Suleiman I (Otomán: سليمان Sulaymān, Turco: Süleyman), nado o 6 de novembro de 1494 e finado o 6 de setembro de 1566, foi sultán e padishá do Imperio Otomán desde 1520 ata a súa morte, coñecido como Suleiman o Magnífico en Occidente e Suleiman o Lexislador no mundo islámico, e un dos monarcas máis importantes da Europa do século XVI. Levou ao Imperio ás súas maiores cotas. Baixo a súa administración o estado otomán gobernaba polo menos a 25 millóns de persoas.
Sucedeu ao seu pai, o sultán Selim I, en setembro de 1520 e comezou o seu reinado emprendendo unha campaña militar contra as potencias cristiás na Europa central e no mar Mediterráneo. Belgrado caeu en 1521; en 1522-1523 foi a quenda de Rodas, arrancada do longo dominio dos Cabaleiros de San Xoán. Na batalla de Mohács, librada en agosto de 1526, Suleiman destruíu a forza militar de Hungría e o propio rei húngaro Luis II perdeu a vida. Durante o seu conflito cos safávidas, tamén conseguiu anexionar gran parte do Oriente Próximo, que incluía Bagdad, e amplas zonas do norte de África, ata o oeste de Alxeria. Baixo o seu mandato, a frota otomá dominaba os mares desde o Mediterráneo ata o mar Vermello, que atravesaba o golfo Pérsico.
Á cabeza dun imperio en expansión, Suleiman promoveu importantes cambios lexislativos nos ámbitos da sociedade, a educación, a fiscalidade e o dereito penal. As súas reformas, levadas a cabo en colaboración co principal funcionario xudicial do imperio, Ebussuud Efendi, harmonizaron a relación entre as dúas formas de dereito otomán: o dereito estatal (Kanun) e o dereito relixioso (Shari'ah). Suleiman tamén foi un excelente poeta e ourive, ademais dun gran mecenas da cultura. Supervisou a chamada «Idade de Ouro» do Imperio Otomán, e en consecuencia, fomentou o seu desenvolvemento artístico, literario e arquitectónico.
Rompendo coa tradición otomá, Suleiman casou con Hürrem Sultan, unha muller do seu harén, unha cristiá de ascendencia rutena que se converteu ao islam e foi coñecida en Occidente como Roxelana, presumiblemente polo seu pelo vermello. O seu fillo, Selim II, sucedeu ao seu pai en 1566 á súa morte tras un reinado de corenta e seis anos. Os outros herdeiros potenciais (Şehzade Mehmed e Şehzade Mustafa) xa morreran, o primeiro de vexigas e o segundo de estrangulamento. Outro fillo, Şehzade Bayezid, foi executado, xunto cos seus catro fillos, en 1561, por orde do propio sultán, tras unha rebelión que organizou. Durante moito tempo creuse que á morte de Suleiman seguíalle un período de decadencia do imperio. Este punto de vista abandonouse desde entón, pero o final do reinado de Suleiman séguese considerando con frecuencia un punto de inflexión na historia otomá. De feito, nas décadas que seguiron á súa morte, o imperio comezou a experimentar importantes cambios políticos, institucionais e económicos, un fenómeno que a miúdo se denomina «transformación do Imperio otomán».
Traxectoria Infancia e ascenso o poder upright|miniatura|esquerda|O sultán Selim I, pai de Suleimán.
Pouco ou nada se sabe dos primeiros anos de vida de Suleiman; como naquela época non había razóns concretas para supoñer que se convertería en sultán no futuro, os cronistas non se molestaron en rexistrar ningún feito concreto da súa infancia. Suponse que puido nacer o 6 de novembro de 1494 en Trebisonda, na actual Turquía, durante a época en que o seu pai Selim gobernaba esa provincia. A súa nai, a moza de 17 anos Aişe Hafsa Sultan, era probablemente de sangue real, posiblemente unha filla do khan de Crimea Meñli I Giray. É probable que a súa educación comezase aos sete anos; estudou o Corán, aritmética, música, escritura, tiro con arco e, case con toda seguridade, aprendeu a lingua persa e o árabe. Como era costume para os fillos dos altos dignatarios, cara aos once anos foi circuncidado, deixou á súa nai e foise a vivir á súa propia residencia. Á idade de quince anos, o seu avó, o sultán Bayezid II, nomeouno gobernador de Karahisar e dous anos máis tarde gobernador de Caffa (actual Feodosia), antiga colonia xenovesa e encrucillada do comercio entre Irán, India e Europa. O 6 de agosto de 1509, Suleiman partiu para chegar á cidade e tomar posesión.
En 1512, Selim obrigou ao seu pai, quen era sultán, a abdicar e ao mesmo tempo exterminou os seus irmáns e outros posibles sucesores, unha práctica habitual na casa real otomá, poñendo así fin á guerra civil e converténdose no novo sultán lexítimo. Nesta época Suleiman tiña 17 anos e, ademais de gobernar Caffa, realizaba outras tarefas administrativas en nome do seu pai; participou nunha campaña militar en Irán, gobernou Edirne e combateu aos bandidos en Magnesia, onde posteriormente quedaría desde 1512 para tomar as rendas. Foi en Magnesia onde estableceu unha estreita amizade con Pargalı İbrahim Paşa, un escravo que máis tarde se convertería nun dos seus asesores máis próximos. Mentres tanto, o Imperio Otomán, baixo o liderado de Selim, continuou a súa expansión, derrotando ao sultanato rival exipcio dos mamelucos circasianos da dinastía buryí. Isto levou aos turcos a anexionarse Siria, Exipto, Palestina e Arabia, o que fixo que se fixesen co control das tres cidades sacras: A Meca, Medina e Xerusalén.
miniatura|upright|Suleiman converténdose en sultán do Imperio Otomán. Miniatura do século XVI.
Mentres o futuro sultán ocupábase da administración do imperio, o seu pai Selim morreu mentres viaxaba de Constantinopla a Edirne. Inmediatamente preferiuse manter esta noticia en segredo, á espera da chegada do seu fillo, para evitar posibles levantamentos nas filas do exército. Con todo, unha vez que Suleiman chegou ao féretro do seu pai, os xanízaros, as tropas de infantaría de elite do exército, acolleron a sucesión e quitáronse as gorras en sinal de loito sen ningún tipo de alboroto, grazas en parte ao agasallo de 5000 aspers por cabeza que lles deu o novo sultán para garantir a súa lealdade. Ao regresar a Constantinopla á cabeza do cortexo fúnebre, o 1 de novembro Suleiman puido recibir na sala do diván a homenaxe dos altos dignatarios, os ulema e o gran muftí, e en consecuencia, ascendeu oficialmente ao trono como décimo sultán otomán. Entre os seus primeiros actos oficiais, atópase a orde de construír a mesquita de Yavuz Selim e realizar a habitual concesión de beneficios aos membros do exército. Ademais, decidiu derrogar algunhas duras disposicións ordenadas anteriormente por Selim e liberou a seiscentos notables exipcios para poñer fin ao desapiadado réxime emprendido polo seu pai nos últimos anos da súa vida.
Con todo, a primeira preocupación pola orde pública veu de Siria, onde estaba en marcha unha revolta fomentada por Janbirdi al-Ghazali, un alto dignatario que se apoderou de Damasco, Beirut e Trípoli. Suleiman respondeu rapidamente, enviando un continxente ás ordes de Ferhad Pasha, quen dominou aos rebeldes e esmagou o levantamento. Demostrara, pois, decisión e capacidade administrativa, características que lle facían, a ollos dos seus súbditos, merecedor de reinar sobre un imperio que xa era vasto naquela época, predominando sobre todo o mundo musulmán, e que seguiría ampliando ao longo da súa vida.
Aos 26 anos de idade Suleiman herdou o título de Califa trala morte de seu pai, Selim I.
Primeiras expansións: Belgrado e Rodas esquerda|miniatura|upright|Suleiman despois de conquistar Belgrado. Trala morte do seu pai e co título de Califa comezou a gobernar o extenso Imperio Otomán, unha vez establecida a súa autoridade dentro das fronteiras otomás, Suleiman puido ocuparse da política exterior. Naquela época, Europa vivía un período de dificultades provocados por continuos conflitos e as violentas divisións internas entre o catolicismo e o protestantismo. Para defender as fronteiras do Sacro Imperio Romano, Fernando de Habsburgo, irmán do Emperador do Sacro Imperio Romano Carlos V, situouse ao leste.
A paz de 1503, asinada ao final da guerra turco-veneciana, prevía o pago dun tributo anual aos otománs. O asasinato do enviado que acudira a recoller o diñeiro dos húngaros foi o casus belli para que Suleiman atacase aos cristiáns do río Danubio co obxectivo de conquistar Belgrado, cidade estratéxica desde a que podería avanzar posteriormente cara a Viena e Budapest. Durante todo o inverno de 1520, o imperio estivo ocupado na preparación da expedición, a primeira de Suleiman. O 6 de febreiro do ano seguinte, o exército dirixido polo sultán abandonou Constantinopla no medio de fastuosas celebracións.
Despois de viaxar durante varios meses en tres columnas, as tropas reuníronse baixo as portas de Belgrado, e en consecuencia, comezaron o asedio da cidade o 25 de xuño; o sultán foi asistido na dirección das operacións polos seus máis altos dignatarios, entre os que se atopaban o pashá Pargalı İbrahim, o gran visir Piri Mehmed e Mehmet Beg Mihaloglu, quen máis tarde se converteu no gobernador de facto de Valaquia. Ao principio, a defensa da cidade resultou eficaz, pero cando as divisións relixiosas entre os católicos e os ortodoxos asediados fixéronse sentir, achandaron o camiño aos otománs. Así, tras un longo bombardeo, Suleiman puido entrar na cidade o 29 de agosto, onde recitou persoalmente a oración da Yumu'ah do venres. miniatura|upright|Suleiman durante o asedio de Rodas do 1522. Estimulado polo seu éxito en Belgrado, Suleiman retomou o plan trazado polo seu pai Selim de atacar a fortaleza cristiá de Rodas, iniciativa que xa tentara Mehmed II sen éxito en 1480. A illa de Rodas, nese momento en mans dos Cabaleiros de San Xoán, representaba un perigo real para os otománs, xa que era unha base para os corsarios cristiáns que desde facía tempo atacaban aos peregrinos musulmáns na súa viaxe de Hajj á Meca e saqueaban os barcos mercantes. Consciente de que os europeos non intervirían por estar ocupados en conflitos internos, o sultán estaba decidido a acabar con iso.
Tras enviar unha carta o 1 de xuño de 1522 ao Gran Mestre dos Cabaleiros Philippe Villiers de l’Isle-Adam esixindo a rendición da illa, Suleiman ordenou ao xefe da expedición Lala Kara Mustafa Pasha que a armada otomá abandonase o porto de Constantinopla e navegase cos seus trescentos barcos cara a Rodas. Poucos días despois, o 18 de xuño, o propio sultán partiu por terra cun séquito de cen mil homes desde Üsküdar para facer a guerra aos xinetes. Ao chegar a Kütahya o 2 de xullo, uniuse ás outras forzas proporcionadas polo bilerbei (gobernador) de Rumelia e Anatolia. O exército otomán chegou a Marmaris o 28 de xullo. Saudado polo disparo de máis dun centenar de canóns, o sultán iniciou o sitio de Rodas. esquerda|upright|miniatura|Os xanízaros otománs asediando Rodas.
Aínda que Isle-Adam contaba cunha pequena forza para defender a cidade, composta por uns sete mil soldados e setecentos cabaleiros, estaba ben motivada. Con todo, para o Gran Mestre quedou claro que a única estratexia posible para deter aos douscentos mil otománs era a de esperar unha rápida intervención das demais forzas cristiás de Europa. Preocupado pola prolongación do asedio, o 23 de setembro Suleiman ordenou un asalto ás murallas de Rodas, que con todo rompeu a extenuante defensa dos cabaleiros e custou a ambos os bandos perdas moi cuantiosas. Un novo intento de asalto o 12 do mes seguinte tamén terminou en fracaso despois de ferir ao ağa (comandante) dos xanízaros. O 10 de decembro, tras perder máis de soldados nun só ataque uns días antes, Suleiman ofreceu aos cristiáns negociar unha rendición. Despois de dar máis voltas, Isle-Adam finalmente deuse conta de que nunca recibiría a axuda que esperaba dos cristiáns de occidente e que non podería manter o asedio moito máis tempo. Así que se chegou a un acordo de rendición que permitía aos cabaleiros abandonar a illa sen perigo e aos habitantes restantes estar exentos de impostos e devşirme durante cinco anos; con todo, os comandantes non puideron deter aos xanízaros, que saquearon a cidade e profanaron os lugares sacros.