Романската воена интервенција во Бесарабија — воена интервенција која се случила помеѓу 19 јануари и 8 март (стар стил 5 јануари – 23 февруари) 1918 година, како дел од пошироката интервенција на сојузниците во Руската граѓанска војна. На една страна од судирот застанале Кралството Романија, Руската Република, Украинската Народна Република и антиболшевичките фракции на Молдавската Демократска Република, против болшевичкиата Румчерод и Советската Република Одеса, како и про-болшевичките фракции во рамките на Молдавска ДР. Интервенцијата започнала кога романската војска и нејзините сојузници преминале во Бесарабија и започнале напад на Кишинев и Унгени, окупирајќи го вториот град.
На 19 јануари, болшевичкиот Фронтодел го зазел Кишињев, но со втора романска офанзива на 26 јануари градот бил повторно загубен. На 29 јануари, романските трупи го опколиле Бендер; по многу жестоки борби бранителите се повлекле од градот на 2 февруари. Во северна Бесарабија, романските трупи го зазеле Белци на 5 февруари. На 14 февруари, Владимир Ленин го назначил Михаил Муравјов за командант на фронтот на Бесарабија и Придњестровје, засилувајќи го со 3.000 војници. Муравјов заминал во контраофанзива, постигнувајќи голем број победи, но неговите придобивки биле избришани кога Централните сили започнале голема офанзива против болшевиците. На југ, болшевичките морнари продолжиле да контролираат делови од Буџак до почетокот на март, пред да се повлечат во Одеса.
Романија ја искористила можноста да ги прекине преговорите за примирје со болшевиците и да ги окупирала последните територии на Бесарабија кои не се под нејзина контрола. На 6 февруари, Сфатул Тари, парламентот на Молдавската Демократска Република, прогласил независност на земјата. На 9 април 1918 година, Молдавската Демократска Република се обединила со Романија.
Заднина Во 1812 година, како резултат на Букурешкиот договор што следел по Руско-турската војна од 1806-1812 година, и покрај сите протести, Молдавија го загубила во корист на Руското Царство нејзиниот источен дел, помеѓу реките Прут и Днестар. Станувајќи позната како Бесарабија, територијата анектирана од Русија, а потоа постепено била колонизирана и русифицирана. Образованието на романски јазик било забрането, а неговата употреба во администрацијата исто така било забрането, додека православната црква во Бесарабија, одвоена од Митрополитската црква на Молдавија, преминала под јурисдикција на Руската православна црква и исто така станала инструмент на русификација. По обединувањето на Молдавија со Влашка во 1859 година и воспоставувањето на независното Кралство Романија во 1881 година, надворешната политика на новата држава станала под силно влијание на идеите на Романското национално будење, со цел создавање Голема Романија во кој би биле инкорпорирани сите што зборуваат романски, вклучувајќи ги и жителите на Бесарабија.
За време на Првата светска војна, во 1916-1917 година, Романија и Русија се бореле како сојузници, а во текот на зимата 1916/1917 година руската команда ги насочила 35-та пешадиска и 15-та коњаничка дивизија на романскиот фронт со цел да ја спречи целосната окупација на земјата. Јужниот дел на Романија (72% од нејзината територија) веќе бил окупиран од Централните сили, а главниот град Букурешт паднал на 4 декември 1916 година. Романските и руските трупи успешно се бранеле од германската офанзива, а фронтот бил стабилизиран до средината на август 1917 година. Во меѓувреме, веста за Февруарската револуција која го соборила рускиот цар стигнала до Бесарабија. Првиот локален совет бил создаден во Бендер/Тигина на 21 март 1917 година, а до мај 1917 година биле создадени совети во целиот округ на Бесарабија. Истовремено, во пролетта 1917 година, селаните почнале да ја делат земјата меѓу себе. Националната молдавска партија (НМП) исто така била создадена во вториот дел од март 1917 година, привлекувајќи првенствено земјопоседници. Добивајќи ја поддршката од романската влада, партијата агитирала за воведување на молдавскиот јазик во државните институции, решавајќи го аграрниот проблем само во интерес на Молдавците и постепено промовирање унија со Романија. Иако се појавила национална поларизација меѓу војниците на руската армија, НМП не успеала да ги наметне своите цели на различните организации кои се појавиле во контекст на револуциите: априлскиот покраински конгрес на јавните наставници одлучил дека и молдавскиот и рускиот треба да се користат во образованието., додека Првиот провинциски селански конгрес (3-5 јуни 1917) одлучил да ја пренесе целата земја во јавна сопственост, барал еднаков третман за сите национални групи и одлучил за автономија во рамките на Русија. Опишувајќи ја ситуацијата, политичарите на НМП Григоре Казаклиу и Јон Валуца изјавиле „молдавскиот народ не смета за свои непријатели“. Партијата не успеала да добие популарност меѓу Бесарабјаните кои гласале во ноември 1917 година, во изборната област Бесарабија, за изборите за Уставотворното собрание на Русија, и добила само 2,3 отсто од гласовите. Сепак, тројца од петте пратеници кои го претставувале Советот на пратениците на селаните, предводен од Јон Инкулет и Пантелимон Ерхан, а исто така го вклучиле и Теодор Којокару, биле избрани во Серуското конститутивно собрание, кое добило 36,7% од гласовите во ноември 1917 г. на изборите во Изборниот округ Бесарабија, од 13-те избрани од покраината, на крајот го поддржале сојузот на Бесарабија со Романија на 27 март/9 април 1918 година.Gheorghe Cojocaru, "Cu Privire la Problema Adunarii Constituante in Basarabia in Anul 1917 (II)" ["Concerning the Problem of the All-Russian Constituent Assembly (II)"], in Revista de Istorie a Moldovei ("Review of the History of Moldova"), 1991, no. 3 (July-September), p. 14-15.
Покрај ограбувањето и насилството од дезертери, вообичаено во регионите во близина на линијата на фронтот, како што е Бесарабија, Февруарската револуција дополнително ја нарушила дисциплината меѓу руските војници, што резултирало со пораст на бројот на дезертери; се намножиле случаите на разбојништво и грабежи. Во август 1917 година, по Јулските денови, новосоздадениот Централен молдавски воен извршен комитет во Кишињев, поддржан од Градскиот совет на Кишињев, одлучил да формира десет молдавски национални единици од по 40 луѓе; тие првично биле наречени Кохорти, а потоа мобилни одреди. Главната мисија на Кохортите била да го одржуваат редот против домашната анархија, но тие не биле во можност да го направат тоа во контекст на општествените превирања и бунтот меѓу руските војници. Михаил Мелтиухов тврдел дека единиците исто така интервенирале за да ги спречат селаните да ги поделат земјиштето на големите имоти и помогнале да се обнови имотот на големите земјопоседници. Истовремено, внатрешната ситуација во Русија, исто така, довела до појава на болшевички групи меѓу руските војници: во текот на август и септември биле создадени посебни организации во Бесарабија и Романскиот фронт. Болшевичкото влијание почнало да се манифестира дури и меѓу одредени молдавски одреди, што го поттикнало Стефан Чобану подоцна да изјави дека „токму оние неколку молдавски единици кои му биле на располагање на Сфатул Сари биле заразени со болшевизмот“. Селаните, исто така, се радикализирале, Вториот провинциски селански конгрес (9–13 септември 1917) повикувајќи на пренесување на целата земја, вода, шуми и ресурси на јавен домен, пресликувајќи го болшевичкиот слоган „Цела земја на селаните!“. Почнувајќи од 7 октомври, Централниот молдавски воен извршен комитет одлучил да создаде единици под негова единствена команда и бил поддржан со војници и офицери од руската команда на Романскиот фронт и Воениот округ во Одеса. Комитетот, исто така, свикал Молдавски воен конгрес, собирајќи околу 600 делегати, главно офицери; на 3 ноември Конгресот одлучил за создавање на провинциско собрание, Сфатул Сари, кое би ја поддржало автономијата на Бесарабија.
Според Јон Гиурка, соборувањето на руската привремена влада во Петроград во октомври 1917 година (познато и како Октомвриска револуција и преземањето на власта во Русија од страна на болшевиците довеле до неорганизираност и недисциплина во руската армија на Источниот фронт. На 5 декември [стар стил 22 ноември] 1917 година, Советска Русија го потпишала во Брест-Литовскиот договор за целосен прекин на огнот со Централните сили, повикувајќи на мир без анексии и обештетувања и наредувајќи им на своите трупи да престанат да се борат во поглед на примирјето со Централните сили. Дмитриј Шчербачов, шеф на руските трупи на Романскиот фронт, одбил да ги исполни наредбите на советската влада. Под овие услови, во локалните руски војски се појавиле две спротивставени групи: едната која го признала новото болшевичко раководство во Петроград, решено било да го напушти фронтот, и втората група под команда на генералот Шчербачов, која сакала да ја продолжи војната; меѓу двете групи набрзо избувнале спорови и вооружени судири. И покрај романската воена поддршка, Шчербачов, кој според ван Меурс станал „командант без војска“, не успеал да го покори локалниот болшевички комитет и на крајот се согласил да потпише примирје со Германците. Следствено, Романија и Русите под Шчербачов потпишале примирје во Фокшани на 9 декември [стар стил 26 ноември] 1917 година, шест дена пред примирјето меѓу Русија и Централните сили.
По болшевичката декларација за правата на народите на Русија, на 15 декември [2 декември] 1917 година, Бесарабија ја прогласила својата автономија во рамките на Руската Република, како Молдавска Демократска Република. Водачите на новосоздадената држава биле Јон Инкулет како претседател на Сфатул Сари, молдавскиот законодавен совет и Пантелимон Ерхан, шефот на молдавската влада (наречен Совет на генерални директори). Локалните лидери тврделе дека Бесарабија треба да остане цврсто во рамките на новата Русија, но со својот статус „како оној на Финска во царската империја или еден од кантоните на Швајцарија“. Поради насилството и хаотичната ситуација во регионот, како и распространетоста на неписменоста меѓу селските маси на Бесарабија, не се одржале општи избори и местата во Сфатул Сари биле распределени на различни општествени групи, малцинства, професионални организации и интересни групи.. Делегатите претставувале само четворица од ујездите на гувернерот, кои биле првенствено населени со етнички Молдавци. Во Буџак каде што мнозинството од населението било немолдавско, авторитетот на Сфатул Сари добил ограничено признавање. Се очекувало собранието и Советот на директори да управуваат со покраината додека не се состане Уставотворното собрание на Бесарабија за да одлучи за иднината на покраината.
Во меѓувреме, околу Бесарабија се појавиле разни совети, многу од нив контролирани од меншевици, есери и бундисти, и на почетокот без болшевички влијанија. Советите и Сфатул Сари се препознале меѓусебно, а Есерите и селанскиот совет добиле места во собранието. И Петроградскиот совет и Советот на народни комесари ја признале новата Молдавска Република, нејзиното собрание и влада. Спротивно на тоа, неколку локални совети, исто така, ја признале владата на Владимир Ленин, а до средината на декември локалните совети станале „болшевизирани“.
Михаил Мелтиухов тврдел дека, на 21 ноември, романскиот амбасадор во Лондон му посочил на британското раководство дека романската армија е подготвена да учествува во борбата против Советите, а два дена подоцна американскиот претседател ветил поддршка за романските територијални претензии во замена за учество во антисоветска интервенција. Шчербачов, исто така, се согласил да и пренесе на Романија руско оружје, муниција и резерви на храна во замена за 16 милиони рубљи; дел од овие ресурси требало да му бидат префрлени на генералот Алексеј Каледин, признат од Антантата како легитимен руски претставник.