miniatura|dereita|250px|Cinema Grand Marina (Talín, 1920-1935). O cinema de Estonia (en ) é a industria do cinema da República de Estonia. Os filmes da industria do cinema estoniano gañaron premios internacionais e cada ano móstranse novos filmes de Estonia en festivais de cinema de todo o mundo.Estonian Film 100 Estonia.eu
Historia 1896-1911 As primeiras "fotos en movemento" foron proxectadas en Talín en 1896.Eastern Europe By Tom Masters; p. 328 O primeiro cinema abriu en 1908.The Baltic States By Marje Jõeste, Küllo Arjakas O primeiro documental local realizouse en 1908 coa produción dunha reportaxe sobre a visita do rei sueco Gustavo V a Talín.
1912-1918 dereita|miniatura|Karujaht Pärnumaal, filme estoniano. O primeiro filme documental estoniano foi creado por Johannes Pääsuke en 1912 e pouco tempo despois creouse a primeira curtametraxe, Karujaht Pärnumaal ("caza de oso en Pärnumaa") en 1914. O primeiro estudio cinematográfico en Estonia, Estonia Film Tartus, creouno Johannes Pääsuke (1892–1918). Pääsuke produciu documentais, curtametraxes e filmes da natureza estoniana para o Museo Nacional de Estonia. En total, J. Pääsuke creou oito filmes que sobreviviron e están conservados nos Arquivos Nacionais de Estonia.
1918-1940 thumb|Konstantin Märska no Eesti Kultuurfilm en 1936. A primeira longametraxe realizouse en 1924, Shadow of the Past dirixida por Konstantin Märska e producida por Konstantin Märska Filmiproduktsioon. Sobreviviron dúas longametraxes de Märska: Vigased pruudid (1929) e Jüri Rumm (1929). Theodor Lutsu Filmiproduktsioon foi creada por Theodor Luts e a súa muller Aksella Luts, os cales produciron documentais e longametraxes. O seu Noored kotkad (1927) é considerado polo xeral un momento culminante da historia do cinema estoniano.Culture And Customs of the Baltic States By Kevin O'Connor Luts tamén foi responsable da dirección do único filme sonoro estoniano feito antes da época soviética, unha coprodución estoniana-finesa titulada Päikese lapsed (1932). Luts trasladouse a Finlandia para traballar como director de fotografía inmediatamente despois de rematar o filme, e nunca regresou a Estonia. Os estudios de produción cinematográfica máis pequenos en Estonia incluíron Siirius Film e K.Kalamees Tartu.
A principal produtora cinematográfica tras a Gran Depresión, que afectou a Estonia durante a década de 1930, foi subvencionada polo estado (en ) e produciu principalmente documentais. A finais da década de 1930, Miliza Korjus foi nomeada ao Óscar, máis coñecida por un papel en The Great Waltz (1938), filla estoniana dun tenente coronel do Exército Imperial Ruso e máis tarde Xefe de Estado Maior de Estonia, tivo unha exitosa carreira na industria de Hollywood.
A primeira curtametraxe de animación de Estonia, Kutsu-Juku seiklusi, realizouse en 1931.
1940-1953 Durante o primeiro ano da ocupación soviética (1940–1941) Eesti Kultuurfilm foi tomada polo Partido Comunista e renomeada como Kinokroonika Eesti Stuudio (Estudio de noticiarios de Estonia). Durante as primeiras décadas do dominio soviético, cando Estonia pasou a formar parte da URSS en 1944 despois do final da segunda guerra mundial, os cineastas de Estonia proviñan na súa maioría do interior da Unión Soviética, cuxo traballo era crear filmes de propaganda que representasen a vitoria do socialismo nunha forma de noticiarios e documentais como o telexornal "Soviet Estonia" creado por Semyon Semyonovich Shkolnikov, Vladimir Tomberg e outros.
A antiga Eesti Kultuurfilm pasou a chamarse Kinokroonika Tallinna Stuudio en 1942 durante a ocupación alemá na segunda guerra mundial e Tallinna Kinostuudio en 1947 de novo baixo dominio soviético.
Durante esta época producíronse en Estonia dúas longametraxes sobre temas soviéticos dirixidas por Gerbert Rappaport, un austríaco emigrado na Unión Soviética:Rappaport @ Filmmuseum in Wien Elu tsitadellis en 1947, e Valgus Koordis en 1951, que foi o primeiro filme rodado en cor feito en Estonia.
1953-1991 Despois da morte de Stalin en 1953, seguiu un período máis liberal nas políticas culturais da Unión Soviética. Os cineastas comezaron a gozar dun maior control artístico ao mesmo tempo que o Comité Estatal Soviético de Cinematografía (Goskino) en Moscova proporcionaba os cartos, mais o organismo de censura estatal Glavlit e o Departamento de Cultura do Partido Comunista da Unión Soviética tiñan o control sobre a estrea dos filmes.
O Tallinn Film Studio foi rebautizado como Kunstiliste ja Kroonikafilmide Tallinna Kinostuudio en 1954 e en 1963 foi renomeado de novo Tallinnfilm.
Algúns dos primeiros filmes producidos durante a época que foron codirixidos polo estoniano Kaljo Kiisk foron Juunikuu päevad (1957) e Vallatud kurvid tamén coñecida como Opasniye Povoroty, o primeiro filme dramático rodado en Kinopanorama (1959).
Na década de 1960, unha historia do Príncipe Gabriel do escritor estoniano Eduard Bornhöhe converteuse nun guión cinematográfico de Arvo Valton. Grigori Kromanov foi nomeado director de Viimne reliikvia, estreado en 1969 por Tallinnfilm. O filme estabeleceu o récord absoluto de recadación de toda a Unión Soviética nese momento ao vender 44,9 millóns de entradas.Bridging the Cultural Divide By Sigrid Rieuwerts; p. 325Box office for Viimne reliikvia @ IMDB Foi distribuído con éxito pola exportación de filmes soviéticos a nivel internacional en máis de 60 países. O filme tamén influíu na literatura estoniana: 2 relatos curtos listados para o premio Friedebert Tuglas en 1970-75 incluíron referencias á Viimne reliikvia.
Outro fito do cinema estoniano Kevade, estreouse en 1969 e foi dirixido por Arvo Kruusement. Baséase na popular novela de Oskar Luts. Os filmes exitosos na década de 1980 foron "Hukkunud Alpinisti" hotell de Kromanov e filmes feitos por Kaljo Kiisk como Nipernaadi (1983). A directora feminina máis destacada, Leida Laius, xurdiu durante esta época e é máis coñecida polos seus filmes Kõrboja peremees (1979) e Naerata ometi (1985), e recibiu no Festival Internacional de Cinema de Berlín o premio UNICEF en 1985. Ma pole turist, ma elan siin de Peeter Urbla (1988). Jaan Kolberg estreou a finais da era soviética os filmes See kadunud tee (1990) e Võlausaldajad (1992).
Entre os principais actores cinematográficos de Estonia durante a era soviética estaban Rein Aren cuns 30 papeis, Jüri Järvet e Leonhard Merzin.
Dende 1991 Despois do colapso da Unión Soviética, Estonia recuperou a súa independencia, o custo da realización cinematográfica disparouse e a década de 1990 amosou un descenso da produción cinematográfica que chegou ao seu fondo en 1996, ano no que non se fixeron filmes de ficción e só 2 documentais Lipule... güüsile... valvel! e se fixeron en Estonia Tursioon!.
En 1997, fundouse a Estonian Film Foundation polo Ministerio de Cultura de Estonia. A produción de Minu Leninid (1997), unha parodia da Revolución Soviética de Hardi Volmer marcou un xiro para as longametraxes de Estonia. En 1998 producíronse dúas longametraxes.Georgica dirixido por Sulev Keedus gañou o Premio FIPRESCI no Festival de Cinema de Estocolmo en 1998 e o Prix Europa Special no Prix Europa en 1999. Ristumine peateega dirixido por Arko Okkzetock gañou o Festival Internacional de Cine FIPRESCI de 1999 e o Premio OPERA PRIMA no Festival Internacional de Cinema do Uruguai en 2000. The Highway Crossing tamén foi o primeiro filme de Estonia no Festival Internacional de Cinema de Hong Kong HKIFF.
Dende entón, a tendencia tamén foi cara a producións cinematográficas conxuntas como Head käed (2001) de Peeter Simm, unha coprodución estoniana-letoa conxunta que en 2002 gañou o Premio Manfred Salzgeber no Festival Internacional de Cinema de Berlín e o Festival Europeo de Cinema de Ouro de Lecce en Italia. Kõrini (2005) unha coprodución estoniana-alemá. Karu süda (2001) de Arvo Iho, nomeada para o Golden St. George no Festival Internacional de Cinema de Moscova e para o European Film Award nos European Film Awards, foi unha coprodución entre Estonia, Alemaña, Rusia e a República Checa.
O filme estoniano de máis éxito comercial en 2002 foi Nimed marmortahvlil (2002) de Elmo Nüganen e en 2003 unha comedia de Rando Pettai Vanad ja kobedad en Estonia superou en éxito de recadación internacional a The Lord of the Rings: The Two Towers.
En 2004, dous novos directores Jaak Kilmi e René Reinumägi, estrearon a súa Sigade revolutsioon que gañou o Premio Especial do Xurado e foi nomeado ao Golden St. George, e ao Premio Internacional de Cinema de Asturias no Festival Internacional de Cinema de Xixón.
En 2007 realizáronse preto de 10 longametraxes en Estonia. A máis notable quizais Sügisball (2007) de Veiko Õunpuu recibiu, entre outros premios, o Mellor director no Festival de Cinema de Tesalónica, no Festival Internacional de Cinema de Bratislava e o Premio Horizonte de Venecia no Festival Internacional de Cinema de Venecia. Georg (2007) de Peeter Simm é unha película sobre a vida do lendario cantante estoniano Georg Ots.
O filme galardoado máis recente é Püha Tõnu kiusamine (2009) de Veiko Õunpuu. En 2011, Estonia fixo oito longametraxes, que incluían un filme de animación.
Notas
Véxase tamén Outros artigos Filmes de Estonia propostos ó Óscar ó mellor filme internacional Ligazóns externas Cinéma estonien