Шуплива Земја — концепт што претпоставува дека планетата Земја е целосно шуплива или дека содржи значителен внатрешен простор. Иако кон крајот на XVII век било значајно предложен од Едмонд Халеј, концептот подоцна бил побиен — првично со претпоставките на Пјер Буге во 1740 г., а конечно со експериментот на Чарлс Хатон на планината Шихалион околу 1774 г.
Како и да е, идејата се бранела до средината на XIX век, особено од страна на Џон Кливс Сајмс Помладиот и Џ. Н. Рејнолдс, но до тој период таа веќе била дел од популарната псевдонаука и повеќе не била научно издржлива хипотеза.
Концептот за шуплива Земја сѐ уште се појавува во фолклорот и како мотив во подземната фантастика (поджанр на авантуристички роман). Исто така, темата се провлекува и во теориите на заговор и криптотерестријалната хипотеза, каде често се тврди дека внатрешноста е населена со митолошки суштества или политички лидери.
Историја
Древен период Уште во древните времиња, концепт за подземна земја во внатрешноста на планетата се појавувал во митологијата, фолклорот и легендите. Идејата за подземни царства се чинела веродостојна и се испреплетувала со концептите за „места“ на потекло или задгробен живот, како што се грчкиот подземен свет, нордискиот Сварталфахајм, христијанскиот пекол и еврејскиот Шеол (со описи во кабалистичката книжевност, како Зохар и Хесед Леаврахам). Идејата за подземни царства се споменува и во тибетските будистички верувања.Hollow Earth in the Puranas OnlineThe Way to Shambhala, Едвин Бернбаум, Anchor Books; 1-во издание, 1980 Според една тибетска легенда, во внатрешноста на Земјата се наоѓа древниот град Шамбала.
Според Старите Грци, пештерите под површината воделе до подземниот свет. Такви биле пештерите кај Тенарон во Лаконија, Трезен во Арголида, Ефија во Теспротија, Хераклеја во Понт и во Ермиони. Во легендите на Тракијците и Дакијците, се вели дека постојат пештери окупирани од античкиот бог Залмоксис.Мирче Елијаде, Zalmoxis, the vanishing God: comparative studies in the religions and folklore of Dacia and Eastern Europe, 1959, стр. 24–30 Во месопотамската религија постои приказна за човек кој, патувајќи низ темнината на тунел во планината „Машу“, влегол во подземна градина.Myth: its meaning and functions in ancient and other cultures, Г. С. Кирк, 1970, стр. 136
Во келтската митологија постои легенда за пештера наречена „Круахан“, позната како „Ирската порта кон пеколот“, од каде што на површината излегувале чудни суштества.Џон А. МекКалох, Celtic Mythology, Rowman & Littlefield Pub Inc, 1932, стр. 125–26 Постојат и приказни за средновековни витези и светци што оделе на поклонение во пештера на Стејшн Ајленд во округот Донегол, Ирска, каде патувале длабоко во Земјата во местото на чистилиштето.Т. Рајт, Saint Patrick's Purgatory : A medieval Pilgrimage in Ireland, 1918, стр. 107 Во округот Даун, Северна Ирска, постои мит дека тунели водат до земјата на подземните Туата Де Данан, народ за кој се верува дека го донел друидизмот во Ирска, а потоа се вратил под земја.Харолд Бејли, Archaic England: An Essay in Deciphering Prehistory from Megalithic Monuments, 1919 онлајн издание: Линк
Во хиндуистичката митологија, подземниот свет се нарекува Патала. Во бенгалската верзија на епот Рамајана, е опишано како Рама и Лакшмана биле однесени од кралот на подземјето Ахираван, брат на демонскиот крал Равана, а подоцна спасени од Хануман. Племињата Ангами Нага од Индија тврдат дека нивните предци во древно време излегле од подземна земја внатре во Земјата.Ангами Нага Браун, Account of Munnipore, 1968, стр. 113 Народот Таино од Куба верува дека нивните предци излегле од две подземни пештери.Елен Расел Емерсон, Indian Myths, 1965: „На Кубанците им должиме верзија за потеклото на човекот: човештвото излезе од длабочините на длабока пештера во Земјата.“
Домородците од Тробриандските Острови веруваат дека нивните предци дошле од подземна земја преку пештера наречена „Обукула“.Филип Фројнд, Myths of Creation; 1965, стр. 131–32 Мексиканскиот фолклор исто така раскажува за пештера во планина јужно од Охинага, од каде што наводно потекнуваат ѓаволски суштества.Воли Џорџ – "Pilgrimage To The Devil", статија во Fate magazine, авг. 1957, стр. 38–52
Во средниот век, древен германски мит тврдел дека некои планини меѓу Ајзенах и Гота кријат порта кон внатрешната Земја. Руска легенда вели дека Самоедите, древно сибирско племе, патувале до пештерски град за да живеат во внатрешноста на Земјата.Кларк Б. Фајрстоун и Рут Хембиџ, The Coasts of Illusion, Harper & Bros; 1-во издание, 1924 Италијанскиот писател Данте опишува шуплива Земја во своето познато дело Пеколот од XIV век, каде падот на Луцифер од небото создава огромна вдлабнатина во облик на инка во дотогаш цврстата Земја, како и планината „Чистилиште“ на спротивната страна.
Во митологијата на староседелците, се вели дека предците на народот Мандан во древно време излегле од подземна земја преку пештера на северната страна на реката Мисури.Марта Ворен Беквит, Mandan-Hidatsa myths and ceremonies, G. E. Stechert, 1937, стр. 10 Постои приказна за тунел во резерватот Сан Карлос Апачи во Аризона, близу Сидар Крик, кој води до земја населена со таинствено племе.Гренвил Гудвин, Myths and Tales of the White Mountain Apache, 1939, стр. 20 Племињата Ирокези исто така веруваат дека нивните предци излегле од подземниот свет.Вилијам Мартин Бишамп, Iroquois folk lore: gathered from the Six Nations of New York, I. J. Friedman, 1965, стр. 152–153 Старешините на народот Хопи веруваат дека постои влез Сипапу во Големиот Кањон што води кон подземниот свет.Pages from Hopi history, Хари Клебурн Џејмс, University of Arizona Press, 1974, Поглавје 6Arizona and the West, Том 17, University of Arizona Press, 1975, стр. 179
Бразилски Индијанци, кои живеат покрај реката Парима во Бразил, тврдат дека нивните предци потекнуваат од подземна земја и дека многумина од нив сѐ уште останале таму. Предците на Инките наводно потекнувале од пештери источно од Куско, Перу.Харолд Озборн, South American Mythology. Њујорк: Peter Bedrick Books, 1986, стр. 42, 119
XVI до XVIII век
Идејата била предложена во стручното дело Mundus Subterraneus (1665) од Атанасиј Кирхер, кој шпекулирал дека постои „сложен систем на шуплини и воден канал што ги поврзува половите“.
Едмонд Халеј во 1692 г.Халеј, Едмонд, "An Account of the cause of the Change of the Variation of the Magnetic Needle; with an Hypothesis of the Structure of the Internal Parts of the Earth", Philosophical Transactions of Royal Society of London, бр. 195, 1692, стр. 563–578 ја почнал својата теорија врз основа на (погрешната) проценка на Њутн дека густината на Месечината е речиси двојно поголема (9/5) од онаа на Земјата. Наместо да претпостави дека Месечината е густа, Халеј претпоставил дека Земјата можеби се состои од шуплива обвивка со дебелина од околу 800 км, две внатрешни концентрични обвивки и највнатрешно јадро. Овие обвивки биле раздвоени со атмосфери, а секоја од нив имала свои магнетни полови. Сферите се вртеле со различна брзина. Халеј го предложил ова за да ги објасни аномалиите во читањето на компасот. Тој замислувал дека внатрешната атмосфера е светлина (и евентуално населена) и шпекулирал дека истекувањето на гасови ја предизвикува поларната светлина.Халеј, Едмонд, "An Account of the Late Surprizing [sic!] Appearance of the Lights Seen in the Air, on the Sixth of March Last; With an Attempt to Explain the Principal Phaenomena thereof", Philosophical Transactions of Royal Society of London, бр. 347 (1716), стр. 406–28
Ле Клерк Милфорт во 1781 г. предводел патување со стотици припадници на народот Мускоги до серија пештери во близина на реката Ред. Според Милфорт, Мускоги верувале дека нивните предци во древно време излегле од овие подземни пештери. Милфорт тврдел дека пештерите „лесно би можеле да сместат 15.000 — 20.000 семејства“.Migration Legend of the Creek Indians, Томови 1–2, Алберт С. Гатчет, Ams Pr Inc, 1969The Franco-American Review, Томови 1–2, the Yale University Press, 1938, стр. 111. Види исто така: The Venus Calendar Observatory at Aztec New Mexico, Алан Мекгиливреј III, 2010, стр. 25
Постои тврдење дека математичарот Леонард Ојлер предложил модел на шуплива Земја со едно јадро (сонце со пречник од 1.000 километри) во центарот што ја осветлува и затоплува внатрешната цивилизација, но тоа не е точно. Ојлер всушност извел мисловен експеримент за објект што паѓа во дупка ископана низ центарот на Земјата, што нема поврзаност со концепт за шуплива Земја.
XIX век Во 1818 г., Џон Кливс Сајмс Помладиот предложил дека Земјата се состои од шуплива обвивка со дебелина од околу 1.300 км, со отвори од околу 2.300 км на двата пола, со четири внатрешни обвивки, секоја отворена на половите. Сајмс станал најпознатиот од раните поборници за шупливата Земја, а во Хамилтон, Охајо дури има и споменик посветен на него и неговите идеи. Тој предложил организирање на експедиција до отворот на Северниот Пол, благодарение на напорите на еден од неговите следбеници, Џејмс Макбрајд.
Џ. Н. Рејнолдс исто така држел предавања за „шупливата Земја“ и се залагал за експедиција. Рејнолдс самиот заминал на експедиција на Антарктикот, но пропуштил да се приклучи на „Големата американска истражувачка експедиција“ од 1838–1842 г., иако самиот тој поттикнал нејзино организирање.
Иако самиот Сајмс никогаш не напишал книга на оваа тема, неколку автори објавиле дела во кои се расправа за неговите идеи. Макбрајд ја напишал Теоријата за концентричните сфери на Сајмс во 1826 г. Рејнолдс, се чини, има напишано напис што се појавил како посебна брошура во 1827 г.: Забелешки за теоријата на Сајмс што се појавија во American Quarterly Review. Во 1868 г., професорот В. Ф. Лајонс ја објавил книгата Шупливата планета, која изнесува хипотеза за шупливата Земја слична на онаа на Сајмс, но пропуштил да го спомене самиот Сајмс. Синот на Сајмс, Америкус, потоа ја објавил Теоријата за концентричните сфери на Сајмс во 1878 г., за да ја исправи работата.
Сер Џон Лесли предложил теорија за шуплива Земја во своето дело Елементи на природната филозофија (1829, стр. 449–453).
Вилијам Ферфилд Ворен, во својата книга Пронајдениот рај — Колевката на човечкиот род на Северниот Пол (1885), го претставил своето верување дека човештвото потекнува од континент во Арктикот наречен Хипербореја. Ова влијаело на некои рани поборници за шупливата Земја. Според Маршал Гарднер, и Ескимите и Монголците дошле од внатрешноста на Земјата преку влез на Северниот Пол.
XX век NEQUA или Проблемот на вековите, првично објавен како серијал во весник во Топика, Канзас во 1900 г., се смета за ран феминистички утописки роман. Во него се споменува теоријата на Џон Кливс Сајмс за да се објасни дејството што се одвива во шуплива Земја.
Ран поборник за шупливата Земја од почетокот на XX век, Вилијам Рид, ја напишал книгата Фантом на половите во 1906 г. Тој ја поддржувал идејата за шуплива Земја, но без внатрешни обвивки или внатрешно сонце.
Спиритуалистичката писателка Валбурга, леди Паџет во својата книга Разговори со невидлив пријател била меѓу првите писатели што ја споменале хипотезата за шуплива Земја. Таа тврдела дека постојат градови под пустина, каде што се преселиле луѓето од Атлантида. Таа рекла дека влез во подземното царство ќе биде откриен во XXI век.Паџет Валбурга, Colloquies with an unseen friend, William Rider & Son., Лондон, 1909, стр. 36
Маршал Гарднер ја напишал книгата Патување до внатрешноста на Земјата во 1913 г. и објавил проширено издание во 1920 г. Сместил внатрешно сонце во Земјата и изградил работен модел на шупливата Земја, кој го патентирал (). Гарднер не го спомнал Рид, но го критикувал Сајмс за неговите идеи. Во истиот период, Владимир Обручев напишал роман насловен Плутонија, во кој шупливата Земја поседувала внатрешно сонце и била населена со праисториски видови. Внатрешноста била поврзана со површината преку отвор на Арктикот.