miniatura|Reloxo de sol de 1781 na igrexa de San Miguel de Guillade, Ponteareas. Denomínase reloxo a un instrumento destinado a medir o tempo. Os reloxos utilízanse desde a antigüidade, aínda que a súa precisión aumentou espectacularmente no último século. O reloxo é unha das máis antigas invencións humanas, satisfacendo a necesidade de medir intervalos de tempo máis curtos que as unidades naturais como o día, o mes lunar e o ano. Ao longo dos milenios utilizáronse dispositivos que funcionan con diversos procesos físicos.
Algúns predecesores dos reloxos modernos poden considerarse "reloxos" que se basean no movemento da natureza: Exemplo un reloxo de sol mostra a hora mostrando a posición dunha sombra sobre unha superficie plana. Existe unha gama de reloxos de duración limitada, un exemplo ben coñecido é o reloxo de area. Os reloxos de auga, xunto cos reloxos de sol, son posiblemente os instrumentos de medición do tempo máis antigos. Un grande avance produciuse coa invención do foliot, que fixo posibles os primeiros reloxos mecánicos ao redor do ano 1300 en Europa, os cales median o tempo con aparellos oscilantes como os volantes reguladores., pp. 103–104.
Os reloxos e outros aparellos que se poden levar encima adoitan denominarse reloxos de pulso ou de peto. Os reloxos de resorte apareceron no século XV. Durante os séculos XV e XVI floreceu a reloxería. O seguinte avance en precisión produciuse despois de 1656 coa invención do reloxo de péndulo por Christiaan Huygens. Un dos principais estímulos para mellorar a precisión e fiabilidade dos reloxos foi a importancia dunha cronometraxe precisa para a navegación. O mecanismo dun reloxo cunha serie de engrenaxes accionadas por un resorte ou pesas denomínase mecanismo de reloxería; o termo utilízase por extensión para un mecanismo similar non utilizado nun reloxo. O reloxo eléctrico patentouse en 1840, e os reloxos electrónicos introducíronse no século XX, xeneralizándose co desenvolvemento de pequenos dispositivos semicondutores alimentados por pilas.
O elemento cronométrico de todo reloxo moderno é un oscilador harmónico, un obxecto físico (resonador) que vibra ou oscila a unha frecuencia determinada. Este obxecto pode ser un péndulo, un diapasón, un cristal de cuarzo ou a vibración dos electróns dos átomos cando emiten microondas, esta última tan precisa que serve para definir o segundo.
Os reloxos teñen diferentes formas de indicar a hora. Os reloxos analóxicos indican a hora nunha esfera tradicional e agullas móbiles. Os reloxos dixitais mostran unha representación numérica da hora. Utilízanse dous sistemas de numeración: de 12 horas e de 24 horas. A maioría dos reloxos dixitais utilizan mecanismos electrónicos e pantallas LCD, LED ou VFD. Para os invidentes e para o seu uso a través de teléfonos, os reloxos parlantes indican a hora de forma audible con palabras. Tamén existen reloxos para invidentes con pantallas táctiles.
A precisión do último reloxo atómico desenvolvido pola Oficina Nacional de Normalización (NIST) dos EEUU, o NIST-F1, posto en marcha en 1999, é da orde dun segundo en 20 millóns de anos. Historia miniatura|upright|O gnomon é a peza triangular deste reloxo de sol. Na antigüidade coñecéronse varias especies de reloxos. Vitruvio fala do reloxo de auga ou clepsidra, o de aire, o de sol e doutras especies que son descoñecidas.
Os exipcios medían co gnomon os movementos do Sol. De igual medio se valía o ilustre astrónomo para as súas observacións. As clepsidras e os reloxos de sol foron inventados en Exipto en tempos dos Tolomeos; as clepsidras foron despois perfeccionadas por Escipión Nasica ou segundo outros por Ctesibio (discípulo dos oradores romanos medían con elas a duración dos seus discursos.)
Crese que os grandes reloxos de pesas e rodas foron inventados en Occidente polo monxe beneditino Gerbert de Aurillac (papa, co nome de Silvestre II, cara a finais do século X aínda que xa con algunha anterioridade coñecíanse no Imperio Bizantino. Dante, na divina comedia (canto X do Paraíso, antes do ano 1321 d. C.), conta, como algo normal, acerca de reloxos mecánicos con función alarma, "cuxas rodas moven unhas a outras, e apresuran á que vai diante ata que se oe tin tin con notas tan doces".
Segundo outras fontes, o primeiro reloxo de que fala a historia construído sobre principios de mecánica é o de Richard de Wallingford (1292 - 1336), abade de San Albano, que viviu en Inglaterra cara a 1326, pois ao parecer a invención de Gerbert (despois Silvestre II) non era máis que un reloxo de sol. O segundo é o que Santiago Dondis mandou construír en Padua cara a 1344 e no cal segundo refiren víase o curso do sol e dos planetas. O terceiro foi o que había no Louvre de París, mandado traer de Alemaña polo rei Carlos V de Francia.Dicionario enciclopédico popular ilustrado Salvat (1906-1914) O antepasado directo destes instrumentos podería ser o complexo mecanismo de Anticitera, datado entre os anos 150 e 100 a. C. miniatura|upright|Reloxo de hora universal, inventado por Carlos Albán. En España, a noticia máis antiga da instalación dun reloxo de torre data de 1378, cando se recollen nun documento as condicións establecidas entre o cabido da catedral de Valencia e Juan Alemany, mestre de reloxos procedente de Alemaña, para realizar un reloxo de esfera grande para situalo no antigo campanario. Dentro dos reloxos mecánicos considerados os máis antigos do país localízase o reloxo «seny de les hores» que foi instalado na catedral de Barcelona en 1393; o do campanario da igrexa de San Miguel da vila de Cuéllar (Segovia) que foi arranxado no ano 1395 e finalmente na catedral de Sevilla outro en 1396, cuxa inauguración tivo lugar o 22 de xullo de 1400 en presenza do rei Henrique III de Castela.
O primeiro que imaxinou construír reloxos de peto foi Pedro Bell de Núremberg; o seu aspecto valeulles o nome de «ovos de Núremberg». En 1647, Christiaan Huygens aplicou aos reloxos de torre ou de parede o péndulo, cuxo descubrimento se debe a Galileo. O mesmo físico aplicou en 1665 o resorte de espiral aos reloxos de peto. En 1647, o xenebrino Gruet, residente en Londres, aplicou ao reloxo a cadea de aceiro que serve para transmitir o movemento do tambor ao cono, substituíndo ás cordas de vihuela empregadas ata entón. Dous anos despois inventáronse os reloxos de repetición. miniatura|upright|Ilustración dun reloxo desde Acta Eruditorum, 1737. Hai unha gran variedade de tipos diferentes de reloxos. Actualmente os reloxos persoais son na súa maioría mecánicos e electrónicos, xa sexan analóxicos ou dixitais, funcionan cunha pequena pila eléctrica que mediante impulsos fai virar as agullas (reloxos analóxicos) ou marca os números (reloxos dixitais).
Existen gran cantidade de reloxos mecánicos para uso persoal (de pulseira ou de peto) ou xeral (reloxos de parede e antesala). Os reloxos mecánicos estímanse e valoran máis que os electrónicos a pesar da súa menor exactitude e maior prezo; xa que son considerados polos expertos como obras de arte mecánicas.
Hoxe en día existen unha gran cantidade de compañías reloxeiras, fabricantes de reloxos mecánicos, tanto persoais como fixos, países como Alemaña, Suíza, Xapón, China, Reino Unido, Estados Unidos e Rusia, albergan importantes compañías do sector.
No formato analóxico existe unha escala fixa e dúas agullas que viran a velocidade constante; a agulla máis curta e ancha indica as horas, e tarda doce horas en completar unha volta completa, a agulla máis delgada e longa, o minutero, indica os minutos e tarda unha hora en completar unha volta completa á esfera do reloxo. Pode existir unha terceira agulla no mesmo eixo ou cun eixo distinto que sinala os segundos e tarda un minuto en dar unha volta completa.
Nos reloxos dixitais, hai dous grupos de dous díxitos cada un, separados polo signo de dous puntos (:), os dous primeiros indican a hora en formato de 24 horas de 0 a 23 ou en formato de 12 horas de 1 a 12; o segundo grupo de díxitos indica os minutos nun rango de 0 a 59, nalgúns casos pode existir un terceiro grupo de dous díxitos que indica os segundos nun rango de 0 a 59 segundos. Tipos de reloxos Reloxos de sol miniatura|upright|Reloxo de sol simple con taboleiro horizontal. A posición aparente do Sol no ceo móvese ao longo de cada día, reflectindo a rotación da Terra. As sombras proxectadas por obxectos estacionarios móvense en consecuencia, polo que as súas posicións pódense usar para indicar a hora do día. Un reloxo de sol mostra a hora mostrando a posición dunha sombra nunha superficie (xeralmente) plana, que ten marcas que corresponden ás horas. Os reloxos de sol poden ser horizontais, verticais ou noutras orientacións. Os reloxos de sol utilizáronse amplamente na antigüidade. Co coñecemento da latitude, un reloxo de sol ben construído pode medir a hora solar local cunha precisión razoable, nun ou dous minutos. Os reloxos de sol continuaron utilizándose para monitorear o desempeño dos reloxos ata a década de 1830, co uso do telégrafo e o tren para estandarizar o tempo e as zonas horarias entre as cidades.Sara Schecner Genuth, "Sundials", in John Lankford and Marc Rothenberg, eds., History of Astronomy: An Encyclopedia (London: Taylor & Francis, 1997), 502-3. http://books.google.com/books?id=Xev7zOrwLHgC&pg=PA502 Dispositivos que miden a duración, o tempo transcorrido e os intervalos miniatura|upright|Un exemplo alemán de reloxo de candeas.Moitos dispositivos poden utilizarse para marcar o paso do tempo sen respectar o tempo de referencia (hora do día, horas, minutos etc.) e poden ser útiles para medir a duración ou os intervalos. Exemplos de tales temporizadores de duración son o reloxo de candeas, o reloxo de fogo e o reloxo de area. Tanto o reloxo de candeas como o de fogo funcionan segundo o mesmo principio, no que o consumo de recursos é máis ou menos constante, o que permite realizar estimacións razoablemente precisas e repetibles do paso de tempo. No reloxo de area, a area fina que se verte a través dun diminuto orificio a un ritmo constante indica un paso de tempo arbitrario e predeterminado. O recurso non se consome, senón que se reutiliza. Reloxos de auga
miniatura|upright|Un reloxo de auga para bater ouro folla de ouro en Mandalay (Myanmar).Os reloxos de auga, xunto cos reloxos de sol, son posiblemente os instrumentos de medición do tempo máis antigos, coa única excepción do pao de cómputo para contar os días. Dada a súa grande antigüidade, descoñécese onde e cando existiron por primeira vez e se cadra sexa descoñecible. A saída en forma de cunco é a forma máis simple dun reloxo de auga e sábese que existiu en Babilonia e Exipto ao redor do século XVI a. C. Outras rexións do mundo, como a India e a China, tamén teñen probas temperás de reloxos de auga, pero as datas máis temperás son menos seguras. Algúns autores, con todo, escriben sobre a aparición de reloxos de auga xa no 4000 a. C. nestas rexións do mundo.
O astrónomo macedonio Andrónico de Cirro supervisou a construción da Torre dos Ventos na Atenas no século I a. C., que albergaba unha gran clepsidra no seu interior, así como múltiples reloxos de sol prominentes no exterior, o que lle permitía funcionar como unha especie de reloxo de torre primitiva. As civilizacións Grega e Romana avanzaron no deseño de reloxos de auga con maior precisión. Estes avances transmitíronse a través do Imperio Bizantino e da época Islámica, chegando finalmente a Europa. Independentemente, os chinos desenvolveron os seus propios reloxos de auga avanzados () cara ao ano 725 d.C., e transmitiron as súas ideas a Corea e o Xapón.MetMuseum.org.