A criptoxiniapalabras galegas formados por "xinia", varias delas derivados de γυνή e palabras galegas co prefixo cripto, derivadas de kryptós é o fenómeno recorrente, ao longo da historia e na maioría das culturas, de ocultación das mulleres e referentes femininos en diferentes ámbitos da sociedade, especialmente os de maior prestixio.
Etimoloxía O termo criptoxinia está formado por dous lexemas gregos, crypto (esconder, ocultar) e gyné (muller) que forman parte doutras palabras, en xeral cultismos, en catalán e noutras linguas. De feito, o equivalente en italiano (o nome e o adxectivo correspondente: criptoginia ou crittoginia e criptogina) pódese atopar nalgúns textos de bioloxía en referencia a especies nas que a femia ou os órganos femininos non son visibles externamente. Por exemplo, a cochinilla Suturaspis archangelskyae é descrita como «criptóxena» e o dicionario Panlessico Italiano, de 1839, incluía o termo crittoginia) para describir un helecho acuático no que o esporangio queda oculto.
Historia Para nomear esta práctica, a poeta e filóloga Begonya Pozo e o filólogo Carles Padilla, docentes da Universidade de Valencia, acuñaron o termo criptoginia e difundírono publicamente por primeira vez o 5 de febreiro de 2020 nun artigo publicado nun diario dixital. O 27 de novembro do mesmo ano, a Academia Valenciana da Lingua aprobou a súa incorporación ao Dicionari Normatiu Valencià. Máis tarde, o 8 de marzo de 2021, o dicionario de éuscaro Elhuyar Hiztegia incluíu a adaptación ao éuscaro kriptoginia. Noutras linguas, como o castelán e o francés, aínda que o termo non sexa feito oficial, xa se usou (criptoginia e cryptogynie, respectivamente) en ámbitos académicos e en redes sociais. En Francia, por exemplo, no curso 2021-2022 organizouse un seminario interuniversitario de literatura catalá co título Da cryptogynie à la mediatisation des escrivaines: Felícia Fuster et Carmelina Sánchez-Cutillas, sobre as autoras catalanofalantes Felícia Fuster e Carmelina Sánchez-Cutillas.
Na ciencia No ámbito científico, a minimización ou ocultación da investigación e descubrimentos levados a cabo por investigadoras, que se coñece como efecto Matilda, é un caso de criptoxinia. Ao acuñar o termo, Pozo e Padilla quixeron dar nome a un fenómeno que era ben coñecido na historia da ciencia e na historia das mulleres, porque «a conciencia social confórmase coas accións e omisións, cos silencios e coas palabras: o que non se inclúe no dicionario aparentemente non existe».Texto orixinal "(...)ya que la conciencia social se conforma con las acciones y omisiones, con los silencios y con las palabras: lo que no se incluye en los diccionarios aparentemente no existe." Consideran que a ocultación dos logros das mulleres ou a súa infravaloración foi unha violencia simbólica que segue de maneira continuada no tempo.
Notas
Referencias
Véxase tamén
Outros artigos Efecto Matilda Misoxinia Machismo Currículo oculto
Categoría:Conceptos sociais Categoría:Conceptos feministas