
John MartinisSusumu Kitagawa; Richard Robson;
Omar YaghiMary E. Brunkow; Fred Ramsdell;
Shimon Sakaguchi László KrasznahorkaiMaría Corina MachadoJoel Mokyr; Philippe Aghion; Peter HowittAnoFísicaQuímicaFisioloxíaou MedicinaLiteraturaPazEconomía
Notas
Referencias
Véxase tamén
Ligazóns externas
Categoría:Listas de personalidades Categoría:Premio Nobel