мини| Андреј Громико, претседателот на комисијата, кој постојано се спротивставувал на враќањето на правата на Кримските Татари во Советскиот Сојуз, па дури ни не се согласил со фактот дека Кримските Татари се посебна етничка група (видете Негирање на Кримските Татари од страна на Советскиот Сојуз) Комисијата Громико, официјално насловена Државна комисија за разгледување на прашања покренати во барањата на граѓаните (руски: Государственная комиссия по рассмотрению вопросов, которые ставятся в обращениях граждан СССР из числа крымских татар) била првата државна комисија на тема решавање на она што го нарекле „татарски проблем“. Формирана во јули 1987 година и предводена од Андреј Громико, таа донела заклучок во јуни 1988 година со кој ги отфрлила сите главни барања на активистите за граѓански права на Кримските Татари, почнувајќи од правото на враќање до обновувањето на Кримската АССР.
Позадина Во мај 1944 година, кримските Татари биле депортирани од Крим под општи обвинувања за масовна соработка со нацистичка Германија. Повеќето биле испратени во Узбечката ССР и биле расфрлани низ разни области во рамките на Узбечката ССР, но некои биле испратени во други области како што е Мариската АССР. Оние кои не соработувале со нацистите не биле поштедени од депортација. Дури и семејствата на хероите на Советскиот Сојуз каде што главата на домаќинството бил кримски Татар биле предмет на депортација. Кримските Татари кои биле членови на Комунистичката партија и на раководни позиции во владата на Кримската АССР, како и Кримските Татари кои служеле во Црвената армија, па дури и преживеаните од холокаустот на Кримските Татари од Таџфа, биле предмет на прогонство. Како посебни доселеници во дијаспората, тие имале малку граѓански права и им било забрането да напуштат мал радиус од селото или градот во кој биле доделени, што се казнувало со 20 години затвор.
Кримската АССР била распуштена на 30 јуни 1945 година, по што следела кампања за масовна детатаризација на Крим: биле запалени книги на кримските Татари, "Crimean Tatar libraries were closed and plundered, valuable books were burned, and numerous historical-cultural monuments in Crimea were destroyed, while others survived precariously" села со кримскотатарски имиња биле преименувани, а кримскотатарските гробишта не само што биле уништени, туку и надгробните споменици биле користени како градежен материјал. Крим брзо бил населен од бранови етнички руски и украински имигранти, од кои на многумина им биле дадени куќи и имоти на депортирани кримски Татари.
Во 1956 година, на другите нации депортирани со обвинувања за масовно предавство им било дозволено да се вратат, а нивните титуларни републики биле официјално обновени - како што се Чеченците и Ингушите, Калмиците, Балкарците и Карачајците. Депортираните кавкаски народи жестоко се спротивставувале на нивното прогонство, "К несчастью для крымских татар, они не были в 1956 году так хорошо организованы, так сплочены, как чеченцы и ингуши. Если бы они начали массовое самовольное возвращение в Крым, то, вероятно, добились бы своего. В ноябре 1956 года, в связи с событиями в Венгрии и других странах Восточной Европы, советское руководство очень опасалось осложнений в собственной стране и вынуждено было бы пойти крымским татарам на уступки. Но этого не произошло, и крымские татары надолго утратили свой исторический шанс." ("Unfortunately for the Crimean Tatars, in 1956 they were not as well organized, as united, as the Chechens and Ingush. If they had begun a mass unauthorized return to Crimea, they would probably have achieved their goal. In November 1956, due to "With the events in Hungary and other countries of Eastern Europe, the Soviet leadership was very afraid of complications in its own country and would have been forced to make concessions to the Crimean Tatars. But this did not happen, and the Crimean Tatars lost their historical chance for a long time.") многу од нив учествувале во продолжена герилска војна против НКВД во планините на Кавказ. Абреци, како Ахмед Хучбаров и Лејсат Бајсарова, станале народни херои на тие депортирани народи. Спротивно на тоа, Кримските Татари пружиле значително помал отпор кон прогонството, "The Crimean Tatars filled the construction, mining, and factory jobs in Uzbekistan’s industrial towns shunned by the Uzbeks. Between May 20, 1944, and July 1, 1948, the proportion of Crimean Tatars working in such occupations in Uzbekistan increased from 15 to 70 percent. The NKVD noted that they had a “positive attitude” toward labor and that many of them overfulfilled their assigned work quotas by substantial margins, thus qualifying them as Stakhanovites. In 1945, the NKVD noted that 50 to 60 percent of Crimean Tatar workers at the Fergana Textile Combine, construction sites in Fergana, Ozakerit mines in Fergana, and silk factories in Margilan had exceeded their assigned quotas by 200 to 300 percent. The same report also commended the work ethic of Crimean Tatar workers in the Samarkand and Namagan oblasts. The Crimean Tatars became prized workers in the undesirable and thus difficult-to-fill jobs in Uzbekistan’s underdeveloped industrial economy." но сепак имале силна желба да се вратат. Декретот за рехабилитација на гореспоменатите депортирани народи од Кавказ во 1956 година не ја обновил Кримската АССР и рекол дека Кримските Татари кои сакаат национална автономија можат да се „обединат“ со Волшките Татари од Татарската АССР.
Дваесет години, владата тврдела дека нивното национално прашање било „решено“ со декретот од 1967 година, со кој се прогласило дека „луѓето од татарска националност кои порано живееле на Крим“ биле „рехабилитирани“. Декретот, објавен селективно во весниците каде што живееле Кримските Татари за тие да можат да го видат, "Finally, and perhaps most ominously, the decree was not published widely and loudly as originally promised by Andropov; it was published selectively, in those regions of the USSR where the Tatars had "taken root." For the vast majority of Soviet citizens, nothing had changed, and the views about the Tatars with which they had been indoctrinated for twenty-three years remained unrevised. In the years that followed, this fact caused the Tatars untold harm, for they were unable to persuade many non-Tatar Soviet citizens of the justness of their cause. " покажал дека државата повеќе не ги признавала Кримските Татари како посебна етничка група, преку употребата на еуфемизмот „луѓе од татарска националност кои порано живееле на Крим“. "With the stroke of a pen the Crimean Tatars' dream of returning to their homeland had been once again crushed and instead they were said to have spontaneously 'taken root' (ukorenilis') in Uzbekistan. In addition, the very existence of the Crimean Tatar nationality had been refuted by the wording of the decree which referred not to the 'Crime-an Tatars' but to the 'Tatars who had formerly been living in the Crimea.'From this time forward the Crimean Tatars of Central Asia were, for all official purposes,(i.e. passports, censuses etc.), considered to be a sub-section of the Volga Tatars. The real meaning of this decree was clear for all to see for, as Alan Fisher pointed out, "a people without a nationality has no homeland to which to return." After twenty years of mass-based nationalization during the korenizatsiia period, which saw the construction of the Crimean Tatars as the 'primordial, rooted people' in the Crimean Peninsula, the Soviet government had apparently reversed itself and hit upon the idea of 'de-rooting' this nation and simply transplanting it in Central Asia by administrative caveat. " "Практически полстолетия крымские татары были лишены права этнической самоидентифи- кации — этноним «крымские татары» был изъят из переписей населения, научного и правового использования, культурного обихола." (For almost half a century, the Crimean Tatars were deprived of the right of ethnic self-identification - the ethnonym “Crimean Tatars” was removed from population censuses, scientific and legal use, and cultural life.) "Second, the decree of 1967 did not speak of Crimean Tatars at all, but rather of "Tatars resident in the Crimea," or "citizens of Tatar nationality who lived in the Crimea." This implicitly denied the existence of their nationality itself. Thus, there could be no need to return to the Crimea—a people without a nationality has no homeland to which to return. In addition, the decree described the Tatars as having taken root in the areas to which they had been deported, implying that they did not want to return. Although the decree mentioned their national language, this reference clearly meant the language spoken and read by Tatars in general, not by those of the Crimea in particular." Декретот не одговорил на ниту едно од барањата на активистите за права на Кримските Татари во тој период, поточно на официјалната рехабилитација преку државата на Кримската АССР со Кримско-татарски национален округ, правото на враќање во Крим. "Prior to 1967, when making their demands for redress of grievances, the Crimean Tatar leadership had concentrated on three areas: (1) complete rehabilitation of their nationality, to be officially announced by government authorities; (2) restoration of property illegally seized at the time of the deportation; and (3) the right to return to their homeland in the Crimea, with the re-creation of the Crimean ASSR. In their euphoria just after the issuance of the decree in September, the Tatars temporarily forgot these demands. But not for long. It did not take a high degree of sophistication to realize that the wording of the "rehabilitation" left two of their demands completely unanswered and only partially dealt with the third." Како што сè повеќе и повеќе се обидувале да се вратат на Крим, владата им го отежнувала враќањето на Крим со издавање декрети во 1970-тите со кои се заострувал режимот за пасоши во Крим. "On 22 February 1974, and 1978, the regime issued further decrees named “additional measures for strengthening the passport regime in Crimea” to make the registration and resettlement of Crimean Tatars in Crimea almost impossible and to enable re-deportation of those who attempted to return by the police."
Бидејќи не биле призната етничка група и биле групирани во Волшките Татари во пописите без разлика на тоа што биле сосема посебна етничка група со различно потекло, било многу тешко да се утврди какво било кримскотатарското население во Советскиот Сојуз за време на борбата за право на враќање. мини| Флаер што ги охрабрува Русите да се преселат на Крим Кога странските новинари ја притиснале за ова прашање, владата инсистирала дека Кримските Татари имаат еднакви права и дека повеќето едноставно не сакале да се вратат на Крим и дека „се вкорениле“ во местата на егзил. Меѓутоа, кога Кримските Татари се обидувале да се преселат на Крим, речиси секогаш им било одбиено барањето за дозвола за престој (прописка) и биле предмет на повторна депортација, "But only a few families were able to hold their ground. The vast majority was re-deported outside the Crimean peninsula." додека словенските мигранти на Крим не се соочувале со такви пречки за добивање дозвола за живеење на Крим и честопати биле охрабрувани да се преселат таму. Иако на Кримските Татари им било кажано дека Крим веќе бил пренаселен како изговор да не им се дозволи да се вратат, весниците често рекламирале потреба од повеќе работници на Крим. "Ultimately, the regime relied on the excuse that even if the deportation was a mistake it was too late to redress it. Crimea was already populated by Russians and Ukrainians, argued the regime, and any further large movement of people into the Crimea would only disrupt the normal living of the local population. The claim that the Crimea was over-populated contradicted the fact that continuous invitations of the labor force in Crimea were published in Soviet newspapers"