As libélulas son uns insectos carnívoros que pertencen á orde dos odonatos (Odonata). Esta orde inclúe, entre outras especies, as libélulas No dicionario da RAG considéranse anisópteros. e cabalos do demo. No dicionario da RAG considéranse zigópteros, pero tamén lle dan o significado xeral de odonatos.
O grupo apareceu na Terra durante o Triásico.
Características As características distintivas das libélulas son as seguintes: Corpo fusiforme, co abdome moi alongado. Ollos compostos, constituídos por milleiros de facetas (ata 30 000), que lles confiren un campo visual de 360º. Dous pares de ás semitransparentes. Teñen entre 2 e 19 cm de envergadura. As especies máis rápidas poden voar a velocidades de cerca de 85 km/h.
Hábitat e distribución Este grupo ten unha distribución mundial e ten preferencia por hábitats nas inmediacións de cursos de auga estancada (pozas ou lagos temporais), zonas pantanosas ou preto de ribeiras e regatos.
Costumes As libélulas son predadoras, alimentándose doutros insectos, como mosquitos e moscas. As larvas de libélula (no estadio de ninfa) son acuáticas, carnívoras e extremadamente agresivas, e poden alimentarse non só de insectos senón tamén de peixes xuvenís.
Non teñen a capacidade de picar, porque as súas mandíbulas están adaptadas á mastigación. Dentro do seu ecosistema, son bastante útiles no control das poboacións de mosquitos e das súas outras presas, prestando así un servizo importante ao ser humano.
As libélulas adultas cazan baseándose no seu sentido da visión, extremadamente agudo.
Orixe O grupo xurdiu no Triásico, sendo bastante abundantes no período Carbonífero, e conserva ata hoxe as mesmas características xerais. As maiores libélulas de sempre pertencen ao xénero Meganeura, que floreceu no Permiano e podían atinxir envergaduras de 70 a 75 cm.
Taxonomía Descrición A orde foi descrita en 1793 polo naturalista, entomólogo e economista danés Johan Christian Fabricius (1745-1808).Odonata Fabricius, 1793 no ITIS.
Etimoloxías Nome científico Fabricius cuñou o termo Odonata unindo o elemento odon-, derivado da palabra do grego antigo οδούς, οδόντoς odoús, odontos, "dente", coa forma sufixa do latín científico -ata, indicando substantivo neutro plural, porque aparentemente estes animais teñen dentes nas súas mandíbulas (aínda que a maioría dos insectos tamén teñen mandíbulas dentadas).odonata no Merriam Webster Unabridged Dictionary.
Nome vulgar Libélula vén do latín libellula, palabra coa que os antigos romanos designaban a estes animais. A palabra é un diminutivo de libella, "o nivel da balanza" que, á súa vez, é un diminutivo de libra, "balanza" (e tamén o nome da unidade de peso equivalente a 12 onzas). Segundo parece, estes insectos deben o seu nome á súa capacidade de permaneceren suspendidos e equilibrados no aire. O termo foi introducido na sistemática no século XVIII, cando Linneo creou o xénero Libellula na 10ª edición do seu Systema Naturae (1758).Etimología de libélula en etimologias.dechile.com.
Clasificación miniatura|200px|Sympetrum sanguineum. miniatura|200px|Sympetrum vulgatum.
Orde Odonata Suborde Epiprocta Superfamilia Cordulegastroidea Familia Cordulegastridae Familia Neopetaliidae Familia Chlorogomphidae Suborde Anisoptera Superfamilia Aeshnoidea Familia Aeshnidae Familia Austropetaliidae Familia Gomphidae Familia Petaluridae Superfamilia Cordulegastroidea Familia Chlorogomphidae Familia Cordulegastridae Familia Neopetaliidae Superfamilia Libelluloidea Familia Corduliidae Familia Libellulidae Familia Macromiidae Familia Synthemistidae
Nomes vulgares galegos Os entomólogos galegos empregan diferentes nomes para distinguir os membros das distintas familias, entre eles:
Cabaliños, candís, donceliñas, emperadores, esmeraldas, gaiteiros, gaiteiriños, lavacús, libélulas (para os anisópteros), libeliñas, patexas, quitaollos e tizóns.Libeliñas en Odonatos de Galicia].Algúns cabaliños do demo galegos: os gaiteiros e as libeliñas.Quitaollos común. Libeliñas (Libélulas)Libélulas en Bolboretas galegas.
Galería de imaxes Ver o artigo principal en Galería de imaxes de libélulas de Galicia
Notas
Véxase tamén
Bibliografía Brusca, R. C. & Brusca, G. J. (2005): Invertebrados, 2ª edición. McGraw-Hill-Interamericana, Madrid. ISBN 0-87893-097-3. Chinery, Michael (1977): Guía de Campo de los insectos de España y de Europa. Barcelona: Ediciones Omega, S. A. ISBN 84-282-0469-1. Cugno, Alain (2016): Libellules. Klincksieck. Col. De Natura Rerum. ISBN 978-2-252-04026-3.
Outros artigos Artrópodos Hexápodos
Ligazóns externas Cosme D. Romay, Adolfo Cordero-Rivera, Anxos Romeo, Martiño Cabana, Darío X. Cabana e Miguel Á. Fernández-Martínez (2011): "Nomes galegos para as libélulas (orde Odonata) da Península Ibérica". Chioglossa, 3: 21-36. Libeliñas en Odonatos de Galicia . Algúns cabaliños do demo galegos: os gaiteiros e as libeliñas en Rios-galegos.com . Quitaollos común. Libeliñas (Libélulas) en Rios-galgos.com . Libeliña do ano 2016: Oxygastra curtisii en Bodiversidade ameaçada. Galiza-Norte de Portugal . Insect Identification Key. Order Odonata: the dragonflies and damselflies . Odonata. Dragonflies and Damselflies .
Categoría:Odonatos