Топличкото востание било вооружено востание против окупациските власти во јужните делови на Кралството Србија за време на Првата светска војна. Избувнало на 21 февруари 1917 година, а било задушено до крајот на март истата година. Се смета за единственото масовно востание на територија окупирана од Централните сили за време на Првата светска војна.

Позадина По заедничката германска, австроунгарска и бугарска офанзива во есента 1915 година, Кралството Србија било целосно окупирано. Источните и јужните делови на земјата, меѓу кои и областа Топлица, дошле под бугарска воена управа. Окупациските власти спровеле мерки како затворање на српските училишта, забрана на српскиот јазик во јавниот живот, интернирања, реквизиции и присилна работа. Тоа создало силно незадоволство кај локалното население.

Непосреден повод за востанието била одлуката на бугарските власти во февруари 1917 година да извршат мобилизација на локалното машко население во бугарската армија. Голем број луѓе одбиле да се пријават и се засолниле по планините, каде што им се приклучиле на четничките одреди кои веќе дејствувале во областа.

Избувнување на востанието Организатори и водачи на востанието биле Коста Војиновиќ и Коста Пеќанац, двајца српски четнички војводи. Пеќанац првично бил против предвремено кревање востание, бидејќи сметал дека треба да се почека сојузничката офанзива од Солунскиот фронт. Сепак, поради започнатата мобилизација и масовниот отпор на населението, востанието избувнало порано од планираното.

Во првите денови востаниците постигнале значајни успеси. Тие ослободиле повеќе населени места, меѓу кои Куршумлија, Лебане, Прокупље и Блаце, а востанието брзо се проширило и кон Јабланица, Копаоник и делови од долината на Јужна Морава. Во различни проценки се наведува дека во него учествувале од околу 4.000 до 15.000 луѓе, од кои не сите биле вооружени.

Задушување Успесите на востаниците биле краткотрајни. Централните сили испратиле бројни бугарски, австроунгарски и германски единици, потпомогнати и од други помошни формации, кои започнале силна противофанзива. Со оглед на тоа што востаниците биле послабо вооружени и без надворешна поддршка, до крајот на март 1917 година отпорот бил скршен.

Последици По задушувањето на востанието следувале сурови репресалии. Голем број села биле запалени, а илјадници цивили биле убиени, интернирани или останале без своите домови. Според податоците што подоцна ги собрала Анкетната комисија на Кралството Србија, во текот на востанието и неговото задушување загинале околу 20.000 луѓе, а биле уништени и околу 5.000 куќи, иако овие бројки во историографијата понекогаш се предмет на расправа.

И покрај поразот, помали герилски групи продолжиле да дејствуваат во планините сè до пробивот на Солунскиот фронт во 1918 година.

Наводи

Категорија:Бугарија во Првата светска војна Категорија:Србија во Првата светска војна Категорија:Судири во 1917 година Категорија:Востанија во Европа