десно|мини|Dorstenia contrajerva, извор за Contrayerva. Contrayerva претставува медицински ризом на разни тропски централноамерикански и јужноамерикански видови на Dorstenia од семејството црници, воглавно Dorstenia contrajerva и така тесно поврзана со Dorstenia drakena и Dorstenia brasiliensis.
Зборот contrayerva доаѓа од шпански и значи „контра билка“, а името го добила откако еден опис од 16 век тврдел дека листовите на билката (yerva = hierba) ги користеле јужноамериканските Индијанци за да се спротивстават на смртоносниот отровен ефект на истата билка („contra yerva“) кога се користела како отров со стрела.
Билкарите и ботаничарите од 17 век ја идентификувале оваа билка како ароматичен корен што бил донесен од Перу во Англија од Франсис Дрејк и тврделе дека е противотров против сите видови отрови.
До крајот на 18 век, Contrayerva го изгубила својот углед како противотров, но продолжила да биде наведена во европските и американските фармакопеи и хербални лекови сè до 20 години на 20век како нежен стимуланс, лек и дијафоретик.
Сепак сè уште се користи во народната медицина во Централна и Јужна Америка.
Опис на коренот на Contrayerva Во записот „Контра-јерва“ во Чемберсовата енциклопедија од 1728 година, се вели дека коренот бил помал од оној на ирисот и бил црвеникав однадвор, а бел одвнатре, јазлест и фиброзен.
За да биде корисен, требало да биде нов, тежок и со темноцрвена боја, а неговиот мирис наликувал на лист од фикус, додека неговиот вкус бил со арома и придружен со одредена горчина. десно|мини|219x219пкс|Dorstenia dracena Вилијам Вудвил напишал во „Медицинска ботаника“ дека:
„Коренот на Contrayerva имал посебен ароматичен мирис и лесен адстрингентен топол горчлив вкус, а по долго џвакање откривал некаква сладоккаста острина''.
Според Луис:
„Коренот на Contrayerva ги давал своите својства, со помош на топлина, и на вода и на пречистен алкохол, и првиот добива темно кафеаво-црвена боја, а вториот посветло црвеникава боја: водената лушпа е многу муцилагинозна, така што не поминува низ филтер“.
Диспензаторот на Соединетите Американски Држави (1918) го опишувал коренот, како што се наоѓа во трговијата, од 5 до 7.5 метри долг, со различна дебелина, а воедно бил и многу тврд, груб и цврст, со црвеникаво-кафеава боја однадвор, а блед одвнатре и имал бројни, долги, тенки, жолтеникави коренчиња прикачени на долниот дел.
Мирисот бил ароматичен со топол вкус, но и малку горчлив и остар. Чувствителните својства се екстрахирале со алкохол и врела вода.
Декорацијата е многу муцилагинозна. Тинктурата го црвенее инфузијата од лакмус и се таложи со додавање вода. десно|мини|Dorstensia brasiliensis
Потекло на коренот на Contrayerva Официјалниот корен на Contrayerva или радикс Contrayerva во англиската медицинска литература од 18 век бил Dorstenia contrajerva, но корените на други видови Dorstenia, како што се тесно поврзаните Dorstenia drakena и Dorstenia brasiliensis, исто така често биле собирани и продавани.
Лекарот и ботаничар од 18 век, Вилијам Вудвил, напишал:
„Врз основа на д-р Хјустон, кој ги испитувал растенијата Contrayerva во нивната родна почва, инаку немаше да се сомневаме во упатувањето на официјалниот радикс Contrayerva на видот (т.е. Dorstenia contrajerva ) што тој го опишал, како што направиле Бергиус и Мареј. Но, како што забележал Хјустон, корените на различни видови на Дорстенија се собираат и извезуваат промискуитетно за оние на Contrayerva; и бидејќи сите видови имаат голема сличност едни со други, сметаме дека понатамошната дискусија на оваа тема нема никаква материјална важност.“
Англискиот фармаколог од 19 век , Џонатан Переира, напишал во своите „Елементи на материја медика“ дека коренот на Контрајерва „што обично се среќава во продавниците“ не бил Dorstenia contrajerva, но Dorstenia brasiliensis со потекло од Јамајка, Бразил и Тринидад“.
Првото споменување на контрајервата се наоѓало во „Историја на лековити растенија од нашите западни Индијанци“ на Николас Монардес од 1580 година.
Во ова дело, Монардес репродуцирал писмо од шпанецот Педро де Осма и Ксара и Зехо кои бил информатор во Перу и кој пишувал дека бил информиран од неговиот братучед војник дека листовите од билка („yerua“ = yerva = hierba) со широки листови слични на оние од банана се користеле од страна на домородните Индијанци како контрабилка („contra yerua“) против повреди предизвикани од стрели отруени со смртоносен отров направен од истата отровна билка („una yerua, que es contra yerua“). Сепак не се споменува коренот во писмото и книгата, а ниту пак рецептите.
Во почетокот на 18 век во извештај запишан од Ханс Слоун, тој го опишувал начинот на кој Шпанците во Америка, за кој се вели дека ја откриле употребата на контрајервата:
,,Кога еден Шпанец бил повреден од отровна стрела испукана од Индиец, Шпанците се заканиле дека ќе повредат еден од нивните индиски затвореници со отровна стрела доколку не го открие лекот. Потоа „Индиецот веднаш испил малку од оваа Контрајерва и ја ставил во раната, и таа заздрави“.
Карл Клузиј го опишал коренот двапати во неговото дело Exoticorum libri decem во 1605 година без да прави врска меѓу нив, а прво го опишувал како радикс на Дракена, а подоцна, во превод од шпанско дело на Монардус или Николас Монардес, како contrayerva.
Англискиот билкар Томас Џонсон ги поврзал двата корени (1633):
„Коренот кој во последно време бил познат во некои продавници под шпанското име Контра-јерва е истиот што Клузиј го навел под насловот Дракена радикс, па затоа ќе ви ја дадам историјата на Клузиј и ќе го додадам она што Монард го пишува за Контра-јерва.
Иако Баухин и авторот на Historia Lugdunensis се чини дека ги разликуваат, сепак сметам дека и Клузиј, неговата фигура и историјата, целосно се совпаѓаат со корените што ни ги испратиле од Шпанија под таа титула, па затоа ќе ги направам едно сè додека некој не ми покаже како се разликуваат...“ десно|мини|Drakena radix од Клузиј. Џонсон продолжува давајќи преводи од Клузијовото дело Exoticorum libri decem:
„...Сер Франсис Дрејк ми даде во Лондон одредени корења... што ги донесе со себе, потврдувајќи дека се од голема почит меѓу Перуанците.... Н. Елиот (Лоренс Елиот), кој го придружуваше Франсис Дрејк на тоа патување, рече дека Шпанците во Перу многу ги барале и не можеле лесно да се добијат од нив, и дека од нив дознале дека листовите се присутен отров, но коренот е противотров, и дека не само против истиот отров, туку и против други; и дека го зајакнува срцето и виталните способности, ако се измеша до сол и се земе наутро во малку вино и се даде во вода, ја ублажува топлината на Пеуерс (= треска). Поради овие способности, тоа би требало многу да се совпаѓа со Radix Contra-yerva за која пишува Монард во истата книга. Толку многу Клузиј. Од Чархис, покраина во Перу (вели Монард), се донесуваат одредени корења многу слични на корените на ирис, но помалку врели и со мирис на смоквини лисја. Шпанците што живеат во Индија ги нарекуваат...“ Контра-јерва, како да треба да кажете противотров против отров, бидејќи нивниот прав земен во бело вино е најприсутен лек против сите отрови од каков било вид (освен сублиматните, чија злоба се гаси само со пиење млеко) предизвикува да се излачат со повраќање или да се испразнат со пот. Тие исто така велат дека Филтрите или љубовните напивки се исфрлаат со пиење на овој прав. Исто така, ги убива црвите во стомакот. Изџваканиот корен има одреден ароматичен вкус поврзан со огорченост, затоа изгледа топол во втор степен. Досега Монардус.“
Медицинските и ботаничките писатели од 17 век биле збунети околу идентитетот на коренот, при што Гаспар Баухин или Баухинус погрешно ги идентификувале Контрајерва и Радикс Дракена како корен на острица Cyperus, а други погрешно го идентификувале со мексиканската Коанепили, лоза од видот пасифлора, опишана од шпанскиот натуралист и лекар Франциско Хернандез де Толедо.
Хемиски состојки Фармакопејата на Соединетите Американски Држави и Националниот формулар (1927) рекле дека коренот на Dorstenia contrajerva содржел контраербин, кајапин, испарливо масло, смола, горчлива состојка и скроб.
Но сепак студија од 2016 година изолирала 11 соединенија од Dorstenia contrajerva: дорсјервин А, дорсјервин Б, псорален, дорстенин, сквален, γ-ситостерол, циклоартокарпезин, 1-О-линоленоил-2-О-стеароил-3-О-β-D-галактопиранозил глицерол, бергаптен, дорстениол и ксантоаронол.
Карденолидот сириогенин е исто така изолиран во коренот на D. contrajerva.
Во корените на видовите Dorstenia кои се користат во бразилската народна медицина, фурокумарините беа идентификувани како најзастапени соединенија.
Медицинска употреба Во народната медицина во Хондурас, сварениот корен од Dorstenia contrajerva се користел за лекување на дијареја, дизентерија и болки во стомакот, а лесно печениот и мелен корен се користел за лекување на цревни црви и паразити. Згмечениот корен се мешал со вода за лекување на каснувања од змии; Во Никарагва, сварениот корен се користел за спречување на дијареја, а додека мелените сурови ризоми се користеле за лекување на дијареја, мачнина, стомачни тегоби, лошо варење и црви; Во Ел Салвадор се користел за болки во стомакот и за спречување на повраќање; Во Костарика, сварениот корен се користел за лекување на дијареја, а воедно и како инфузија за намалување на температурата. Се смета за корисен во лекувањето на перзистентна дијареја, како и за еменагог; Во Мексико, латексот се користел за заздравување на рани, а цветовите им се давале на децата на кои им растат заби; Во амазонскиот регион во Перу се користел како тоник, против гангрена и како противотров за убоди од пчели и оси; Во Аргентина, целото растение се користело за лекување на каснување од змија; Во Венецуела се користи како средство за потење и како лек за дизентерија.
Во Прирачникот за лековити растенија од Латинска Америка на Џејмс А. Дјук се наведени следниве лековити дејства на Dorstenia contrajerva: алекситерично, анти-ХИВ, дијафоретично, диуретично, еменагогно, антипиретик, лајшманицид, орексигено, стимулативно и тоник.
Диспензаторот на Соединетите Американски Држави од 1918 година и Фармакопејата на Соединетите Американски Држави и Националниот формулар од 1927 година тврделе дека контрајервата се користела за ниски температури, тифус, дијареја, дизентерија и други болести кои бараат стимулација; во форма на лушпа или тинктура.
Мод Грив во нејзината книга Модерно билкарство од 1931 година рекла дека контрајервата дадена како прав или лушпа е стимуланс, тоник и дијафоретик “
Традиционалната локална употреба на препарати од ризоми од Dorstenia во третманот на кожни заболувања е поткрепена со идентификацијата на фурокумарините како најзастапени соединенија во корените на видот [Dorstenia] што се користеле во бразилската народна медицина.
Првиот опис на растението, коренот и неговата медицинска употреба во Мексико се велиAtlas de las Plantas de la Medicina Tradicional Mexicana, “Contrayerba Dorstenia contrajerva L. Moraceae ”. Retrieved 14.10.2017. дека го направил шпанскиот природонаучник и лекар Франциско Хернандез де Толедо во 16 век: