Shymkent (en kazako cirílico: Шымкент, Şymkent; en ; ata 1992, oficialmente en ruso Чимкент, Chimkent) é unha cidade situada no sur de Kazakhstán. É unha das tres cidades de grande importancia do país, xunto con Astana e Almati.
Shymkent constitúe unha unidade administrativa e territorial independente e non forma parte da rexión de Turkistán, que a rodea. O 19 de xuño de 2018 recibiu o status de cidade de importancia republicana.
O 1 de xuño de 2026 tiña arredor de 1.308.000 habitantes, o que a convertey na terceira cidade máis poboada de Kazakhstán, despois de Almati e Astana. A súa superficie administrativa é de 1.163 km².
É un dos principais centros industriais, comerciais, educativos, culturais e de transporte do sur do país. Entre os sectores máis importantes da súa economía están a refinación de petróleo, a industria farmacéutica, a produción alimentaria, a metalurxia, a industria téxtil, a construción, o comercio e os servizos.
As escavacións realizadas no centro histórico descubriron estratos culturais datados entre finais do século III e comezos do século II antes de Cristo. Por esta razón, estímase que o asentamento urbano ten polo menos 2.200 anos de antigüidade.
Toponimia A interpretación máis estendida relaciona o topónimo Shymkent con dous elementos. A palabra shym ou chim pode significar «terrón cuberto de herba», «prado», «herba» ou «lugar verde», mentres que kent, un termo de orixe iraniana, significa «cidade» ou «asentamento».
Así, o nome pode interpretarse como «cidade verde», «cidade dos prados» ou «cidade florecente». O elemento -kent aparece tamén noutros topónimos de Asia Central, como Tashkent, Zharkent e Mankent.
Nas fontes rusas dos séculos XIX e XX empregábase a forma Chimkent. En 1914 a cidade foi rebautizada como Cherniáiev na honra do xeneral ruso Mikhail Cherniáiev, que dirixira as tropas rusas durante a conquista da cidade en 1864.
En 1924, recuperouse o nome Chimkent. O 8 de setembro de 1992 a transcrición oficial rusa foi modificada de Чимкент a Шымкент, para achegala á pronuncia kazaka.
Historia Antigüidade e Idade Media O territorio da actual Shymkent estivo habitado desde a Antigüidade. O asentamento arqueolóxico está situado no centro histórico da cidade moderna e ocupa unha superficie aproximada de 4,5 hectáreas.
As escavacións revelaron unha sucesión de estratos culturais cunha potencia total de ata 14 metros. A cerámica atopada nos niveis inferiores foi datada entre finais do século III e comezos do século II a.C.
O desenvolvemento do asentamento estivo ligado á súa posición nas rutas que conectaban o val do Sir Daria, os oasis de Asia Central e as estepas de Kazakhstán. Preto de Shymkent atópase Sairam, coñecida durante a Idade Media co nome de Ispidjab e considerada un dos centros máis importantes da Ruta da Seda.
O nome de Shymkent aparece no Zafar-name de Sharaf ad-Din Ali Yazdi, unha obra redactada no século XV que describe acontecementos ocorridos en 1365 e 1366.
En distintas épocas, a cidade e os territorios circundantes estiveron baixo a influencia de diferentes estados de Asia Central, entre eles os dominios dos Timúridas e o Canato kazako. Nos séculos XVII e XVIII a rexión viuse afectada polas guerras entre os kazakos e os dzúngaros.
Canato de Kokand e Imperio Ruso
A comezos do século XIX Shymkent pasou a formar parte do Canato de Kokand. Arredor de 1810 converteuse nunha fortaleza militar e administrativa. A cidadela ocupaba unha elevación no centro do asentamento e controlaba as rutas cara a Tashkent, Turkistán e Sairam.
En setembro de 1864 a fortaleza foi tomada polas tropas rusas comandadas por Mikhail Cherniáiev. Tras a conquista, Chimkent converteuse na capital dun distrito da Óblast do Sir Daria, dentro do Gobernadorado Xeral do Turkistán.
Durante o período imperial, a economía da cidade baseábase no comercio, na artesanía e na transformación de produtos agrícolas. Na década de 1880 foi fundada unha fábrica dedicada á produción de santonina a partir da artemisa. Esta instalación é considerada un dos antecedentes da moderna industria farmacéutica de Shymkent.
A chegada do ferrocarril a comezos do século XX reforzou a importancia da cidade como centro comercial e de transporte.
Período soviético
Tras a Revolución Rusa, a cidade formou parte primeiro da República Socialista Soviética Autónoma do Turkistán, despois da República Socialista Soviética Autónoma Kazaka e finalmente da República Socialista Soviética de Kazakhstán.
En 1932 Chimkent converteuse no centro administrativo da nova Óblast de Kazakhstán Meridional.
Durante a industrialización soviética construíronse fábricas metalúrxicas, químicas, farmacéuticas, alimentarias, téxtiles e de materiais de construción. Unha das empresas máis importantes foi a fábrica de chumbo de Chimkent.
Durante a segunda guerra mundial, numerosas fábricas e institucións das rexións occidentais da Unión Soviética foron trasladadas a Chimkent. A cidade producía metais, municións, pezas para carros de combate, instrumentos ópticos e outros materiais destinados á fronte.
Nas décadas posteriores á guerra a poboación medrou rapidamente. Construíronse novos barrios, escolas, universidades, hospitais e instalacións industriais. Na década de 1980 entrou en funcionamento a refinaría de petróleo de Shymkent.
Kazakhstán independente
Tras a independencia de Kazakhstán en 1991, Shymkent conservou o seu papel como principal centro económico do sur do país.
En 2014 os límites administrativos da cidade foron ampliados considerablemente mediante a incorporación de territorios e asentamentos dos distritos veciños. No mesmo ano foi creado un cuarto distrito urbano, que posteriormente recibiu o nome de Karatau.
O 19 de xuño de 2018 Shymkent foi separada da antiga Óblast de Kazakhstán Meridional e elevada á categoría de cidade de importancia republicana. O centro administrativo da rexión trasladouse a Turkistán e a provincia pasou a denominarse Rexión de Turkistán.
En 2022 foi creado o quinto distrito urbano, denominado Turan.
Xeografía
Localización
Shymkent está situada no sur de Kazakhstán, nunha chaira de pé de monte na parte occidental do Tian Shan, a pouca distancia da fronteira con Uzbekistán.
A cidade atópase aproximadamente a 120 km ao norte de Tashkent, 690 km ao oeste de Almati e máis de 1.400 km ao sur de Astana.
O territorio administrativo ocupa 116.300 hectáreas, equivalentes a 1.163 km².
Os principais cursos de auga son os ríos Badam e Koshkarata, xunto co ramal Karasu. Na cidade existen nove canles cunha lonxitude total aproximada de 91 km, entre elas as canles do Badam, Shymkent, Yangichak, Tekesu e Koshkarata.
O fondo forestal público e a zona verde urbana ocupan en conxunto 5.332,7 hectáreas.
Clima
Shymkent ten un clima continental, con veráns longos, calorosos e secos e invernos relativamente suaves en comparación coas rexións setentrionais de Kazakhstán.
As precipitacións concéntranse principalmente no inverno e na primavera, mentres que o verán é polo xeral seco. Durante o inverno pode nevar, aínda que a cobertura de neve non adoita permanecer durante períodos prolongados.
Pola súa situación meridional e pola proximidade das montañas, Shymkent é unha das grandes cidades máis cálidas de Kazakhstán.
Organización administrativa
Shymkent está dividida en cinco distritos urbanos:
Abai; Al-Farabi; Enbekshi; Karatau; Turan.
O distrito de Karatau foi creado en 2014 e o de Turan en 2022.
Segundo os datos oficiais de comezos de 2026, a poboación distribuíase entre os distritos do seguinte xeito:
+ Distritos e poboación a comezos de 2026 Distrito Poboación Abai 259.325 Al-Farabi 262.566 Enbekshi 206.679 Karatau 334.139 Turan 231.341
O xefe do poder executivo da cidade recibe o título de akim. Desde setembro de 2023 o cargo está ocupado por Ghabit Abdimazhituly Syzdyqbekov.
Demografía
Shymkent é unha das cidades de crecemento máis rápido de Kazakhstán. A súa poboación superou o millón de habitantes en 2018.
A comezos de 2026 tiña 1.294.050 habitantes. O 1 de xuño do mesmo ano a poboación alcanzara aproximadamente os 1.308.100 habitantes.
Entre xaneiro e maio de 2026, o crecemento natural foi de 8.287 persoas. Durante ese período naceron 10.261 persoas e morreron 1.974. O saldo migratorio foi positivo, cun incremento de 5.783 habitantes.
Composición étnica
Shymkent é unha cidade multiétnica e multicultural. Segundo as estimacións oficiais de comezos de 2026, os principais grupos étnicos eran:
+ Grupos étnicos en Kazakhstán (datos oficiais) Grupo étnico Poboación % Kazakos 929.724 71,85 % Uzbekos 203.098 15,69 % Rusos 74.404 5,75 % Azerís 23.814 1,84 % Tártaros 11.346 0,88 % Outros grupos 51.664 3,99 %
A lingua oficial do Estado é o kazako. Nas institucións públicas e nas administracións locais emprégase oficialmente o ruso xunto co kazako. O uzbeko tamén é falado por unha parte importante da poboación.
Economía
Shymkent é un dos maiores centros industriais e comerciais de Kazakhstán. Os principais sectores económicos son:
a refinación de petróleo; a industria farmacéutica; a metalurxia; a produción de alimentos e bebidas; a industria téxtil e da confección; a produción de materiais de construción; o transporte e a loxística; o comercio por xunto e polo miúdo; a construción e os servizos.
No primeiro trimestre de 2026, o produto rexional bruto acadou os 1,352 billóns de tenges, cun crecemento real do 8,9 % respecto do mesmo período de 2025. Os servizos representaban o 61,6 % da economía, mentres que a produción de bens representaba o 30,1 %.
Entre xaneiro e xuño de 2026, a produción industrial alcanzou os 817.459,3 millóns de tenges, un 11 % máis que no mesmo período de 2025. A produción da industria manufactureira medrou un 9,6 %.
No mesmo período, o valor das obras de construción foi de 136.260 millóns de tenges e entraron en servizo 558.600 m² de novas vivendas. Os investimentos en capital fixo ascenderon a 308.384,8 millóns de tenges.
Unha das empresas máis importantes é a refinaría de petróleo de Shymkent, que produce gasolina, gasóleo, queroseno e outros combustibles. A cidade tamén conta cunha longa tradición farmacéutica e con modernas fábricas de medicamentos.
No territorio urbano funcionan a zona económica especial Ońtústik, varias zonas industriais e centros de transporte e loxística.
O 1 de xullo de 2026 había rexistradas en Shymkent 29.410 persoas xurídicas, das cales 24.907 estaban activas. A gran maioría das entidades activas eran pequenas empresas.
Transporte
Shymkent é un importante nó de transportes do sur de Kazakhstán. A cidade está comunicada por estrada, ferrocarril e vía aérea con Tashkent, Turkistán, Taraz, Almati e outras rexións do país.
Pola cidade ou polas súas proximidades pasan os corredores internacionais Tashkent–Shymkent–Taraz–Almati e Tashkent–Shymkent–Turkistán–Samara.
Transporte urbano
O transporte público baséase principalmente nunha extensa rede de autobúses. As liñas conectan o centro cos barrios periféricos e cos territorios incorporados á cidade tras a ampliación de 2014.
O pagamento das viaxes pode realizarse mediante tarxetas electrónicas e outros sistemas dixitais.
Ferrocarril
A estación ferroviaria de Shymkent está situada na liña que comunica Tashkent, Arys, Taraz e Almati. Desde ela parten trens cara ás principais cidades de Kazakhstán e algúns países veciños.
Ao oeste de Shymkent está a estación de Arys I, un dos nós ferroviarios máis importantes do país.
Transporte aéreo
O Aeroporto Internacional de Shymkent ofrece voos nacionais e internacionais e é unha das principais bases da compañía SCAT Airlines.
O 25 de decembro de 2024 foi inaugurada unha nova terminal de pasaxeiros cunha superficie de 40.000 m². A instalación aumentou a capacidade anual do aeroporto de 800.000 a seis millóns de pasaxeiros.