Српското Царство () — средновековна српска држава која настанала од Кралството Србија. Царството било основано во 1346 година од Душан Моќниот, кој значително ја проширил државата.

За време на владеењето на Душан, Србија била најмоќната држава во Југоисточна Европа и една од најмоќните европски држави.David Nicolle; (1988) Hungary and the Fall of Eastern Europe 1000–1568 (Men-at-Arms) pp. 35, 37; Osprey Publishing, Царството било источно православно мултиетничко и повеќејазично царство кое се протегало од Дунав на север до Коринтскиот Залив на југ, со главен град Скопје.Positive Peace in Kosovo: A Dream Unfulfilled by Elisabeth Schleicher, p. 49. 2012 Во негово време Српската архиепископија била унапредена во Српска патријаршија. Синот на Душан и негов наследник, Урош Слабиот, изгубил поголем дел од територијата што ја освоил Душан, па оттука и неговиот епитет.

Српското Царство практично завршило со смртта на Урош V во 1371 година и со распадот на српската држава. Некои наследници на Стефан V ја барале титулата цар во делови од Србија до 1402 година, но територијата во Грција никогаш не била обновена.

Историја

Основање Стефан Душан бил син на српскиот крал Стефан Дечански (р. 1322–1331). По стапувањето на престолот на неговиот татко, Душан бил награден со титулата „млад крал“. Иако оваа титула имала значителна моќ во средновековна Србија, Стефан сакал неговиот помлад син, Симеон Урош, да го наследи наместо Душан. Меѓутоа, Душан имал значителна поддршка од поголемиот дел од српското благородништво, вклучувајќи го и српскиот архиепископ Данило и некои од најдоверливите генерали на кралот, како Јован Оливер Грчиниќ. Тензиите полека се зголемиле помеѓу кралот и неговиот син, особено по Велбуждската битка, каде Душан ги покажал своите воени способности, а се смета дека кулминирале кога кралот Стефан ја нападнал Зета, провинција во Србија каде што Душан владеел автономно, како традиција на српската наследници да владеат со оваа провинција. Советуван од благородништвото, Душан подоцна марширал од Зета до Неродимље, каде што го опсадил својот татко и го принудил да го предаде престолот. Стефан подоцна бил затворен во тврдината Звечан, каде и починал.

Во 1333 година, Душан започнал голем напад врз Византија, во тоа време со која управувал амбициозниот цар Андроник III Палеолог, со помош на напуштениот византиски генерал, Сиргијан Палеолог. Душан многу бргу успеал да ги освои градовите Охрид, Прилеп и Костур и се обидел да го опседне Солун во 1334 година, но бил спречен да го освои градот со смртта на Сиргијан Палеолог, кој бил убиен од византиски шпион. Сиргијан Палеолог бил клучна фигура во армијата на Душан, бидејќи заработил голема репутација во Грција, убедувајќи ги грчките граѓани да ги предадат градовите наместо да се борат против војските на Душан.

До 1345 година, Душан Моќниот ја проширил својата држава за да покрие половина од Балканот, повеќе територија од Византиското Царство или Второто Бугарско Царство во тоа време. Затоа, во 1345 година, во Сер, Душан се прогласил себеси за „Цар“. На 16 април 1346 година, во Скопје тој самиот се крунисал за „Цар на Србите и Грците“, титула што означувала барање за наследување на Византија. Церемонијата ја извршиле нововозвишениот српски патријарх Јоаникиј II, бугарскиот патријарх Симеон и охридскиот архиепископ Николај. Во исто време, Душан го крунисал неговиот син Урош за крал на Србите и Грците, давајќи му номинална власт над српските земји, иако Душан управувал со целата држава, со посебна одговорност за новостекнатите римски (византиски) земји. Овие акции, кои Византијците ги примиле со индигнација, се чини дека биле поддржани од Бугарија и царот Иван Александар, бидејќи бугарскиот патријарх Симеон учествувал и во создавањето на Српската патријаршија во Пеќ и во царското крунисување на Стефан Урош IV Душан. Душан склучил брачен сојуз со бугарскиот цар Иван Александар, венчајќи се со неговата сестра Елена.

Владеење на Стефан Душан мини|248x248пкс| Српскиот цар Стефан Душан мини|200x200пкс| Скопската тврдина, каде што Душан на крунисувањето ја усвоил титулата цар мини|267x267пкс| Главната порта на тврдината во Призрен, која била еден од градовите на царството Цар Душан ја удвоил големината на српската држава, заземајќи територии во сите правци, особено на југ и југоисток. Србија држела делови од современа Босна и Херцеговина, Моравска Србија, Косово, Зета, современа Македонија, Албанија и половина од Грција. Тој не водел ниту една теренска битка, наместо тоа, го освоил своето царство со опсада на градови. Душан презел кампања против Византија, која се обидувала да спречи влошување на ситуацијата по уништувањето предизвикано од Четвртата крстоносна војна. Душан брзо ги зазел Тесалија, Албанија, Епир и поголемиот дел од Македонија.

По опсадата на царот во Солун во 1340 година, тој наметнал договор со кој на Србија и се гарантирало суверенитет над регионите што се протегаат од Дунав до Коринтскиот Залив, од Јадранското Море до реката Марица и вклучително делови од јужна Бугарија до околината на Адријанопол. Бугарија никогаш не се опоравила целосно од нејзиниот пораз од Србите во Битката кај Велбужд. Исходот од битката ја обликувал рамнотежата на силите на Балканот во следните децении и иако Бугарија не изгубила територија, Србите можеле да окупираат голем дел од Македонија. Бугарскиот цар Иван Александар, чија сестра Елена подовна била омажена за Душан, станал негов сојузник помеѓу 1332 и 1365 година Душан владеел со поголемиот централен дел на Балканскиот Полуостров. Тој му дал светилиште на поранешниот регент на Византија, Јован VI Кантакузен, во знак на бунт против владата, и се согласил на сојуз.

Во 1349 и 1354 година, Душан донел збир на закони познати како Душанов законик. Кодексот се засновал на римско - византиското право и на првиот српски устав, Номоканон на Свети Сава (1219). Тоа било граѓански и канонски законски систем, заснован на Вселенските собори, за функционирање на државата и Српската православна црква. Во 1355 година, Душан започнал воени подготовки за нови походи на југ и на исток, но ненадејно починал од непозната болест во декември 1355 година

Проширување во Босна и Далмација

На запад од Србија се наоѓала Босанска Бановина, управувана од Стефан II Котроманиќ. За време на владеењето на таткото на Душан, Стефан Дечански, Стефан ја проширил својата власт во српските провинции Хум и Краина, кои се протегале од Дубровник на исток до реката Цетина на запад, Душан, зафатен со своите освојувања на југ, се обидел да реши овој територијален спор со дипломатија, но тоа не успеало, бидејќи Стефан постојано ги одбивал или игнорирал барањата на Душан, сметајќи на помошта на неговиот унгарски заштитник крал Лајош I.

Меѓутоа, ситуацијата се променила кога Лајош потпишал договор со Душан, па можел да го нападне Неаполското Кралство без Душан да го нападне од југ. Стефан, чувствувајќи дека неговата позиција во Хум и Краина станува сè потешка за одбрана, почнал да гради тврдини околу реката Неретва, за да го зајакне своето присуство и отишол дури до таму што ја нападнал српската провинција Травунија, стигнувајќи до Котор. Душан не можел да го издржи тоа, па со својата војска тргнал кон запад.

Душан предводел 50.000 пешадија и 30.000 коњаници преку босанската граница. Стефан, знаејќи дека не може да се соочи со таква сила, одлучил да се повлече пред неа со надеж дека ќе ја одведе српската војска на тврд терен, каде што потенцијално ќе може да се бори со нив. Но, тоа не успеало бидејќи босанското благородништво, па дури и некои војници на Стефан, незадоволни од неговото владеење, почнале да пребегнуваат кај Душан. Душан набрзо стигнал до Бобовац, главниот град на Босна, каде што ставил опсада. Босанската забрана побегнала во Унгарија, а Босна била оставена отворена за освојување на Душан.

Тој оставил дел од својата војска да продолжи да го опсадува Бобовац; исто така испратил уште еден дел да го освои регионот на Краина, додека тој самиот го предводел третиот дел за да го освои Хум. Потоа, откако го освоил Хум, Душан продолжил со навлегувањето во Далмација, со цел да го обезбеди доменот на својата сестра. Неговата сестра, Јелена Немањиќ-Субиќ, била мажена за банот на Хрватска, Младен Субиќ, кој починал од чума во 1348 година, оставајќи ја својата земја на својата сопруга. По неговата смрт, Унгарците и Венецијанците постојано се обидувале да ја преземат контролата над овие земји, па Душан влегол во Далмација за да ги заштити правните домени на неговата сестра. Тој бил пречекан како ослободител во Шибеник и Трогир, но бидејќи византискиот цар Јован Кантакузен го нападнал Душан од југ, заземајќи ги градот Верија и Воден, Душан бил принуден да се повлече и да го одбие. Додека се враќал, го пречекале и приредиле голема гозба во Дубровник, каде престојувала извесно време неговата сопруга.

Не е јасно дали Душан ја задржал контролата во овие земји. Одредени историчари велат дека Стивен Котроманиќ се вратил и ја вратил контролата во Босна, но изворите не споменуваат ништо за него по освојувањата на Душан, сè до неговата смрт кон крајот на 1353 година. Душан најверојатно ја задржал контролата над Далмација, бидејќи по неговите освојувања, во тој регион бил изграден српскиот православен манастир Крка. Исто така, забележано е во документи како испратил воени единици под команда на неговите генерали Ѓураш Илијиќ и Палман Брахт за да ги заштити далматинските градови Клис и Скрадин во 1355 година. Ѓурас Илијиќ им го предал Скрадин на Венецијанците некое време по смртта на Душан, на 10 јануари 1356 година, а Клис бил освоен од хрватскиот генерал Никола Баниќ за унгарскиот крал некаде по 1356 година, со што завршило српското присуство во Далмација.

Владеење на Стефан Урош V Душан бил наследен од неговиот син, Стефан Урош V, наречен „Слабиот“, термин кој исто така го опишувал царството додека полека се впуштало во феудална анархија. Неуспехот да се консолидираат своите територии по ненадејното освојување довело до фрагментација на царството. Периодот бил обележан со појава на нова закана: османлискиот турски султанат постепено се проширил од Азија во Европа и ја освоил прво Византиска Тракија, а потоа и другите балкански држави. Премногу неспособен да го одржи царството создадено од неговиот татко, Стефан V не можел ниту да ги одбие нападите на странските непријатели ниту да се бори против независноста на неговото благородништво. Српското Царство на Стефан V се распарчило во конгломерат од кнежевства, од кои некои дури и номинално не го признале неговото владеење. Стефан Урош V починал без деца на 4 декември 1371 година, откако голем дел од благородништвото било убиено од Османлиите за време на Битката кај Марица.

Последици и наследство мини|334x334пкс| Внатрешни поделби на Српското Царство по 1360 г