мини|Лого Паркот Јура „Парк од периодот Јура“ подоцна познат и како „Светот Јура“ научнофантастична авантуристичка медиумска франшиза базирана на романот Паркот Јура од 1990 година на американскиот писател Мајкл Крајтон, кој се фокусира на обидот да се создаде тематски парк на клонирани диносауруси во современиот свет. Франшизата вклучува 6 играни филмови, 2 кратки филмови и 1 анимација, 2 романи, 3 раскази како и стрипови, видеоигри, играчки и други дела за рекламирање во универзумот.
Universal Pictures и Amblin Entertainment ги откупиле правата на „Паркот Јура“ пред неговото објавување. Книгата станала успешна, како и филмската адаптација на Стивен Спилберг од 1993 година. 3Д верзијата на филмот била објавена во 2013 година, а во 2018 година филмот бил заведен во Националниот филмски регистар на САД од страна на Конгресната библиотека како „културно, историски или естетски значаен“. Вториот роман на Мајкл Крајтон„ Изгубениот свет “ од 1995 година бил проследен со филмот „Паркот Јура“: „Изгубениот свет“ (1997). Следните филмови, вклучувајќи го и „Паркот Јура III“ (2001), не биле базирани на романите.
Втората трилогија започнала во 2015 година со филмот „Светот Јура“. Тој постигнал огромен успех и станал првиот филм со заработка од над 500 милиони долари ширум светот во првиот викенд со зароботка од 1,67 милијарди долари, правејќи го „Светот Јура“ во тоа време трет филм со најголема заработка на сите времиња. Ако се земе предвид,тогаш овој филм е втор со најголема заработка во франшизата по Паркот Јура. Со продолжението „Паркот Јура 2“ во (2018) заработиле над 1,3 милијарди долари ширум светот, што го прави третиот филм во серијата што ја надминал границата од милијарда долари. Тој е трет филм со најголема заработка во 2028 година и 12-ти во светот во моментот на прикажување. Последниот филм во трилогијата„Светот Јура: Доминација“ бил прикажан во САД на 10 јуни 2022 година, во Русија на 9 јуни.
Заднина Праисторијата и диносаурусите
Франшизата Парк Јура се фокусира на воскреснати диносауруси кои предизвикуваат хаос врз луѓето. Диносаурусите создадени како атракции за тематски парк, се клонирани преку генетски инжинеринг. Процесот се постигнува со екстракција на античка ДНК од комарци, кои ја цицале крвта на диносаурусите, а потоа се фосилизирале во килибар, зачувувајќи ја ДНК. Научниците потоа ги пополнуваат празнините во геномот користејќи ДНК од жаба. Иако филмовите првенствено се одвиваат на островите сместени на брегот на Тихиот Океан во Средна Америка, Светот Јура: Паднато кралство (2018) ги гледа диносаурусите преместени низ целиот свет, вклучувајќи го и копното на САД.
Филмската серија е значајна по реинкранацијата на диносаурусите, постигната првенствено преку аниматроника и компјутерски генерирани слики. Првиот филм бил пофален за неговите ефекти со диносаурисите и создал зголемен интерес во полето на палеонтологијата, истовремено менувајќи ја јавната перцепција за диносаурусите со неговото модерно прикажување. Подоцнежните филмови во голема мера ги игнорирале неодамнешните палеонтолошки наоди за да го задржат континуитетот со претходните делови, што довело до критики меѓу палеонтолозите.
Филмот „Светска доминација на Јура“ (2022) воведува и диносауруси со пердуви, во согласност со современите откритија.
Романи Паркот Јура (1990)
Во 1983 година Мајкл Крајтон првично го замислил сценариото за птеросаурус кој бил клониран од фосилна ДНК. Откако извесно време се борел со оваа идеја, тој ја смислил приказната за Паркот Јура. Крихтон работел на книгата неколку години; тој одлучил дека неговиот прв нацрт ќе има тематски парк за поставката (слично на неговиот филм од 1973 година Вестворлд младо момче како главен лик. Одговорот бил крајно негативен, па Крајтон ја преработил приказната за да ја направи од гледна точка на возрасен, што резултирало со повеќе позитивни повратни информации.
Стивен Спилберг дознал за романот во октомври 1989 година додека тој и Крајтон разговарале за сценариото што ќе стане ТВ серија ЕР. Warner Bros. Pictures, Columbia Pictures, 20th Century Fox и Universal Pictures конкурирале за правата на романот пред неговото објавување. Во мај 1990 година, Универза ги стекнал правата, со поддршка на Amblin Entertainment на Спилберг. Крајтон поставил такса за која не може да се преговара за 1,5 милиони долари, како и значителен процент од брутото. Универзал понатаму му платил на Крихтон 500.000 долари за да го адаптира неговиот сопствен роман (Малиа Скотч Мармо, која била писателка на филмот Куќата на Спилберг од 1991 година, го напишала следниот нацрт на Паркот Јура, но не бил прифатен; Дејвид Коел го напишал последниот нацрт, кој направил голем дел од изложувањето и насилството на романот и направил бројни промени на ликовите). На Универзал очајно му биле потребни пари за да се одржи нивната компанија во живот, и делумно успеале со Паркот Јура, бидејќи станал хит и имал голем комерцијален успех.
Изгубениот свет (1995)
Откако филмската адаптација на Паркот Јура била пуштена во домашно видео, Крајтон бил под притисок од многу извори за романот да добие продолжение. Крајтон ги одбил сите понуди сè додека самиот Спилберг не му кажал дека би сакал да режира филмска адаптација на продолжението, доколку би било напишано. Крајтон започнал со работа речиси веднаш и во 1995 година го објавил „Изгубениот свет“. Крајтон потврдил дека неговиот роман има елементи преземени од истоимениот роман на Сер Артур Конан Дојл. Книгата исто така доживеала извонреден успех, и кај професионалните и кај аматерските критичари. Филмската адаптација, Паркот Јура, започнал со производство во септември 1996 година.
Авантурите во Паркот Јура (2001–2002)
Скот Сиенцин напишал трилогија спин-оф романи базирани на „Паркот Јура III“. Серијата ги содржела: „Авантурите во Паркот Јура“, „Преживеани“ и „Авантурите во Паркот Јура“ Плен, и двете објавени во 2001 година, и „Авантурите на Паркот Јура“, и флаери, кои биле објавени следната година.
Еволуцијата на Клер (2018)
Романот „Еволуцијата на Клер“ (Светот Јура) е роман за млади и возрасни напишан од Тес Шарп. Се заснова на трилогијата „Светот Јура“ а била објавена во 2018 година заедно со заедно со објавувањето на „Светот Јура паднатото кралство“. Тоа бил спин-оф изграден во 2004 година, пред отворањето на тематскиот парк „Светот Јура“. Романот зборува за бруцошката Клер Диринг за време на нејзината летна пракса во паркот.
Филмови година Филм Продуцент Студио Дистрибутер 1993 година Паркот Јура Стивен Спилберг Universal studios Amblin Entertainment 1997 година Паркот Јура: Изгубениот свет 2001 година Паркот Јура III Џо Џонстон 2015 година Светот Јура Колин Тревороу Legendary Pictures, Universal studios 2018 година Светот Јура 2 Хуан Антонио Бајона 2022 година Светот Јура: Доминација Колин Тревороу Universal studios
„Паркот Јура“ (1993) Директорот на компанијата Ин-Ген, професорот Џон Хамонд, нашол начин да ги регенерира диносаурусите преку генетско инженерство. Тој нашол генетски материјал во комарците, кои каснале диносауруси пред милиони години, а потоа, стоејки на дрво, се заглавиле во смола од дрво, формирајќи инклузија. Код фрагментите што недостасуваат во ДНК се надополнети со фрагменти од кодот на современите водоземци - жаби. Хамонд создал огромен парк чии жители се диносауруси кои изумреле пред милиони години.
При транспорт на еден од Велоцирапторите, се случува инцидент што резултира со смрт на еден вработен. Поради ова, инвеститорите почнале да вршат притисок врз Хамонд и да го принудуваат да спроведе пробна тура за компетентни лица пред отворањето на паркот. Како такви експерти, Хамонд ги избрал палеонтолозите Алан Грант и Ели Сатлер, математичарот Ијан Малколм и адвокатот на неговите инвеститори, Доналд Џенаро. Сите гости биле шокирани кога виделе вистински живи диносауруси. Меѓутоа, за време на мисијата, на страната на Хамонд, кој сака да го отвори паркот, останува само адвокатот. Другите се однесуваат кон таквиот потфат со голема претпазливост и сомнеж. Хамонд започнува турнеја за своите посетители. По краткиот цртан филм на кој ја демонстрира технологијата на пресоздавање изумрени видови гостите влегуваат во просторијата каде што се изведуваат диносаурусите. Таму, гледаат како Велоцирапторот излегува од јајце. Фактот дека на островот живеат предатори, многу го изненадил Грант. Малком се чуди како вработените во паркот успеваат да го контролираат населението на диносауруси. Вработен во паркот го уверува дека сите диносауруси се поединци на островот , неовластено размножување на диносаурусите е невозможно бидејќи нема мажјаци. Четворицата посетители одат на обиколка на паркот со две автоматски електрични возила. Ним им се придружуваат внуците на Хамонд, Лекси и Тими. Сепак, диносаурусите не сакаат да се појават ниту само така ниту со мамка. На патот, гостите на паркот излегуваат од своите автомобили за да го видат болниот Трицератопс. По проверката на диносурусот кој е болен, сите заминуваат освен Ели (таа останува со ветеринарот за да се грижи за трицератопот и подоцна заминува со џипот до центарот. Во меѓувреме, еден од вработените во паркот, програмерот Денис Недри, поткупен од конкурент, го оневозможува безбедносниот систем за да добие пристап до сводот за ембриони, од кој мора да извлече ембриони од неколку видови диносауруси. Пристигнувајќи доцна за да се качи на бродот, кој го напушта островот каде што е паркот за само неколку минути, Денис губи контрола и се заглавува во својот џип. Обидувајќи се да се извлече од џипот, Недри се среќава со мал, но опасен дилофосаурус и станува негова жртва.
Откако ќе се оневозможи заштитниот систем, електричните автомобили со туристи застануваат - токму пред коралот на еден од најмоќните и опасните диносауруси - тираносаурус рекс. Сфакајќи дека заштитниот напон е исклучен, тираносаурусот ја крши оградата и излегува кај електричните автомобили со посетителите на паркот. Децата се оставени во првиот автомобил и ненемарно го привлекуваат вниманието на тираносаурусот кој ги напаѓа и го превртува автомобилот. Додека се обидува да го одвлече вниманието на тираносаурусот кон себе, Јанг добива сериозна повреда на ногата. Потоа тираносаурусот го јаде Џенаро, кој е во тоалетот. Откако стигнува до првиот автомобил, Алан, успева да ја извлече Лекси од него, но Тими останува во автомобилот. Тираносаурусот се враќа до првиот автомобил во кој е Тими и го фрла од карпа. Така, внуците на Алан и Хамонд се наоѓаат лице в лице со дивиот свет преполн со диносауруси. На пат кон контролниот центар гледаат неверојатна слика-лушпи од јајцата од кои излегле диносаурусите.Ова ги потврдило стравовите на Ијан Малколм дека „животот ќе ги пробие бариерите“: се појавиле мажјаци, бидејќи делови од ДНК на современите водозмеци, се способни да го променат полот доколку е потребно бидејќи делови од ДНК на современите водоземци, способни да го променат полот доколку е потребно, се користеле за поправка на оштетената ДНК.