miniatura|300px Esta é unha lista de reis de Portugal, desde a independencia do Reino de Galicia en 1139 até a implantación da República o 5 de outubro de 1910. A título previo, móstranse tamén os condes de Portugal que antecederon directamente o primeiro rei portugués.
Anterior á independencia - Condes Portucalenses Casa de Vímara Peres Vímara Peres (c. 868-873) Lucidio Vimaranes (fillo do precedente - 873-?) Onega Lucides (filla do precedente) ∞ Diogo Fernandes (?-antes de 924) Mumadona Dias (filla dos precedentes) ∞ (926) Hermenexildo Gonçalves (tamén chamado Mendo I Gonzalves, fillo do conde Gonzalo de Galiza) Gonzalo I Mendes (fillo dos precedentes) (c. 950-999; en 997 intitúlase magnus dux portucalensium) Mendo II Gonçalves (fillo [ou neto?] do precedente) (999-1008) ∞ Tuta Deste enlace naceu unha filla, Elvira Mendes, casada con Afonso V de León e Castela e mai de Bermudo III e Sancha I de León; a xefatura da casa pasou para un colateral: Alvito Nunes (descendente de Vímara Peres, casado coa condesa Tudadomna) (1008-1015) Ilduara Mendes (filla de Mendo Gonzalves) ∞ Nuno I Alvites (fillo do precedente) (1017-1028) Mendo III Nunes (1028-1050) Nuno II Mendes (1050-1071) - último conde da familia de Vímara Peres; derrotado polo rei García II de Galiza na batalla de Pedroso.
Reis de Galiza que se consideraron tamén reis de Portucale Ordoño II de Galiza e de León (910-924) - gobernou sobre o antigo conventus de Bracara, mais non usou o título de rei portucalense Ramiro II de León (930-950) - o primeiro a usar o título de «rei da terra portugalense» (entre 925 e 931) García II de Galiza (1065-1072) - despois da derrota do conde Nuno Mendes, pasa tamén a usar o título de rei portugalense (1071-1072)
Condado Portucalense Henrique de Borgoña e de Afonso Henriques|centro|100px
Casa reinante: Borgoña
Henrique de Borgoña, Conde de Portucale (r. 1093-1112) Tareixa de León, rexente na menoridade do fillo (r. 1112 - 1128), co título de regina («raíña») Afonso Henriques, Conde de Portucale e despois primeiro Rei de Portugal (r. 1112 - 1139)
Primeira Dinastía – de Borgoña ou Afonsina Estandarte dos reis da I Dinastía|centro|100px Casa reinante: Borgoña
# Nome Inicio do goberno Fin do goberno Cognome(s) Notas 1 Afonso I 50px 27 de xullo de 1139 6 de decembro de 1185 O ConquistadorO FundadorO Grande Tamén chamado Afonso Henriques (Afonso, fillo de Henrique; aquí radica a designación que os musulmáns lle atribuíran, ‘‘Ibn-Arrik’‘ - «fillo de Henrique»). 2 Sancho I 50px 6 de decembro de 1185 27 de marzo de 1211 O Poboador 3 Afonso II 50px 27 de marzo de 1211 25 de marzo de 1223 O GordoO CrasoO GafoO Lexislador 4 Sancho II 50px 25 de marzo de 1223 1247 O CapeloO PioO Piedoso Deposto polo papaInocencio IV no I Concilio de Lión, en 1245, so a acusación de «rex innutilis», viría a abdicar en 1247, exiliándose en Toledo, e indo a falecer pouco tempo despois, a inicios de 1248. 5 Afonso III 3 de xaneiro de 1248 16 de febreiro de 1279 O Boloñés Rexente de Portugal, so o título de Procurador e Defensor do Reino, desde 21 de setembro de 1245, até á data da morte do irmán, cando asume plenamente a realeza. 6 Dinis I 50px 16 de febreiro de 1279 7 de xaneiro de 1325 O LabradorO Rei-AgricultorO Rei-PoetaO Rei Trobador 7 Afonso IV 50px 7 de xaneiro de 1325 28 de maio de 1357 O Bravo 8 Pedro I 50px 28 de maio de 1357 18 de xaneiro de 1367 O XusticeiroO CruelO CruO VingativoO Até-á-Fin-do-Mundo Apaixonado 9 Fernando I 50px 18 de xaneiro de 1367 22 de outubro de 1383 O FermosoO BeloO InconstanteO Inconsciente 10 Beatriz I 50px 22 de outubro de 1383 6 de abril de 1385 (ver nota Raíña de iure e de facto (era a única herdeira lexítima do trono deixado pola morte de Fernando I), Beatriz, casada con Xoán I de Castela, aclamouse raíña do Reino, exercendo a rexencia no seu nome, durante case dous anos, a raíña-viúva, a súa mai Lionor Teles de Meneses; o seu marido Xoán de Castela acrecentou mesmo o señorío dos Reinos de Portugal e Algarve aos seus títulos, e mandou acuñar moedas coas armas de León e Castela partidas coas de Portugal. Con todo, desde o inicio do reinado, varias vilas e cidades do reino comezaron a se sublevar, temendo a perda da independencia, vindo paulatinamente a engrosar o partido que se foi constituíndo á roda do Mestre de Avis. Coa subida ao trono do Mestre de Avis, despois das Cortes de Coimbra de 1385, a historiografía oficial pasou a negar a realeza de Beatriz e até, nalgúns casos extremos, a negar ser filla biolóxica de Fernando, por forma a refutar o feito de ter sido raíña de Portugal.)
Interregno (1383 - 1385) Designación dada pola historiografía oficial ao período que media a morte de Fernando e a ascensión ao trono do seu medio-irmán, o Mestre de Avis Xoán, e que comprende as rexencias de Lionor Teles de Meneses e do propio Mestre de Avis.
# Nome Inicio do goberno Fin do goberno Notas Lionor Teles de Meneses 50px 22 de outubro de 1383 16 de decembro de 1383 Exerce a rexencia en nome da súa filla Beatriz Xoán, Mestre de Avis 50px16 de decembro de 1383 6 de abril de 1385
Segunda Dinastía – de Avis ou Xoanina Estandarte de D.João I|centro|100px Casa reinante: Avis
# Nome Inicio do goberno Fin do goberno Cognome(s) Notas 11 Xoán I 50px 6 de abril de 1385 14 de agosto de 1433 O De Boa MemoriaO BoO Grande 12 Duarte I 50px 14 de agosto de 1433 9 de setembro de 1438 O ElocuenteO Rei-Filósofo 13 Afonso V 50px 9 de setembro de 1438 11 de novembro de 1477 O Africano Abdica en favor do fillo, que asumía xa as funcións de rexente do Reino. 14 Xoán II 50px 11 de novembro de 1477 15 de novembro de 1477 O Príncipe PerfectoO Tirano É aclamado rei nas Cortes de Santarén de 1477; abdica ao regresar ao Reino o seu pai. 13 Afonso V 50px 15 de novembro de 1477 28 de agosto de 1481 O Africano Reasume a realeza. 14 Xoán II 50px 28 de agosto de 1481 25 de outubro de 1495 O Príncipe PerfectoO Tirano
Casa reinante: Avis-Bexa Estandarte de Manuel I|centro|100px
# Nome Inicio do goberno Fin do goberno Cognome(s) Notas 15 Manuel I 50px 25 de outubro de 1495 13 de decembro de 1521 O VenturosoO BenaventuradoO Afortunado (ver notaPor mor da morte de Xoán II sen fillos lexítimos (o príncipe Afonso falecera en condicións tráxicas nunca completamente esclarecidas en 1491), nin irmáns sobreviventes (a infanta Santa Xoana, a súa irmá, falecera en 1490), non obstante tentou lexitimar o seu bastardo, o infante Xurxo de Lencastre, futuro Duque de Coimbra, a Coroa Portuguesa acabou por pasar para o seu curmán e cuñado Manuel, Duque de Bexa, o cal era fillo de Fernando, Duque de Viseu (irmán do rei Afonso V), e de Beatriz (filla do infante Xoán, o penúltimo dos membros da Ínclita Xeración). Así, aínda que polo lado do pai fose neto do rei Duarte, e polo lado da mai, bisneto de Xoán I, o feito de non ser herdeiro directo, mais si colateral, leva a que xurdisen, á súa vez, referencias a unha quebra na dinastía de Avis ao nivel da casa reinante, considerándose inaugurada así a Casa de Avis-Bexa (en homenaxe ao ducado no cal fora investido por Xoán II, e que marca a data da súa aclamación, en 1495), a cal se mantería no poder até a fin da dinastía, en 1580.) 16 Xoán III 50px 13 de decembro de 1521 11 de xuño de 1557 O PiadosoO Pío 17 Sebastián I 50px 11 de xuño de 1557 27 de agosto de 1578 O DesexadoO EncubertoO Adormecido 18 Henrique I 50px 27 de agosto de 1578 31 de xaneiro de 1580 O CastoO Cardeal-ReiO Evorense/O de Évora # Consello de Gobernadoresdo Reino dePortugal 31 de xaneiro de 1580 24 de xullo de 1580 19 Antonio I 50px 24 de xullo de 1580 25 de agosto de 1580(en Portugal Continental)1583 (na illa Terceira) O Prior do CratoO DeterminadoO LoitadorO Independentista (ver notaAntonio I foi rei de Portugal desde 19 de xuño de 1580, data da súa formal aclamación ao trono en Santarém, até á derrota na batalla de Alcántara, a 25 de agosto seguinte. Continuou a reinar no entanto "de iure" a partir do estranxeiro, e reinou "de facto" até 1583 no territorio azoriano, onde proseguiu a guerra ao invasor. A historiografía oficial negoulle a condición de rei (por ser tido como fillo bastardo e cristián novo, o que non é verdade, pois era real a Lexitimidade de Antonio), tanto so os Filipes, como tamén so os Braganzas. Débese a unha obra do profesor Joaquim Veríssimo Serrão a rehabilitación da súa figura, que debe así figurar no número dos reis de Portugal, posto malia a brevidade do seu reinado.)
Terceira Dinastía – Filipina, de Habsburgo ou dos Austrias centro|100 px Casa reinante: Habsburgo (ou Casa dos Austria)
Os soberanos desta dinastía foron tamén reis de Castela, Países Baixos, Nápoles, Sicilia, León, Aragón, Valencia, Galicia, Navarra, Granada, duques da Borgoña etc., títulos xenericamente reunidos baixo a designación de Reis de España.
# Nome Inicio do goberno Fin do goberno Cognome(s) Notas 20 Filipe I 50px 1581 13 de setembro de 1598 O Prudente tamén Filipe II en España (1556-1598) (ver notaFilipe II comezou logo a exercer o seu poder aínda en 1580, malia que apenas parcialmente, pois aínda non dominaba todo o territorio; só en 1581, coas Cortes de Tomar, tornouse Rei de Portugal de iure, e apenas en 1583 conseguiu abafar todos os puntos que aínda eran afectos ao Prior do Crato.) 21 Filipe II 50px 13 de setembro de 1598 31 de marzo de 1621 O PíoO Piadoso Filipe III en España (1598-1621) 22 Filipe III 50px 31 de marzo de 1621 1 de decembro de 1640 O Grande Filipe IV en España (1621-1665) Durante este período de sesenta anos, os reis fixéronse representar en Portugal por un vicerrei ou un corpo de gobernadores - véxase a lista de vicerreis durante a dinastía filipina.
Á revolta do 1 de decembro de 1640 seguiuse a Guerra da Aclamación, despois chamada, pola historiografía romántica do século XIX, como Guerra da Restauración.
Cuarta Dinastía – de Braganza ou Brigantina Bandeira da Restauración (1640)|centro|150px Casa reinante: Braganza