Крис Јанев (англиски: Chris Yaneff; 18 мај 1928 – 30 април 2004) — канадски графички дизајнер, галерист и колекционер со македонско семејно потекло, најпознат по дизајнот на логото на Commodore, првпат воведено во 1965 година. Логото подоцна станало едно од најпрепознатливите визуелни обележја на домашното компјутерство во 1980-тите, особено преку компјутерот Commodore 64.„Commodore ‘Chicken Lips’“, Logo R.I.P. Посетено на 6 јуни 2026.

Јанев бил роден во Торонто, Онтарио, Канада. Во официјалната база Artists in Canada е заведен како графички дизајнер, роден на 18 мај 1928 во Торонто и починат на 30 април 2004 во Оринџвил, Онтарио.„Artist/Maker name: Yaneff, Chris“, Artists in Canada, Government of Canada / National Gallery of Canada. Посетено на 6 јуни 2026.

Биографија

Крис Јанев живеел и работел во Торонто, каде што ја основал и водел фирмата Chris Yaneff Ltd.. Во некрологот објавен во The Globe and Mail е наведен како основач и сопственик на Chris Yaneff Ltd., член на Royal Canadian Academy и член на Registered Graphic Designers of Canada.„Chris Yaneff Obituary“, The Globe and Mail, преку Legacy.com, 4 мај 2004. Посетено на 6 јуни 2026.

Покрај графичкиот дизајн, Јанев бил активен и како колекционер и галерист. Во 1975 година ја основал Yaneff Gallery, семеен бизнис посветен на оригинални винтиџ постери, графики и уметнички дела. Галеријата подоцна се развила во онлајн галеријата Yaneff.com, која денес ја води Грег Јанев.„About Us“, Yaneff.com. Посетено на 6 јуни 2026.

Дизајнерска работа

Работата на Јанев се поврзува со канадскиот модернистички графички дизајн и корпоративниот идентитет од втората половина на XX век. Архивата Canada Modern, посветена на канадскиот модернистички дизајн од периодот 1960–1985, го наведува Крис Јанев во својата архива, меѓу другото во врска со трговски знаци како Rogers Broadcasting и Monarch Machinery.„Chris Yaneff“, Canada Modern. Посетено на 6 јуни 2026.

Во неговото студио работел и дизајнерот Манфред Готанс, кој бил поврзан со повеќе корпоративни знаци и дизајнерски решенија изработени во рамките на Chris Yaneff Ltd.„Symbols. Good ones speak volumes“, Canada Modern. Посетено на 6 јуни 2026.

Логото на Commodore

Најпознатото дело што му се припишува на Јанев е логото на Commodore, воведено во 1965 година. Според Logo R.I.P., логото било составено од стилизирана буква „C“ поврзана со црвено-сино знаме со ластовичина опашка, а меѓу љубителите на Commodore било познато под прекарот „chicken lips“.

Во 1960-тите и 1970-тите логото се користело на производи како машини за сметање, машини за пишување и електронски калкулатори. Со појавата на Commodore 64 во 1982 година, логото станало глобално препознатливо како дел од културата на домашните компјутери.

Според Guinness World Records, Commodore 64 е најпродаваниот десктоп-компјутерски модел на сите времиња; точниот број продадени примероци е предмет на различни проценки, од околу 12,5 милиони до официјална проценка на Commodore од 17 милиони примероци.„Best-selling desktop computer“, Guinness World Records. Посетено на 6 јуни 2026.

Македонско потекло и врски со македонската дијаспора

Крис Јанев бил роден во Торонто, Канада, но семејните меморијални записи упатуваат на македонско семејно потекло. Во некрологот на Јанев се наведува дека тој бил брат на Џејмс Јоргенсен и на починатиот Томас Јанев. Во меморијалните записи за Џејмс Јоргенсен се наведува дека тој бил роден како Џим Васил Јанев, од родители со македонско потекло, Васил Јанев, односно Карабашов, и Трендафила / Роуз Лазарова, а како негови браќа се наведуваат Томас и Кристофер / Крис.„James Jorgensen Obituary“, Heritage Funeral Centre. Посетено на 6 јуни 2026.„James Jorgensen Obituary“, Echovita. Посетено на 6 јуни 2026.

Иако во досега достапните јавни биографски извори не е пронајдена директна изјава во која Јанев самиот се декларирал како Македонец, семејните записи и неговите врски со македонската заедница во Торонто овозможуваат да се опише како канадски дизајнер со македонско семејно потекло.

Јанев е поврзан и со визуелната култура на македонската заедница во Канада. На страницата на Yaneff Gallery се наоѓа постерот „Oro Makedonsko“, дизајниран од Крис Јанев и Манфред Готанс од фирмата Chris Yaneff Ltd. Постерот бил печатен во Торонто во 1984 година, во ограничен тираж од 250 примероци, и рекламирал фестивал на музика и танц од Македонија.„Oro Makedonsko“, Yaneff.com. Посетено на 6 јуни 2026.

Според објава на United Macedonian Diaspora за Дотса Битов, Јанев во 1970-тите работел на симболот со здравец за Canadian Macedonian Place, дом за стари лица од македонско потекло во Торонто. Истиот податок ја поврзува неговата дизајнерска работа со институционалната и визуелната култура на македонската дијаспора во Канада.United Macedonian Diaspora, објава за Dotsa Bitove и Zdravets. Посетено на 6 јуни 2026.

Yaneff Gallery

Yaneff Gallery била основана во 1975 година од Крис Јанев. Според страницата на галеријата, бизнисот започнал како физичка галерија за оригинални слики, цртежи и графики, а подоцна се развил во онлајн галерија специјализирана за оригинални винтиџ постери. Денес Yaneff.com ја води Грег Јанев, кој е наведен како лице што помага при купување, продажба и истражување на винтиџ постери.

Избрани дела

логото на Commodore, 1965; корпоративни знаци и визуелни идентитети поврзани со Chris Yaneff Ltd.; постерот „Oro Makedonsko“, Торонто, 1984, заедно со Манфред Готанс; визуелни решенија поврзани со Yaneff Gallery и винтиџ постерската култура.

Белешки

Некои галериски извори го наведуваат Крис Јанев како роден во 1938 година, но официјалната канадска база Artists in Canada и некрологот во The Globe and Mail го поткрепуваат датумот 18 мај 1928 година.

Наводи

Надворешни врски

Yaneff Gallery / Yaneff.com Commodore „Chicken Lips“ — Logo R.I.P. Chris Yaneff — Canada Modern

Категорија:Родени во 1928 Категорија:Починати во 2004 Категорија:Канадски графички дизајнери Категорија:Канадски уметници Категорија:Лица од Торонто Категорија:Македонска дијаспора Категорија:Канадски Македонци