Marcos Natalicio Olmedo Montanía, nado en Concepción o 25 de abril de 1901 e finado o 12 de outubro de 1974, foi un militar, historiador, xornalista e escritor paraguaio, coñecido principalmente polos seus estudos sobre a Guerra do Chaco. A súa obra constitúe unha das primeiras contribucións historiográficas dedicadas á análise das operacións militares do conflito, destacándose especialmente polas súas investigacións sobre a ocupación e recuperación do fortín Pitiantuta.
Traxectoria Marcos Natalicio Olmedo Montanía naceu na cidade de Concepción o 25 de abril de 1901. Cursou os seus estudos secundarios no Colexio Nacional da Capital, institución na que fundou e dirixiu un xornal estudantil, manifestando desde temperá idade un interese polo xornalismo e a actividade intelectual. Posteriormente regresou á súa cidade natal, onde impulsou diversas publicacións xuvenís e editou, en 1927, o Álbum Gráfico de Concepción, obra de carácter documental destinada a recompilar aspectos históricos, sociais e culturais do departamento.
Durante a Guerra do Chaco foi mobilizado co grao de tenente segundo de infantería de reserva. Inicialmente, desempeñou funcións na Sección Historia do Estado Maior Xeneral do Exército Paraguaio, dependencia encargada de recompilar documentación e antecedentes das operacións militares. Máis tarde foi designado xefe do acantonamento de prisioneiros de guerra en Concepción e, posteriormente, trasladado á Quinta División de Infantería, onde participou en operacións de campaña. Esta experiencia constituíu a base documental e testemuñal de boa parte dos seus traballos históricos posteriores.
Paralelamente á súa carreira militar, Olmedo desenvolveu unha intensa actividade como xornalista e investigador. Publicou artigos en periódicos e revistas paraguaias, ademais de libros e folletos dedicados principalmente á historia militar do Paraguai e, en particular, á Guerra do Chaco. A súa metodoloxía combinou documentación oficial, testemuños de combatentes e reconstrución cronolóxica das operacións, co propósito de preservar a memoria do conflito e facilitar o seu estudo histórico. A súa obra Pitiantuta, publicada orixinalmente en 1933, foi recoñecida oficialmente polo Comando en Xefe do Exército Paraguaio como «obra útil», distinción reservada a publicacións consideradas de valor para a formación militar e o estudo histórico. Posteriormente foi corrixida, ampliada e reeditada pola Imprenta Militar. En 1959 apareceu unha nova versión titulada Acciones de Pitiantuta, dentro da colección Serie Guerra del Chaco, auspiciada pola dirección de publicacións das forzas armadas.
Notas
Categoría:Nados en 1901 Categoría:Nados en Paraguai Categoría:Escritores de Paraguai Categoría:Xornalistas de Paraguai Categoría:Militares de Paraguai Categoría:Finados en 1974